Ciecierzyca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ciecierzyca
Ilustracja
Gatunek typowy rodzaju
ciecierzyca pospolita
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd różopodobne
Rząd bobowce
Rodzina bobowate
Rodzaj ciecierzyca
Nazwa systematyczna
Cicer L.
Sp. Pl. 738. 1 Mai 1753
Typ nomenklatoryczny

Cicer arietinum L.[3]

Ciecierzyca (Cicer) – rodzaj roślin z rodziny bobowatych. Do rodzaju należą co najmniej 44 gatunki[4][5]. Występują na obszarze od Wysp Kanaryjskich do centralnej Azji i północno-wschodniej Afryki, z największym zróżnicowaniem w rejonie Morza Śródziemnego[6]. Duże znaczenie jako roślina uprawna ma ciecierzyca pospolita, nieznana już zresztą ze stanowisk naturalnych. W Polsce brak przedstawicieli tego rodzaju z wyjątkiem przejściowo dziczejącej ciecierzycy pospolitej[7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Gruczołowato owłosione rośliny jednoroczne i byliny[6], rzadko także cierniste krzewy[8].
Liście
Parzystopierzaste z wąsem czepnym na końcu osadki liściowej, czasem sztywnym kolcem, lub nieparzystopierzaste z listkiem na końcu osadki. Brzegi listków piłkowane. Przylistki ząbkowane[6].
Kwiaty
Motylkowe, pojedyncze lub zebrane po 2–5 w grono. Kielich 5-ząbkowy, nieco wydęty u nasady. Dwa dolne płatki korony tworzą tzw. łódeczkę, dwa boczne zaokrąglone skrzydełka, a piąty wzniesiony jest do góry tworząc żagielek. W łódeczce, znajduje się jeden wygięty słupek z jedną, górną zalążnią zawierającą wiele zalążków oraz 10 pręcików, z których dziewięć zrośniętych jest nitkami tworząc rurkę, jeden pręcik zaś jest wolny[6].
Owoce
Gruczołowato owłosiony strąk zawierający od 1 do 10 kulistawych nasion[6].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna rodzaju według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Jeden z rodzajów podrodziny bobowatych właściwych Faboideae w rzędzie bobowatych Fabaceae s.l.[2] W obrębie podrodziny należy do monotypowego plemienia Cicereae[4].

Pozycja systematyczna rodzaju według systemu Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Fabanae R. Dahlgren ex Reveal, rząd bobowce (Fabales Bromhead), rodzina bobowate (Fabaceae Lindl.), rodzaj ciecierzyca (Cicer L.)[9].

Wykaz gatunków[5]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Ciecierzyca pospolita ma zastosowanie w kuchni, szczególnie krajów basenu Morza Śródziemnego. Stanowi m.in. podstawowy składnik hummusu.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. a b Peter F. Stevens, Fabales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website [online], Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-09-23] (ang.).
  3. Cicer. W: Index Nominum Genericorum [on-line]. [dostęp 16-01-2009].
  4. a b Species Records of Cicer (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 15-01-2009].
  5. a b Cicer. W: The Plant List (2013). Version 1.1. [on-line]. [dostęp 2014-06-02].
  6. a b c d e Cicearae. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2014-06-02].
  7. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  8. Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 241. ISBN 83-7079-778-4.
  9. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Cicer (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 15-01-2009].