Ciepłowody

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi. Zobacz też: artykuł o gminie.
Ciepłowody
Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny
Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat ząbkowicki
Gmina Ciepłowody
Wysokość 255-290 m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 1104[1]
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 57-211
Tablice rejestracyjne DZA
SIMC 0851778
Położenie na mapie gminy Ciepłowody
Mapa lokalizacyjna gminy Ciepłowody
Ciepłowody
Ciepłowody
Położenie na mapie powiatu ząbkowickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu ząbkowickiego
Ciepłowody
Ciepłowody
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Ciepłowody
Ciepłowody
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ciepłowody
Ciepłowody
Ziemia50°40′38″N 16°54′45″E/50,677222 16,912500

Ciepłowody (niem. Tepliwoda, w latach 1936-1945: Lauenbrunn[2]) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim, w gminie Ciepłowody.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Ciepłowody. Administracyjnie do wsi przynależy także przysiółek Zakrzów.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Ceplowod notuje wraz z sąsiednimi wsiami spisana po łacinie w latach 1269–1273 Księga henrykowska we fragmencie "(...) vuocabulo Albertus, cognomine in Polonico Lyka, sedens in Ceplowod"[3] czyli w tłumaczeniu "nazywany Albertem, noszącym polskie nazwisko Łyka, siedzącym w Ciepłowodach". Nazwa miejscowości wielokrotnie wymieniona jest w formie "Ceplowod" w tym średniowiecznym dziele.

Nazwa miejscowości jest połączeniem dwóch polskich wyrazów "ciepło" oraz "woda" i literalnie oznacza "ciepłą wodę". Z języka polskiego wywodził ją niemiecki historyk Gustav Adolf Stenzel. W komentarzach do Księgi henrykowskiej wydanej w roku 1854 pisze on: "Cieplo, polnisch warm, woda das Wasser, jetzt Topliwode"[3].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Ciepłowody - ruiny zamku rycerskiego

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyły 1104 mieszkańców[1]. Są największą miejscowością gminy Ciepłowody.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[4]:

  • kościół parafialny pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, z XIV w., XIX w., dawniej ewangelicki pw. św. Michała. W 1666 w protokole wizytacyjnym parafii odnotowano istnienie zegara „średniej wielkości” na wieży, który spłonął zapewne w 1808 r. w wyniku wielkiego pożaru kościoła, szkoły, plebanii i wielu wiejskich zabudowań. W dokumencie, który umieszczono w gałce na szczycie odbudowanej wieży, datowanym na 30 października 1809 r. wspomina się, że nowy zegar wykonał kowal i zegarmistrz Lampel z Komorowic. W 1889 r. wrocławski zegarmistrz August Winkler wykonał kolejny zegar, którego poświęcenie miało miejsce 8 listopada. Mechanizm zegara zachował się do dziś na wieży, tarcze zaś zostały zdemontowane i zdeponowane w zabudowaniach parafialnych[5].
  • zespół zamkowy, z XIV-XVII w., XIX w.:

Osoby związane z miejscowością[edytuj | edytuj kod]

Do ludzi, którzy zapisali się do kart historii wsi, należą:

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

szlak turystyczny czarny ZiębiceLipa - Jasłówek - Krzelków - Zameczny Potok - Ciepłowody - Kawia Góra (Łysica) - Ruszkowice - Ostra Góra - Podlesie - Przerzeczyn-Zdrój - Grzybowiec - Piława Górna - Piława Dolna

szlak turystyczny niebieski Sienice - Kondratowice - Rakowice - Maleszów - Janowiczki - Bednarz - Stachów - Las nad Czerwieńcem - Jakubów - Ciepłowody - Karczowice[7]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
  3. a b Gustav Adolf Stenzel 1854 ↓, s. 19.
  4. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 5.11.2012]. s. 240.
  5. Zegary powiatu ząbkowickiego
  6. Łuczyński Romuald M. Zamki, dwory i pałace w Sudetach, Legnica, 2008, ss. 66-67
  7. Informacje zawarte na stronie PTTK Strzelin; dostęp: 15.08.2014

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Gustav Adolf Stenzel: Liber Fundationis Claustri Sanctae Mariae Virginis in Henrichow. Breslau: Josef Max & Komp., 1854.