Ciemnogłów wąskolistny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ciemnogłów wąskolistny
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd szparagowce
Rodzina storczykowate
Podrodzina storczykowe
Rodzaj gółka
Gatunek ciemnogłów wąskolistny
Nazwa systematyczna
Gymnadenia nigra (L.) Rchb.f.
Bonplandia (Hannover) 4: 321 1856[2]
Synonimy

Gymnadenia nigra (R. Br.) Wettst.
Gymnadenia nigra var. longibracteata (Beck) Wettst.
× Gymnigritella brachystachya (A.Kern.) E.G.Camus
Gymnigritella brachystachya (A. Kern.) Camus
× Gymnigritella megastachya (A.Kern.) E.G.Camus
Habenaria nigra (L.) R.Br.
Nigritella angustifolia Rich.
Nigritella angustifolia f. longibracteata Beck
Nigritella brachystachya A.Kern.
Nigritella fragrans Saut. ex Rchb.
Nigritella hybrida Schur
Nigritella megastachya A.Kern.
Nigritella nigra (L.) Rchb.f.
Nigritella nigra (L.) Rchb.
Nigritella nigra f. longibracteata (Beck) Soó
Nigritella suaveolens W.D.J.Koch
Orchis atropurpurea Tausch
Orchis moritziana Brügger
Orchis nigra (L.) Scop.
Orchis reichenbachii Mutel
Orchis variegata Schrank (nom. illeg.)
Satyrium nigrum L.
Sieberia nigra (L.) Spreng[2].

Ciemnogłów wąskolistny (Gymnadenia nigra (L.) Rchb.f.) – gatunek rośliny z rodziny storczykowatych (Orchidaceae Juss.). Występuje naturalnie w Europie – między innymi na Półwyspie Skandynawskim, w Alpach oraz Pirenejach[3]

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Rośnie naturalnie w Europie – między innymi na Półwyspie Skandynawskim, w Alpach oraz Pirenejach[3]. W Szwecji został zaobserwowany między innymi w Jämtland, Härjedalen i Laponii[4]. W Alpach występuje na całym ich obszarze. Jest rzadko spotykany, lecz czasami tworzy liczne skupiska[5]. We Francji został zarejestrowany w departamentach Ardèche, Isère, Pireneje Atlantyckie, Pireneje Wschodnie oraz Var, a także prawdopodobnie w Ariège, natomiast w departamencie Alpy Nadmorskie wyginął[6]. We Włoszech występuje w regionach Piemont, Lombardia, Trydent-Górna Adyga, Wenecja Euganejska, Friuli-Wenecja Julijska oraz Liguria[7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój rośliny kwitnącej
Pokrój
Bylina dorastająca do 10–25 cm wysokości[6]. Łodyga jest wzniesiona, nieco kanciasta. Bulwa jest dłoniasto podzielona[5].
Liście
Naprzemianległe, siedzące, obejmujące łodygę. Blaszka liściowa równowąska, na brzegu lekko ząbkowana[5].
Kwiaty
Zebrane po około 50 w gęste kwiatostany na szczytach pędów, o kulistym lub jajowatym kształcie. Mają ciemnoczerwoną lub niemal brunatnoczerwoną barwę, choć czasami zdarzają się okazy jaśniejsze. Pojedynczy kwiat ma średnicę 1–1,5 cm. Warżka niemal trójkątna z długim prostym końcem uniesionym ku górze, co jest rzadkie u storczykowatych. Kwiaty wydzielają aromat podobny do wanilii[5].
Gatunki podobne
Roślina jest podobna do storczyka drobnokwiatowego (Neotinea ustulata), który dorasta do 10–30 cm wysokości. Charakteryzuje się różowymi kwiatami z ciemnopurpurowymi zewnętrznymi listkami okwiatu. Nierozwinięte kwiaty tego gatunku często mają prawie czarną barwę w górnej części kwiatostanu[5].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Rośnie na górskich łąkach[5]. Preferuje stanowiska w pełnym nasłonecznieniu[6]. Najlepiej rośnie na glebach bogatych w wapń i próchnicę. Występuje na wysokości od 1500 do 2500 m n.p.m. Kwitnie od czerwca do września[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-01].
  2. a b Gymnadenia nigra (L.) Rchb.f. (ang.). The Plant List. [dostęp 27 października 2016].
  3. a b Older version of Discover Life: Point Map of Nigritella nigra (ang.). Encyclopedia of Life. [dostęp 27 października 2016].
  4. Nigritella nigra, Gymnadenia nigra, SE: Brunkulla (ang.). Flowers in Sweden. [dostęp 27 października 2016].
  5. a b c d e f g Wolfgang Hensel: Rośliny Alp. Rozpoznać – Podziwiać – Chronić. Warszawa: Bauer-Weltbild Media, 2001, s. 69. ISBN 83-88729-72-1. (pol.)
  6. a b c Gymnadenia nigra (L.) Rchb.f. (fr.). Tela Botanica. [dostęp 27 października 2016].
  7. Gymnadenia nigra (L.) Rchb. f. (wł.). W: Schede di Botanica [on-line]. Altervista. [dostęp 27 października 2016].