Cisów (województwo świętokrzyskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Cisów w innych znaczeniach tej nazwy.
Cisów
Zabytkowy kościół pw. św. Wojciecha
Zabytkowy kościół pw. św. Wojciecha
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat kielecki
Gmina Daleszyce
Wysokość 270-410 m n.p.m.
Liczba ludności 1436
Strefa numeracyjna 41
Kod pocztowy 26-021[1]
Tablice rejestracyjne TKI
SIMC 0236352
Położenie na mapie gminy Daleszyce
Mapa lokalizacyjna gminy Daleszyce
Cisów
Cisów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cisów
Cisów
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Cisów
Cisów
Położenie na mapie powiatu kieleckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kieleckiego
Cisów
Cisów
Ziemia50°45′33″N 20°53′53″E/50,759167 20,898056

Cisówwieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kieleckim, w gminie Daleszyce[2][3].

Do 1954 roku istniała gmina Cisów. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie kieleckim.

W 1700 r. mieszkał tu Jan Chryzostom Pasek.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś położona jest w malowniczej dolinie górskiej Cisowsko-Orłowińskiego Parku Krajobrazowego, otoczona zewsząd lasami, pomiędzy pasmem Cisowskim i Ociesęckim, Gór Świętokrzyskich. W sąsiedztwie miejscowości znajduje się rezerwat przyrody Cisów.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Cisów[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0236369 Cisów Rządowy część wsi
0236381 Łonek część wsi
0236398 Nastoły część wsi
0236406 Zadworze część wsi
0236412 Zakościele część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Długosz (1470–1480) podaje nazwę „Czyssow”. W roku 1560 r. pisano „Czyzow”, wieś w ówczesnym powiecie kieleckim.
Wspomniany w dokumencie z 1356 r. (Kod.Małop. t.I, 104). W połowie XV w. wieś należy do parafii Daleszyce i stanowi własność Jana Oleskiego herbu Dębno. Wieś miała wówczas 10 łanów kmiecych dających dziesięcinę kolegiacie kieleckiej (Jan Długosz L. B. t.I s.459). W registrze poborowym z r. 1579 wymieniony jest „Czyżów” jako wieś królewska należąca do starostwa szydłowskiego, posiada kościół parafialny. (Paw. Małop. s.224)[4].

W wieku XIX Cisów opisano jako wieś w powiecie kieleckim, gminie i parafii Cisów. Leży w dolinie otoczonej z trzech stron górami, niedaleko traktu z Daleszyc do Rakowa. Posiada kościół parafialny murowany z XVIII wieku.
W 1827 r. było ta 35 domów i 196 mieszkańców. W Cisowie mieszkał w XVII wieku Dębowski, synowiec Chryzostoma Paska. Cisów jako gmina należy do sądu gminnego okręgu III w Daleszycach, stacja pocztowa najbliżej w Kielcach. Ludności w gminie 2297 dusz.
Parafia Cisów dekanatu opatowskiego liczyła 768 dusz.

Dobra rządowe – ekonomia Cisów

Na całość ekonomii składały się z folwarki i wsie Cisów grunty skarbowe w Bielinach z osadami karczemymi wraz ze stawami w Smykowie i Gomułkach tudzież z gruntami w Przykopkach. Następnie: Wójtostwo folwark i wieś, Makoszyn wieś, wójtostwo i folwark Widełki, młyn Jagielno pustkowie, Wymysłów, młyn zwany Eukawa, wieś Daleszyce, folwark i wieś Danków[5].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół pw. św. Wojciecha. Został ufundowany w 1758 r. przez biskupa krakowskiego Andrzeja Załuskiego, parafia została erygowana w 1765 r. Budowę murowanej świątyni rozpoczęto w 1765 r., a zakończono w 1816 r. Konsekrację w 1817 r. przeprowadził biskup kielecki Wojciech Jan Górski. W 1938 r. kościół został odremontowany i odmalowany przez F. Banysia z Olkusza. W 1977 r. przeprowadzono kolejny remont, m.in. wymieniono gont na pokrycie z blachy[6]. W ołtarzu głównym umieszczone są obrazy Koronacji MB i św. Wojciecha; ołtarze boczne późnobarokowe.
Wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.305 z 14.01.1957 i z 15.06.1967)[7].
  • Stary cmentarz parafialny z I połowy XIX w. (nr rej.: A.306 z 25.06.1992)[7].
  • Nowy cmentarz parafialny z II połowy XIX w. (nr rej.: A.307 z 25.06.1992)[7].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. a b TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2014-10-21].
  4. Cisów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo. Warszawa 1900.
  5. Cisów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa 1880.
  6. Katalog duchowieństwa i parafii diecezji kieleckiej, Kielce 1999, s. 231.
  7. a b c Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 2018-09-30. s. 26. [dostęp 2015-11-05].