Cmentarz wojenny nr 190 – Janowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cmentarz wojenny nr 190
Janowice
Obiekt zabytkowy nr rej. A-467/M z 16.04.2009
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Janowice
Typ cmentarza wojenny
Stan cmentarza nieczynny
Powierzchnia cmentarza 726 m²
Liczba pochówków 130
Liczba grobów 20 + 76
Data otwarcia 1915
Architekt Heinrich Scholz
Położenie na mapie gminy Pleśna
Mapa lokalizacyjna gminy Pleśna
Cmentarz wojenny nr 190 Janowice
Cmentarz wojenny nr 190
Janowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cmentarz wojenny nr 190 Janowice
Cmentarz wojenny nr 190
Janowice
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Cmentarz wojenny nr 190 Janowice
Cmentarz wojenny nr 190
Janowice
Położenie na mapie powiatu tarnowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnowskiego
Cmentarz wojenny nr 190 Janowice
Cmentarz wojenny nr 190
Janowice
Ziemia49°53′33,0″N 20°51′40,5″E/49,892500 20,861250

Cmentarz wojenny nr 190 w Janowicach – austriacki, zabytkowy cmentarz z I wojny światowej w Lubince, województwie małopolskim, powiecie tarnowskim, w gminie Pleśna. Jeden z ponad 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. W VI okręgu tarnowskim cmentarzy tych jest 63[1].

Opis cmentarza[edytuj | edytuj kod]

Zaprojektowany przez Heinricha Scholza jako odrębna kwatera na cmentarzu parafialnym. Znajduje się na zbopczu i ma kształt wydłużonego prostokąta. Ogrodzenie tworzy kamienny mur nakryty betonowym daszkiem. Wejście przez niską, metalową, dwuskrzydłową furtkę. W naprzeciwległym do furtki boku cmentarza w wysuniętym na zewnątrz prostokąta trapezowym placyku główny pomnik cmentarza. Ma postać prostokątnej, betonowej ściany pomnikowej z duża płaskorzeżbą ukrzyżowanego Chrystusa. W dolnej części ściany napis w języku niemieckim, w łumaczeniu na język polski oznaczający: „Wrota śmierci prowadzą wiernych w nieśmiertelność. Szczęśliwi żegnają nas, dzięki których ofierze żyją”. Poniżej tego pomnika na środku cmentarza znajduje się odrębna mogiła z betonowym obrzeżem i dużą trapezowa stelą zwieńczoną łacińskim krzyżem. Umieszczona na niej tablica inskrpcyjna informuje, że jest to mogiła 11 żołnierzy o nieznanych nazwiskach, którzy polegli we wrześniu 1939 r. w walce z hitlerowskim najedźcą.

Groby żołnierzy poległych w I wojnie światowej w trzech długich, równoległych rzędach. Nagrobki w postaci betonowych cokołów z tabliczkami imiennymi i żeliwnymi krzyżami trzech rodzajów:

  • jednoramienne krzyże maltańskie z wieńcem laurowym i datą 1914,
  • dwuramienne krzyże lotaryńskie z wieńcem laurowym i datą 1914,
  • wyższe, jednoramienne krzyże łacińskie z okrągłą, zębatą glorią i tabliczką imienną

Polegli[edytuj | edytuj kod]

W 20 grobach zbiorowych i 76 pojedynczych pochowano tu 114 żołnierzy armii austro-węgierskej i 16 żołnierzy armii rosyjskiej[2].

Losy cmentarza[edytuj | edytuj kod]

Po II wojnie ranga cmentarza w świadomości społeczeństwa i ówczesnych władz zmalała, przybyły bowiem nowe, świeższe cmentarze i dramatyczne historie nowej wojny. Cmentarz ulegał w naturalny sposób niszczeniu przez czynniki pogody i roślinność. Dopiero od lat 90. zaczęto bardziej dbać o cmentarze z I wojny światowej[1]. W latach 2000-2001 cmentarz został odnowiony ze środków Narodowej Rady Pamięci i Męczeństwa. W 2009 r. został wciągnięty na listę zabytków nieruchomych. W 2018 roku cmentarz jest w bardzo dobrym stanie[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Roman Frodyma: Galicyjskie cmentarze wojenne. Tom II. Okolice Tarnowa (okręgi V-VII). Pruszków: Rewasz, 1997. ISBN 83-85557-38-5.
  2. Jerzy J.P. Drogomir: Polegli w Galicji Zachodniej 1914-1915 (1918). Tom 3. Tarnów: Muzeum Okręgowe w Tarnowie, 2005. ISBN 83-85988-57-2.
  3. Zachodniogalicyjskie cmentarze I wojny światowej. [dostęp 2018-06-22].