Cmentarz Górczyński w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cmentarz Górczyński
Obiekt zabytkowy nr rej. 238 z 9 lutego 1984
Mauzoleum Suwalskich i Krynickich, ok. 1916
Mauzoleum Suwalskich i Krynickich, ok. 1916
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Adres ul. Ściegiennego / Kordeckiego
Data otwarcia 1910
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Cmentarz Górczyński
Cmentarz Górczyński
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Cmentarz Górczyński
Cmentarz Górczyński
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cmentarz Górczyński
Cmentarz Górczyński
Ziemia52°23′12,27″N 16°52′40,49″E/52,386742 16,877914
Nagrobek Damazego Pobóg-Trzcińskiego, ok. 1907
Nagrobek Franciszka Kopczyńskiego, 1924
Nagrobek Bohnów, ok. 1933
Zbiorowa mogiła ofiar II wojny światowej

Cmentarz Górczyński w Poznaniucmentarz przy ul. Piotra Ściegiennego w dzielnicy Górczyn w Poznaniu.

Historia[edytuj]

Nekropolia założona została w 1910 r. na gruntach należących do parafii św. Marcina, a od 1913 r. znajduje się pod administracją powstałej wówczas parafii Matki Boskiej Bolesnej, zaspokajając przede wszystkim potrzeby mieszkańców dzielnic Łazarz i Górczyn. Zajmuje powierzchnię 5,1 ha (według innych danych 8 ha). Projektantem cmentarza był Bolesław Ziółkowski, modernistyczną kaplicę o reminiscencjach neogotyckich zaprojektował Kazimierz Ruciński w 1914 r., a ażurową żeliwną bramę wejściową wykonał zakład S. Żuromskiego. Cmentarz porośnięty jest starodrzewiem o zróżnicowanym składzie (m.in. jodła szlachetna, brzoza brodawkowata, żywotnikowiec japoński.

Założenie na rzucie zbliżonym do prostokąta cechuje daleko posunięta symetria z regularnym układem kwater i ze środkową podłużną aleją, przeciętą 4 alejami poprzecznymi. W jej ciągu ustawiono kaplicę, poprzedzoną placem przewidzianym na groby duchowieństwa, a dalej w połowie długości zlokalizowano okrągły placyk z krzyżem i dalszymi grobami księży. Liczba pochówków w całym okresie istnienia nekropolii przekracza 50 tysięcy, co spowodowało konieczność znacznego zagęszczenia mogił w stosunku do stanu pierwotnego.

W miejscu spoczynku powstańców wielkopolskich, m.in. Franciszka Ratajczaka, wzniesiono w 1924 r. pomnik dłuta Stanisława Jagmina, zburzony przez hitlerowców w 1939 r. Monument obecny pochodzi z roku 1968 (proj. Ryszard Skupin). Obok znajduje się skromny pomnik ku czci ofiar II wojny światowej. Na cmentarzu złożono bezimienne prochy więźniów pomordowanych przez hitlerowców, których ciała poddano kremacji w miejskiej spalarni śmieci (m.in. ofiar Fortu VII, więźniów niedalekiego obozu przejściowego i jeńców radzieckich).

Pochowani[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Pochowani na Cmentarzu Górczyńskim w Poznaniu.

Pochowani są tu m.in.:

Nagrobki[edytuj]

Z najstarszych nagrobków formą wyróżnia się pomnik powstańca styczniowego Damazego Pobóg-Trzcińskiego (zm. 1907) (zapewne przeniesiony wraz z prochami zmarłego ze Szwajcarii w 1929 r.) i mauzoleum rodziny Suwalskich – właścicieli nieruchomości w Poznaniu i cegielni w Żabikowie – (ok. 1916, proj. Stefan Suwalski), zachował się szereg pomników z okresu międzywojennego.

Bibliografia[edytuj]

  • Helena Szafran, Miasto Poznań i okolica, Poznań, PTPN, 1959 (seria "Wielkopolska w Oczach Przyrodnika", nr 3)
  • Wielkopolski słownik biograficzny, red. Antoni Gąsiorowski, JerzyTopolski, wyd. 2, Warszawa; Poznań, PWN, 1983, ISBN 83-01-02722-3
  • Poznań od A do Z. Leksykon krajoznawczy, pod red. Włodzimierza Łęckiego i Piotra Maluśkiewicza, Poznań, Wydaw. Kurpisz, 1998, ISBN 83-87621-39-0
  • Irena Barełkowska, Janusz Karwat, Górczyńska nekropolia, "Kronika Miasta Poznania", ISSN 0137-3552, 2002, nr 1
  • Poznań. Przewodnik po zabytkach i historii, red. i oprac. Janusz Pazder, Poznań, Wydaw. Miejskie, 2003, ISBN 83-87848-92-5
  • Leszek Krajkowski, "Zabytkowy Cmentarz Górczyński parafii Matki Boskiej Bolesnej w Poznaniu 1910-2010", Poznań, Wydaw. Parafii Matki Boskiej Bolesnej w Poznaniu, 2010.