Przejdź do zawartości

Cmentarz żydowski w Pszczynie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Cmentarz żydowski w Pszczynie
Obiekt zabytkowy nr rej. A/838/2021 z 16 czerwca 2021[1]
Ilustracja
Państwo

 Polska

Miejscowość

Pszczyna

Adres

ul. Katowicka

Typ cmentarza

wyznaniowy

Wyznanie

judaizm

Powierzchnia cmentarza

0,6 ha

Liczba pochówków

około 500

Liczba grobów

około 400

Liczba kwater cmentarnych

5

Data otwarcia

1814

Data ostatniego pochówku

2011

Położenie na mapie Pszczyny
Mapa konturowa Pszczyny, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Cmentarz żydowski w Pszczynie”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Cmentarz żydowski w Pszczynie”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Cmentarz żydowski w Pszczynie”
Położenie na mapie powiatu pszczyńskiego
Mapa konturowa powiatu pszczyńskiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Cmentarz żydowski w Pszczynie”
Położenie na mapie gminy Pszczyna
Mapa konturowa gminy Pszczyna, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Cmentarz żydowski w Pszczynie”
Ziemia49°59′15″N 18°56′55″E/49,987500 18,948611
Hebrajski napis nad wejściem do domu przedpogrzebowego: Ponieważ koniec jest dla męża pokoju (Ps 37,37)

Cmentarz żydowski w Pszczyniekirkut znajdujący się w Pszczynie, w głębi działki przy ulicy Katowickiej. Cmentarz zajmuje powierzchnię 0,6 ha, zachowało się na nim ponad 400 nagrobków. Obecnie należy do jednych z najlepiej zachowanych żydowskich nekropolii w województwie śląskim.

Historia

[edytuj | edytuj kod]

Cmentarz został oficjalnie założony w 1814. Pierwszą pochowaną osobą była Jettel, córka rabina Hirschela Guttmanna, zmarła 10 września 1814 w wieku 4 lat. Wcześniej członkowie pszczyńskiej gminy żydowskiej byli chowani na cmentarzu żydowskim w Mikołowie. W 1830 powołano do życia święte bractwo pogrzebowe Chewra Kadisza, na czele którego stanęli Wolf Armuth oraz Samuel Bändel. W 1888 rozszerzono teren cmentarza, a od strony ulicy zbudowano ceglane ogrodzenie z dwoma stylizowanymi kutymi furtkami oraz neogotycki dom przedpogrzebowy, według projektu Ernsta Betza. Prowadzi do niego 35-metrowa aleja, po obu stronach której rosną jesiony.

Podczas II wojny światowej cmentarz nie uległ zniszczeniu. Ostatni pogrzeb na cmentarzu odbył się w 2011.

Na cmentarzu zachowało się około 400 nagrobków, murowane ogrodzenie oraz dom przedpogrzebowy. Największy z nagrobków, okazały bazaltowy pomnik z dwiema kolumnami wspierającymi trójkątny szczyt, pochodzi z przełomu XIX i XX wieku. Należy on do Heinricha i Henriette Simonów.

Pochowani

[edytuj | edytuj kod]

Na cmentarzu żydowskim w Pszczynie spoczęło wielu zasłużonych mieszkańców miasta i okolic:

  • Abraham Muhr (zm. 1847) – działacz społeczny, zasłużony na rzecz równouprawnienia Żydów niemieckich,
  • Philipp Zwiklitz (zm. 1848) – lekarz miejski,
  • Samuel Skutsch (zm. 1862) – pierwszy żydowski przewodniczący Rady Miejskiej, prezes gminy żydowskiej w Pszczynie,
  • Hirschel Guttmann (zm. 1877) – pierwszy rabin gminy żydowskiej w Pszczynie,
  • Heinrich Schiller (zm. 1875) – współzałożyciel uzdrowiska w Goczałkowicach,
  • Fedor Muhr (zm. 1893) – kupiec, przewodniczący Rady Miejskiej, prezes gminy żydowskiej w Pszczynie,
  • Wilhelm Kohn (zm. 1896) – bankier,
  • Chilus Mendelssohn (zm. 1899) – rabin, działacz syjonistyczny, historyk,
  • Heinrich Timendorfer (zm. 1910) – kupiec, prezes gminy żydowskiej w Pszczynie,
  • David Rau (zm. 1911) – czwarty rabin gminy żydowskiej w Pszczynie,
  • Simon Steiner (zm. 1930) – karczmarz w Ćwiklicach, kantor gminy żydowskiej w Pszczynie,
  • Heinrich Koenigsfeld (zm. 1938) – przedsiębiorca, radny miejski, związany z Chorzowem,
  • Paul Schindler (zm. 1941) – kupiec, prezes gminy żydowskiej w Pszczynie.

Galeria

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. WPIS DO REJESTRU ZABYTKÓW (A/838/2021) (pol.) wkz.katowice.pl [dostęp 2021-06-23]

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]