Cmentarz prawosławny w Białymstoku (Jaroszówka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cmentarz prawosławny w Białymstoku
Obiekt zabytkowy nr rej. A-84
Cerkiew parafialna i cmentarna pw. Wszystkich Świętych
Cerkiew parafialna i cmentarna pw. Wszystkich Świętych
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Miejscowość POL Białystok formal COA.svg Białystok
Adres ul. Władysława Wysockiego 1
Typ cmentarza wyznaniowy
Wyznanie prawosławne
Stan cmentarza czynny
Powierzchnia cmentarza 6,7 ha
Data otwarcia 1887
Położenie na mapie Białegostoku
Mapa lokalizacyjna Białegostoku
Cmentarz prawosławny w Białymstoku
Cmentarz prawosławny w Białymstoku
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Cmentarz prawosławny w Białymstoku
Cmentarz prawosławny w Białymstoku
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cmentarz prawosławny w Białymstoku
Cmentarz prawosławny w Białymstoku
Ziemia53°09′01″N 23°11′03″E/53,150278 23,184167

Cmentarz prawosławny w Białymstoku – nekropolia prawosławna o powierzchni 6,7 ha znajdująca się w Białymstoku przy ulicy Władysława Wysockiego 1[1].

Historia[edytuj]

Po zamknięciu w 1887 znajdującego się w centrum Białegostoku cmentarza przy cerkwi św. Marii Magdaleny, został wyznaczony nowy cmentarz zlokalizowany na ówczesnych obrzeżach miasta, w dzielnicy Wygoda (aktualnie Jaroszówka). W okresie I wojny światowej nekropolia została poszerzona do obecnych granic i służyła jako cmentarz wojskowy. W latach 1982–1984 założono ewidencję zabytkowych nagrobków. Nekropolia wraz z cerkwią cmentarną znajduje się w rejestrze zabytków województwa podlaskiego pod numerem A-84.[1]

Dnia 31 maja 1892 na terenie cmentarza został położony kamień węgielny pod budowę świątyni cmentarnej. Została ona wyświęcona pod wezwaniem Wszystkich Świętych 19 maja 1894 jako świątynia filialna parafii św. Mikołaja.

Dnia 16 czerwca 1982 dekretem ówczesnego biskupa białostockiego i gdańskiego Sawy, erygowano samodzielną parafię przy cerkwi cmentarnej.[1]

Pochowani na cmentarzu[edytuj]

Na terenie nekropoli przy ulicy Wysockiego (należącej do parafii Wszystkich Świętych) zostali pochowani m.in.:

Inne[edytuj]

Jedna z kwater nekropolii przeznaczona jest na pochówki staroobrzędowców[3].

Na cmentarzu znajduje się pomnik upamiętniający Ludobójstwo Ormian. Na pomniku umieszczono inskrypcje w językach ormiańskim i polskim. Napis w języku polskim brzmi: Na pamięć dla 1500000 Ormian zamordowanych 24 IV 1915 r. przez Turków[4].

Nagrobek powieszonego przez powstańców styczniowych ks. Konstantego Prokopowicza i krzyż z dzwonnicy nieistniejącej cerkwi w Surażu

Na cmentarzu znajduje się nagrobek ks. Konstantego Prokopowicza, proboszcza parafii prawosławnej w Surażu, powieszonego na drzewie w pobliżu swojej plebanii w noc z 22 na 23 maja 1863 przez uczestników Powstania Styczniowego. Nagrobek pierwotnie znajdował się na cmentarzu prawosławnym przy cerkwi w Zawykach, jednakże po przejęciu tej nekropolii i świątyni przez katolików w latach międzywojennych, podjęto decyzję o jego przeniesieniu na cmentarz prawosławny w Białymstoku, gdzie znajduje się do dnia dzisiejszego[5]. W tej samej kwaterze ustawiony został krzyż, który zwieńczał, rozebraną w 1929, cerkiew Przemienienia Pańskiego w Surażu[6][7].

Przypisy

  1. a b c HISTORIA CMENTARZA PRAWOSŁAWNEGO I CERKWI POD WEZWANIEM WSZYSTKICH ŚWIĘTYCH W BIAŁYMSTOKU. [dostęp 13 grudnia 2017].
  2. Zmarł profesor Andrzej Łapko (pol.). wiadomosci.onet.pl. [dostęp 2015-10-10].
  3. Historia cerkwi i cmentarza. Parafia prawosławna pw. Wszystkich Świętych w Białymstoku. [dostęp 2015-10-05].
  4. Pomnik w Białymstoku na Cmentarzu Wszystkich Świętych (pol.). fundacjaormianska.pl. [dostęp 2016-02-14].
  5. Kaplica cmentarna p.w. Imienia Maryi (ZAWYKI). ciekawepodlasie.pl. [dostęp 2016-04-03].
  6. Michał Bołtryk. Dwa krzyże z Suraża. „Przegląd Prawosławny”. 12 (270), grudzień 2007. Fundacja im. Księcia Konstantego Ostrogskiego. ISSN 1230-1078. [dostęp 2016-02-20]. 
  7. SURAŻ (Przemienienia Pańskiego). W: Grzegorz Sosna, Antonina Troc-Sosna: Zapomniane dziedzictwo. Nie istniejące już cerkwie w dorzeczu Biebrzy i Narwi. Białystok: Wydawnictwo Orthdruk, 2002. ISBN 83-85368-94-9.

Linki zewnętrzne[edytuj]