Cmentarz wojenny nr 194 – Szczepanowice-Żabno

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cmentarz wojenny nr 194
Szczepanowice-Żabno
Obiekt zabytkowy nr rej. A-1206/M z 22.04.2010
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Szczepanowice
Typ cmentarza wojenny
Stan cmentarza nieczynny
Powierzchnia cmentarza 266 m²
Liczba pochówków 44
Liczba grobów 44
Data ostatniego pochówku 1915
Architekt Heinrich Scholz
Położenie na mapie gminy Pleśna
Mapa konturowa gminy Pleśna, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Cmentarz wojenny nr 194Szczepanowice-Żabno”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Cmentarz wojenny nr 194Szczepanowice-Żabno”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Cmentarz wojenny nr 194Szczepanowice-Żabno”
Położenie na mapie powiatu tarnowskiego
Mapa konturowa powiatu tarnowskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Cmentarz wojenny nr 194Szczepanowice-Żabno”
Ziemia49°55′40,0″N 20°54′37,5″E/49,927778 20,910417

Cmentarz wojenny nr 194 – Szczepanowice-Żabno – cmentarz wojskowy z okresu I wojny światowej w Szczepanowicach, w gminie Pleśna (woj. małopolskie). Na cmentarzu spoczywa 44 poległych żołnierzy, walczących po obu stronach konfliktu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pochowani na cmentarzu żołnierze polegli w 1914 i 1915 roku, w czasie zażartych walk toczonych w okolicy w okresie I wojny światowej. Cmentarz został zaprojektowany przez Heinricha Scholza, jako jeden z zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych. Zbudował go Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie w VI okręgu tarnowskim[1].

Po II wojnie ranga cmentarzy z I wojny w świadomości społeczeństwa i ówczesnych władz zmalała. Cmentarze w naturalny ulegały niszczeniu pod wpływem szkodliwych czynników atmosferycznych i destrukcyjnego działania roślinności. Dopiero od lat 90. zaczęto bardziej dbać o cmentarze z I wojny światowej[1].

W 2010 roku cmentarz został wpisany do rejestru zabytków. Remontowany był wielokrotnie. Znajduje się jednak w zacienionym i wilgotnym miejscu, co sprzyja jego niszczeniu[2].

Opis cmentarza[edytuj | edytuj kod]

Cmentarz usytuowany jest na stoku masywu Lubinka, po wschodniej stronie drogi biegnącej, przez osiedle Żabno, ze Szczepanowic do Lubinki[3]. Został zaprojektowany na planie wydłużonego prostokąta. Wejście na cmentarz prowadzi po betonowych schodkach, za którymi znajduje się niska metalowa dwuskrzydłowa furtka, zamontowana na środku ogrodzenia wykonanego z grubych łańcuchów zwieszających się z betonowych słupków. Pozostałe trzy boki cmentarza ogrodzono kamiennym murem.

Pomnik główny, w postaci betonowego obelisku, wkomponowano w mur okalający tylną część cmentarza. W górnej części obelisku widnieje krzyż, a pod nim daty: 1914 i 1915; w dolnej części wykuto inskrypcję w języku niemieckim, która w tłumaczeniu na polszczyznę brzmi: „Dążyliśmy do waśni – znaleźliśmy pokój[2].

Mogiły poległych żołnierzy rozmieszczono w dwóch równoległych rzędach. Nagrobki mają postać betonowych stel, na których zamocowano okrągłe emaliowane tabliczki imienne. Stele wieńczyły żeliwne krzyże, wykonane wg projektu Gustawa Ludwiga. Krzyże na nagrobkach żołnierzy armii austro-węgierskiej, wzorowane na Wojskowym Krzyżu Zasługi, zdobi girlanda z liści laurowych – symbol chwały należnej zwycięzcom. Natomiast dwuramienne krzyże na mogiłach żołnierzy armii rosyjskiej ozdobiono girlandą liści lipowych. Według tradycji symbol lipy ma zapewnić zmarłym spokojny, wieczny sen. Zachowało się tylko kilka krzyży nagrobnych. Tabliczki imienne są zniszczone i niemożliwe do odczytania.

Polegli[edytuj | edytuj kod]

W 44 grobach pojedynczych pochowano tu 22 żołnierzy armii austro-węgierskiej i 22 żołnierzy armii rosyjskiej[4]. Na tabliczkach imiennych zatarły się już nazwiska i daty. Z tych, które udało się wcześniej odczytać wynika, że większość żołnierzy zginęła w 1914 roku. Po stronie austro-węgierskiej walczyli oni w: 18. pułku piechoty landwehry (rekrutującym żołnierzy w okolicach Przemyśla i Sanoka), 81. pułku piechoty (rekrutującym w okolicach Jihlavy w Czechach), 11. mukaczewskim i 16. bańskobystrzyckim pułku piechoty honwedu, 34. batalionie landszturmu, 1. i 3. pułku cesarskich strzelców tyrolskich. Z jednostek rosyjskich znany jest tylko chersoński pułk piechoty[2].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Roman Frodyma: Galicyjskie cmentarze wojenne. Tom II. Okolice Tarnowa (okręgi V-VII). Pruszków: Rewasz, 1997. ISBN 83-85557-38-5.
  2. a b c Zachodniogalicyjskie cmentarze I wojny światowej. [dostęp 2018-06-22].
  3. Pogórze Ciężkowickie i Strzyżowskie. Mapa 1:50 000. Kraków: Compass, 2005. ISBN 978-83-7605-211-3.
  4. Jerzy J.P. Drogomir: Polegli w Galicji Zachodniej 1914-1915 (1918). Tom 3. Tarnów: Muzeum Okręgowe w Tarnowie, 2005. ISBN 83-85988-57-2.