Cisseksualizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Cisseksualizm, cisgender, cispłciowość (często w skrócie: cis; z łac. cis- = po tej samej stronie i sexualis = płciowy) – wyrażenie dotyczące opisów tożsamości płciowej, gdzie osobiste doświadczenia z nią związane są zgodne z płcią biologiczną, która danej osobie była przypisana w momencie urodzenia; cismężczyzni i ciskobiety to „nie-transseksualiści”.

Definicja i historia pojęcia cisseksualizmu[edytuj]

Socjolożki Kristen Schilt i Laurel Westbrook definiują cisgender jako określenie „osób, u których występuje zgodność pomiędzy płcią przypisaną w chwili narodzin, ich ciałem i ich osobistą tożsamością”. Koncept jest przeciwieństwem pojęcia transpłciowości, gdzie płeć przypisana w momencie narodzin i płeć doświadczana nie są zgodne[1].

Po raz pierwszy termin (zissexuell i Zissexualität w wersji niemieckiej) został użyty przez niemieckiego seksuologa Volkmara Siguscha w tekście Die Transsexuellen und unser nosomorpher Blick[2], a w 1995 użył go w tytule artykułu Transsexueller Wunsch und zissexuelle Abwehr[3]. Obecnie jest to raczej rodzina terminów: cismężczyzni, ciskobiety, cisseksizm[a][4], cisseksualizm, cisgender lub cispłciowość.

Pojęcie miało przede wszystkim na celu zdjęcie stygmatu z osób transpłciowych poprzez sugerowanie powszedniości tak płciowości „zwykłej”, jak i transpłciowości. Słowo to:

Quote-alpha.png
mówi nam, że wszyscy doświadczamy pewnego rodzaju relacji między naszymi ciałami i nami samymi, jakakolwiek by ta relacja nie była. Przypomina nam też, że ci z nas, którzy doświadczają „zgodności” między ciałem i jestestwem, mają w naszym społeczeństwie o wiele łatwiej niż ci, którzy takiej zgodności nie doświadczają[5].

Krytyki pojęcia[edytuj]

Cisseksualizm jako kategoria i pojęcie spotkał się z szeregiem krytyk.

Krytyki ze strony gender studies[edytuj]

Krista Scott-Dixon wyraziła swoją preferencję raczej dla terminu „nie-trans”, niż dla wyrażeń takich jak cisseksualny i cisgenderowy, sugerując, że jest on jaśniejszy dla większości osób i jeśli celem jest zdjęcie wykluczającego stygmatu z osób transpłciowych, to właśnie to zupełnie zwykłe wyrażenie wydaje się bardziej na miejscu[6].

Mimi Marinucci z Eastern Washington University twierdzi, że binarna opozycja „cisseksualizm–transseksualizm” może być tak samo niebezpieczna lub autodestrukcyjna, jak binarne postrzeganie płci, ponieważ upraszcza ona całe spektrum tożsamości (i ewentualnie orientacji) płciowej do zbyt prostych kategorii[7].

Krytyki ze strony organizacji interseksualnych[edytuj]

Osoby interseksualne rodzą się z nietypowymi fizycznymi cechami płciowymi, które mogą komplikować wstępne przypisanie płci i doprowadzić do mimowolnego lub przymusowego leczenia. Według organizacji Advocates for Informed Choice i Inter/Act cisgender jest „mylący” (confusing) w stosunku do osób interseksualnych[8].

Przedstawicielka organizacji OII-USA (amerykańska filia organizacji Intersex International) Hida Viloria twierdzi, że jako osoba interseksualna z nie-binarną tożsamością płciową jest ona „technicznie” cisgender, ale pojęcie to nie pozwala jednak ująć stygmatyzacji, której doświadczają hermafrodyci[9].

Uwagi

  1. Zdefiniowany przez Julię Serano jako „przekonanie, że płeć psychiczna, z którą identyfikują się osoby transseksualne, jest gorsza lub mniej autentyczna, od płci cisseksualistow”.

Przypisy[edytuj]

  1. Kristen Schilt, Laurel Westbrook. Doing Gender, Doing Heteronormativity: 'Gender Normals,' Transgender People, and the Social Maintenance of Heterosexuality. „Gender & Society”. 23 (4), s. 440–464 [461], 2009. 
  2. Volkmar Sigusch. Die Transsexuellen und unser nosomorpher Blick. Teil I: Zur Enttotalisierung des Transsexualismus. Teil II: Zur Entpathologisierung des Transsexualismus. „Zeitschrift für Sexualforschung”. 4, s. 225–256, 309–343, 1991. 
  3. Volkmar Sigusch: Transsexueller Wunsch und zissexuelle Abwehr (niem.). 1995.
  4. Julia Serano: Whipping Girl: A Transsexual Woman on Sexism and the Scapegoating of Femininity. Seal Press, 2007.
  5. Paula Blank: Will 'Cisgender' Survive? (ang.). theatlantic.com, 2014-09.
  6. Krista Scott-Dixon. Public health, private parts: A feminist public-health approach to trans issues. „Hypatia”. 24 (3), s. 33–55, 2009. 
  7. Mimi Marinucci: Feminism is Queer: The Intimate Connection between Queer and Feminist Theory. Zed Books, 2010, s. 125–126.
  8. Inter/Act has been working with MTV’s Faking It on (ang.). Inter/Act | Advocates for Informed Choice.
  9. Hida Viloria: Caught in the Gender Binary Blind Spot: Intersex Erasure in Cisgender Rhetoric (ang.). hidaviloria.com, 2014-08-18.