Ciemnobiałka ciemna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ciemnobiałka ciemna
Ciemnobiałka ciemna: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina gąskowate
Rodzaj ciemnobiałka
Gatunek ciemnobiałka ciemna
Nazwa systematyczna
Melanoleuca melaleuca (Pers.) Murrill
Mycologia 3(3): 167 (1911)
Trzon i blaszki ciemnobiałki ciemnej

Ciemnobiałka ciemna (Melanoleuca melaleuca (Pers.) Murrill) – gatunek grzybów należący do rodziny gąskowatych (Tricholomataceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Melanoleuca, Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1801 r. Persoon nadając mu nazwę Agaricus melaleucus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1911 r. Murrill, przenosząc go do rodzaju Melanoleuca[1]. Niektóre synonimy naukowe[2]:

  • Agaricus melaleucus Pers.
  • Boletopsis melaleuca (Pers.) Fayod
  • Gyrophila melaleuca var. melaleuca (Pers.) Quél.
  • Tricholoma melaleucum (Pers.) P. Kumm.

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako bedłka czarniawa lub ciemnogłówka ciemna[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 3-8 cm. W młodości jest łukowaty i ma podwinięty brzeg, potem staje się rozpostarty. Brzeg kapelusza ostry, często pofalowany, z małym tępym garbem na środku. Kolor od jasnobrązowego przez siwoczarny do ciemnobrązowego. U starszych grzybów kolor blednie[4].

Blaszki

Bardzo gęste,wykrojone przy trzonie i zbiegające ząbkiem. Są białe i bardzo długo nie zmieniają koloru. Oprócz blaszek biegnących przez cały promień kapelusza, do samego trzonu istnieją też blaszki krótsze, nie dochodzące do trzonu[4].

Trzon

Wysokość 4-12 cm, grubość 8-18 mm. Jest walcowaty, pełny, włóknisty i nieco zgrubiały przy podstawie. Nie posiada pierścienia. Powierzchnia jest nieco podłużnie włóknista lub karbowana i ubarwiona tak samo, jak kapelusz[4].

Miąższ

Biały, nieco brązowiejący w górnej części trzonu. Ma lekki gorzko migdałowy zapach i niewyraźny smak. Nie zmienia koloru po przełamaniu[4].

Wysyp zarodników

Bezbarwny. Zarodniki eliptyczne, z drobną, delikatną ornamentacją, amyloidalne o rozmiarach 7-8,5 × 5,5-5 μm[5].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Ameryce Północnej i Europie[5]. W Polsce jest raczej pospolita. W piśmiennictwie mykologicznym opisano liczne jej stanowiska na terenie całego kraju[3].

Rośnie wśród traw, na dobrze oświetlonych miejscach w lasach mieszanych, liściastych i iglastych i w zaroślach. Saprotrof[4].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny. Jest trudny do odróżnienia od innych gatunków ciemnobiałek, jednak dla grzybiarzy zwykle nie ma to większego znaczenia, gdyż wszystkie ciemnobiałki europejskie są jadalne[6].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Ciemnobiałka prążkowanotrzonowa (Melanoleuca grammopodia) ma wyraźnie podłużnie karbowany trzon i nie ma migdałowego zapachu. Ciemnobiałka jasnoszara (Melanoleuca exscissa) jest jaśniejsza[4].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b Rogers Mushrooms. [dostęp 2012-11-18].
  6. Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.