Clara Viebig

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Clara Viebig

Clara Viebig (ur. 17 lipca 1860 w Trewirze, zm. 31 lipca 1952 w Berlinie) – dziennikarka, powieściopisarka niemiecka, czołowa przedstawicielka prozy realistycznej, autorka powieści, nowel i dramatów.

Stosunki rodzinne[edytuj]

Urodziła się jako córka Ernsta Viebiga, starszego radcy stanu, i jego żony Klary. Rodzina Viebigów pochodziła z Poznania. W 1868 roku ojciec jako wiceprezes rządu przeniósł się wraz z rodziny do Düsseldorfu. W 1896 wyszła za mąż w Berlinie za żydowskiego wydawcę Friedricha (Fritza) Theodor Cohna (alias Egona Fleischela), współwłaściciela Berliner Verlagsbuchhandlung Flieschel & Co. (po roku 1901 wydawnictwo to nosiło nazwę Berliner Verlagsbuchhandlung Fontane & Co.). Urodziła syna, Ernsta Viebiga, pierwotnie Ernsta Cohna (1897-1959), który był znanym kompozytorem i dyrygentem. Rodzina Cohnów mieszkała w Berlinie-Zehlendorf i reprezentowała typową rodzinę inteligencką, przynależną do klasy średniej.

Edukacja[edytuj]

Clara Viebig pobierała nauki w zakresie szkoły średniej w Düsseldorfie, który uważała za swoje miasto rodzinne. Po śmierci ojca (1880) Clara przeniosła się z matką do Berlina. Tam Clara Viebig rozpoczęła studia wokalne w stołecznej Akademii Muzycznej, które ukończyła w 1883. W trakcie studiów utrzymywała się z prywatnych lekcji. Czytała jednocześnie dzieła powieściopisarzy francuskich, zwłaszcza Emila Zoli. Uważa się, że Germinal Zoli miał zasadnicze znaczenie dla rozwoju jej własnej twórczości literackiej.

Początki twórczości[edytuj]

Mając 34 lata (1894) zadebiutowała jako dojrzała już autorka w codziennej gazecie berlińskiej „Volkszeitung”. Małżeństwo z Friedrichem Theodorem Cohnem, wydawcą niemieckim pochodzenia żydowskiego, pozwoliło jej poświęcić się w pełni pisarstwu. Dzięki pomocy męża opublikowała prawie wszystkie swoje prace literackie. Podczas I wojny światowej Clara Viebig wykazywała w swych publikacjach postawę patriotyczną. Publikowała liczne artykuły o treści patriotycznej w gazetach i czasopismach niemieckich.

Twórczość literacka[edytuj]

Utwory Clary Viebig odznaczają się świetnym ujęciem zarówno środowiska wiejskiego, jak i wielkomiejskiego. Bohaterowie jej powieści są zróżnicowanymi osobowościami o barwnych i żywych charakterach. W swojej powieści Śpiąca Armia wydanej w 1903 roku opisała kolonizację Polskich rejonów Niemiec, gdzie Polacy zostali opisani jako „niejolalni” i „pozbawieni kultury”, zdaniem autorki stanowili zagrożenie dla Cesarstwa Niemieckiego, i wymagali asymilacji oraz represji, by ich kontrolować[1]). Tworzyła powieści o męskiej sile realistycznego opisu i mistrzowskich charakterystykach postaci, zwłaszcza kobiet z drobnomieszczaństwa i ludu.

Podróże[edytuj]

W latach 18981933 Viebig często podróżowała samodzielnie lub wraz z mężem do różnych zakątków świata. Odwiedziła m.in. Bazyleę, Hagę, Luksemburg, Nowy Jork, Paryż, Petersburg i Wiedeń. Impresje z podróży publikowała w prasie codziennej.

Czasy nazistowskie[edytuj]

Po dojściu nazistów do władzy 1933 Clara Viebig ograniczyła swoją działalność literacką, głównie z powodu prześladowania pary małżonków za „zdradę rasową”. Cohn zmarł w 1936 roku. W latach 19401946 słynna niemiecka powieściopisarka mieszkała w Sudetach w miasteczku Mittelwalde, pozostając jak gdyby na przymusowym zesłaniu. Sześć lat po śmierci męża Clara Viebig podjęła pracę z nazistami i otrzymała zgodę na publikowanie („Śląsk w dół” 1942).

Ostatnie lata życia[edytuj]

W 1946 roku po zakończeniu II wojny światowej Clara Viebig powróciła do Berlina, gdzie przebywała do końca życia. Swoje ostatnie miejsce spoczynku znalazła – zgodnie z własną wolą – w Düsseldorfie na Cmentarzu Północnym. Pochowano ją w grobie rodzinnym obok ojca.

Radni miasta Düsseldorf jeszcze za życia pisarki nazwali jedną z głównych arterii miasta imieniem Clary Viebig. W dzielnicy Drezna Löbtag także nadano jednej z ulic imię Clary Viebig (po roku 1960).

Najważniejsze dzieła literackie[edytuj]

  • Holzer Barbara (1897)
  • Dzieci Eifel (1897)
  • Córki Nadrenii (1897)
  • Dyletanci życia (1897)
  • Przedświt (przed 1898)
  • Niech żyje sztuka (1899)
  • Matkę Boską Różańcową (1900)
  • Chleb powszedni (1900)
  • Kobiety ze wsi (1900)
  • Wacht am Rhein (1902)
  • Śpiące wojska (1904)
  • Walka o człowieka, cykl czterech jednoaktówek (1905)
  • Krzyż w Venn (1908)
  • Córki Hekuby (1917)
  • Z tysiącem dzieci (1919)
  • Pod drzewem wolności (1922)
  • Ludzie pod przymusem (1932)
  • Książęta, prałaci i sanskuloci (1931)
  • Wyspa Nadziei (1933)
  • Kochany i nienawistny (1935)

Przypisy

  1. The Borders of Integration: Polish Migrants in Germany and the United States, 1870–1924 (Polish and Polish American Studies, Brian Joseph McCook, strony 130–131, Ohio University Press, 2011.

Bibliografia[edytuj]

  • Wielka Ilustrowana Encyklopedia Gutenberga
  • Wielka Encyklopedia Powszechna PWN (1962–1969)