Cibora jadalna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cibora jadalna
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd

wiechlinowce

Rodzina

ciborowate

Rodzaj

cibora

Gatunek

Cibora jadalna

Nazwa systematyczna
Cyperus esculentus L.
Sp. pl. 1:45. 1753
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Cibora jadalna lub migdał ziemny, orzech tygrysi, chufa (Cyperus esculentus L.) – gatunek rośliny należący do rodziny ciborowatych (Cyperaceae). Gatunek szeroko rozprzestrzeniony, także inwazyjny.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Występuje w tropikalnej Afryce, na Madagaskarze, w Azji południowej, w Europie południowej, Ameryce Północnej i Ameryce Południowej[4]. W Polsce w stanie naturalnym praktycznie nie występuje. Znajdowana na początku XXI w. w roślinności mokradłowej stawu koło Węglińca, co wówczas było najdalej na wschód wysuniętym stanowiskiem północnoeuropejskim. Od tego czasu uznana za agriofit[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina kłączowa o wysokości do 1 m z liśćmi równowąskimi. Łodyga trójgraniasta, kwiatonośna. Kwiat złożony z 3 pręcików i 1 słupka. Owoc – trójgraniasty orzeszek. Ma jajowatego kształtu, bulwiaste korzenie o długości dochodzącej do 3 cm i ok. 1,5 cm szerokości.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Roślina jadalna: bulwy zawierają do 20% tłuszczu, białko, ok. 28% skrobi, 14% cukru, ok. 7% substancji gumowych. Spożywane mogą być na surowo, jako gotowane lub prażone. Mogą być używane jako namiastka kawy[6] oraz do sporządzania napoju mlecznego (sorbetu). W Hiszpanii sporządza się napój o nazwie horchata de chufa. Z bulw można pozyskać olej do celów spożywczych.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-11-08] (ang.).
  3. Cyperus esculentus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  4. Taxon: Cyperus esculentus. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2010-11-08]. (ang.).
  5. Zygmunt Dajdok, Krystyna Pender, Zygmunt Kącki. Cyperus esculentus (Cyperaceae) – nowy agriofit we florze Polski. „Fragmenta Floristica et Geobotanica Polonica”. 14 (1), s. 9-17, 2007. Instytut Botaniki PAN. ISSN 1640-629X. (pol.). 
  6. Chrystyana Reicharta ogrody warzywne, Wilno: F. Moritz, 1824 [dostęp 2019-03-05].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rośliny użytkowe, Wiedza Powszechna, W-wa, 1966
  • Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. ISBN 83-09-00256-4.