Cmentarz wojenny nr 244 – Narożniki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cmentarz wojenny nr 244 – Narożniki
Obiekt zabytkowy nr rej. A-81/M z 22.03.2007[1]
Ilustracja
Widok ogólny
Państwo  Polska
Miejscowość Radgoszcz
Typ cmentarza wojenny
Stan cmentarza nieczynny
Powierzchnia cmentarza 240 m²
Liczba pochówków 97
Liczba grobów 9 + 14
Data otwarcia 1915
Architekt Johann Watzal
Położenie na mapie gminy Radgoszcz
Mapa lokalizacyjna gminy Radgoszcz
Cmentarz wojenny nr 244 – Narożniki
Cmentarz wojenny nr 244 – Narożniki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cmentarz wojenny nr 244 – Narożniki
Cmentarz wojenny nr 244 – Narożniki
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Cmentarz wojenny nr 244 – Narożniki
Cmentarz wojenny nr 244 – Narożniki
Położenie na mapie powiatu dąbrowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu dąbrowskiego
Cmentarz wojenny nr 244 – Narożniki
Cmentarz wojenny nr 244 – Narożniki
Ziemia50°12′04″N 21°09′12″E/50,201111 21,153333

Cmentarz wojenny nr 244 – Narożniki – cmentarz z I wojny światowej, znajdujący się na należącym do miejscowości Radgoszcz przysiółku Narożniki, w gminie Radgoszcz, powiecie dąbrowskim, województwie małopolskim. Jeden z ponad 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. W VI okręgu Tarnów cmentarzy tych jest 63[2].

Cmentarz wojenny nr 244 Narożniki 3.jpg
Cmentarz wojenny nr 244 Narożniki 4.jpg
Cmentarz wojenny nr 244 Narożniki 6.jpg
Cmentarz wojenny nr 244 Narożniki 8.jpg

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Cmentarz znajduje się przy drodze wiodącej z Radgoszczy wzdłuż lewego brzegu potoku Dęba do miejscowości Dulcza Wielka. Zlokalizowany jest w sosnowym lesie po prawej stronie tej drogi, za Gminnym Ośrodkiem Sportowym (około 150 za zachodnią granicą lasu)[3].

Opis cmentarza[edytuj | edytuj kod]

Jest to niewielki cmentarz o kształcie litery L. Pierwotnie jego ogrodzenie stanowił drewniany parkan. Ogrodzenie to już nie istnieje. Wykonano całkowicie nowe ogrodzenie w nowoczesnej postaci betonowych słupków i siatki ogrodzeniowej. Wejście przez również nowoczesną, żelazną bramkę, od której do krzyża prowadzi szeroka alejka. Po jej bokach umieszczono dwa rzędy nagrobków w postaci betonowych cokołów, na których osadzono wykonane ze stalowych płaskowników krzyże zwieńczone blaszanymi, zębatymi daszkami. Na złączeniu ramion posiadają blaszane tabliczki imienne. Są dwa rodzaje tych krzyży: dwuramienne (lotaryńskie) i jednoramienne (łacińskie). W bocznym ramieniu cmentarza znajdują się trzy inne krzyże. Są to wyższe, wykonane ze stalowych płaskowników krzyże dwuramienne, u podstawy posiadające ramkę, w której umieszczono tabliczkę. Głównym elementem ozdobnym jest znajdujący się przy zachodnim boku cmentarza duży drewniany krzyż osadzony na betonowym postumencie. Jest to krzyż łaciński zwieńczony półokrągłą glorią. Wykonany jest z wielu drewnianych elementów połączonych stalowymi obręczami[4][5]:

Polegli[edytuj | edytuj kod]

W 14 grobach zbiorowych i 9 pojedynczych pochowano 97 żołnierzy, w tym[4]:

  • 70 żołnierzy armii austro-węgierskiej. Zidentyfikowano 49. Należeli ono do różnych oddziałów. Byli wśród nich Czesi z 8. pułku piechoty z Brna, Austriacy z 49. pułku piechoty rekrutującego żołnierzy w okolicy St. Pölten, żołnierze 16. pułku piechoty landwehry rekrutującego żołnierzy w okolicach Krakowa i Wadowic (są wśród nich dwa polskie nazwiska: Bandura i Kaniorczyk) oraz Bośniacy z 31. batalionu strzelców polowych z Mitrovicy.
  • 6 żołnierzy armii niemieckiej. Zidentyfikowano wszystkich. Walczyli oni w 220 pruskim rezerwowym pułku piechoty
  • 21 żołnierzy armii rosyjskiej. Zidentyfikowano tylko czterech. Walczyli oni w 8 Wołogodskim Pułku Piechoty.

Wszyscy polegli w maju 1915 r. podczas ofensywy połączonych wojsk austro-węgierskich i niemieckich, znanej jako bitwa pod Gorlicami. Nastąpiło wówczas przełamanie obrony rosyjskiej, w wyniku czego armia rosyjska zmuszona była cofnąć się daleko na wschód[4].

Losy cmentarza[edytuj | edytuj kod]

W 1915 r. po wygranej bitwie pod Gorlicami i przepędzeniu Rosjan dalej na wschód, monarchia austro-węgierska przystąpiła do budowy cmentarzy. Po II wojnie światowej nie dbano niestety o cmentarze z I wojny. Ulegały naturalnemu niszczeniu przez czynniki przyrody, zdarzały się także akty wandalizmu[2] Cmentarz nr 244 poddany został gruntownemu remontowi. Odtworzono jego pierwotny wygląd, w ramach remontu wykonano m.in. nowe krzyże i blaszane tabliczki imienne. Ogrodzenie wykonano również całkiem na nowo, ale niezgodnie z pierwotnymi założeniami. W 2015 r. cmentarz jest w bardzo dobrym stanie[5].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Lista poległych na cmentarzu nr 244 – Narożniki

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2018-09-30. [dostęp 2014-08-10].
  2. a b Roman Frodyma: Galicyjskie cmentarze wojenne. Tom II. Okolice Tarnowa (okręgi V-VII). Pruszków: Rewasz, 1997. ISBN 83-85557-38-5.
  3. Geoportal. Mapa topograficzna i satelitarna. [dostęp 2015-04-01].
  4. a b c J. Drogomir, Polegli w Galicji Zachodniej 1914-1915 (1918) : wykazy poległych i zmarłych pochowanych na 400 cmentarzach wojskowych w Galicji Zachodniej. T. 2, Tarnów : Muzeum Okręgowe, 2005. s. 85 – 86
  5. a b Cmentarze I wojny. [dostęp 2015-12-03].