Cohortes urbanae

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nagrobek Sekstusa Cossutiusza Primusa, weterana Cohortis XIII Urbanae, wystawiony przez jego przyjaciela, Tytusa Siliusa Hospesa[1]. Obecnie w muzeum w Fourvière koło Lyonu.

Cohortes urbanae (l.p. Cohors urbana; łac. kohorty miejskie) – w starożytnym Rzymie zbrojna formacja policyjna dbająca o bezpieczeństwo najważniejszych miast. Kohorty miejskie stacjonowały przede wszystkim w samym Rzymie, ale także w Puteoli, Ostii, Carthago i Lugdunum[2][3]. Wszystkimi jednostkami na danym terenie dowodził z urzędu prefekt miejski[4].

Historia[edytuj]

Początki służb policyjnych Rzymu[edytuj]

Niewiele wiadomo na temat początków służb policyjnych Rzymu. Temat ten jest rzadko opisywany przez autorów antycznych, o wiele częściej pojawiają się wzmianki o służących w odległych zakątkach państwa legionistach czy cieszących się prestiżem członkach gwardii pretorskiej[5]. Wiadomo, że za utrzymanie porządku w mieście w czasach królestwa odpowiadali liktorzy i viatores[5][6], a w czasach zamieszek lub wojen wspomagali ich żołnierze regularnej armii[5].

Dopiero w czasach republikańskich powstały wyspecjalizowane służby zajmujące się ochroną porządku w mieście[5]. Po zakazaniu przez senat w 186 p.n.e. Bachanaliów, konsule polecili edylom kurulnym pojmanie wszystkich kapłanów, a edylom plebejskim uniemożliwienie potajemnych obchodów zakazanego święta[5]. Z kolei triumviri capitales i Quinqueviri uls cis Tiberim mieli wystawić warty nocne w całym mieście[5]. Choć nie jest to poświadczone w źródłach starożytnych, autorzy współcześni zakładają, że wartownicy stanowili stałą służbę policyjną i rekrutowali się przede wszystkim spośród należących do państwa niewolników[5][7].

Powstanie Cohortes urbanae[edytuj]

Formacja powstała za czasów Oktawiana Augusta, częściowo z zamiarem zrównoważenia ogromnych sił (i wpływów) pretorian stacjonujacych w Rzymie[8]. Faktycznie kilkukrotnie między wspierającymi różne strony konfliktów politycznych oddziałami pretorskimi i miejskimi dochodziło do walk. Podczas zamieszania po zamordowaniu Kaliguli i obwołaniu cesarzem Klaudiusza przejście kohort miejskich na stronę tego ostatniego zadecydowało o jego zwycięstwie i ustąpieniu senatu[9]. Mimo znaczenia politycznego główną rolą było jednak chronienie Rzymu i przeciwstawianie się rozmaitym gangom i bandom, kontrola tłumu w wypadku tumultu, oraz patrolowanie ulic miasta.

Pierwotnie formacja składała się z trzech kohort, za czasów dynastii klaudyjskiej ich liczbę zwiększono do czterech, a ostatecznie być może do pięciu (w tym czasie siły gwardii pretorskiej wzrosły do ośmiu kohort)[2]. Kohorty wywodzące się z miasta Rzym, zarówno stacjonujące w nim, jak i przesunięte do innych miast[3], posiadały numerację zgodną z numeracją kohort pretorskich, od Cohors X Urbana do Cohors XV Urbana[2]. Znany jest jednak także przypadek Cohortis I Flaviae Urbanae stworzonej od podstaw w Lugdunum na bazie grupy legionistów, którzy podczas roku czterech cesarzy wspierali byli Witeliusza w jego walce o panowanie nad imperium rzymskim[3]. Poza Lugdunum, „drugą stolicą cesarstwa, jednostki kohort miejskich strzegły także m.in. cesarskiego skarbca w Kartaginie[3].

W rzadkich przypadkach żołnierze cohortes urbanae ruszali na pole bitwy. Wiadomo, że formacja poniosła ciężkie straty podczas wojen domowych i za czasów Wespazjana; w latach 70. I wieku konieczna była jej odbudowa i reorganizacja, prawdopodobnie kierowana przez Mucianusa[2]. Niektórzy autorzy uważają także, że nieobecność Cohortis XIII Urbanae w Rzymie od połowy 85 roku, poświadczona w zachowanych dokumentach, mogła być spowodowana jej wyruszeniem z Domicjanem na wojnę przeciwko Dakom[2]. Żołd żołnierzy z Cohortes urbanae wynosił 500 denarów rocznie. Służba tam była uznawana za zaszczytną i dobrze płatną.

Służba w formacji trwała 20 lat od chwili zaciągnięcia się w szeregi formacji lub, w przypadku przeniesienia z innej jednostki wojskowej, od chwili wstąpienia do legionów czy auxilii[2]. Żołnierzom służącym w kohortach miejskich, podobnie jak tym służącym w auxilii, flocie i gwardii pretorskiej, przysługiwał po zakończeniu służby dyplom wojskowy poświadczający przyznanie im praw obywatelskich i prawa do zawarcia małżeństwa, czasem także z kobietą nie posiadającą praw obywatelskich[2].

Przypisy

  1. CIL XIII, 01852
  2. a b c d e f g M.M. Roxan M.M., W.W. Eck W.W., A Military Diploma of AD 85 for the Rome Cohorts, „Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik”, 96, 1993, s. 67–74 [dostęp 2016-05-05] (ang.).
  3. a b c d EdwardE. Echols EdwardE., The Provincial Urban Cohorts, „The Classical Journal”, 1, 1961, s. 25–28 [dostęp 2016-05-05].
  4. KatarzynaK. Grabowska KatarzynaK., Transformacja arystokracji rzymskiej na terenach galijskich w V wieku, „Białostockie Teki Historyczne”, 13, 2015, s. 11–32, DOI10.15290/bth.2015.13.01, ISSN 1425-1930 [dostęp 2016-05-05] (pol.).
  5. a b c d e f g EdwardE. Echols EdwardE., The Roman City Police: Origin and Development, „The Classical Journal”, 8, 1958, s. 377–385 [dostęp 2016-05-06].
  6. Christopher J.Ch. J. Fuhrmann Christopher J.Ch. J., Policing the Roman Empire: Soldiers, Administration, and Public Order, Oxford University Press, USA, 2012, s. 61-63, ISBN 9780199737840 [dostęp 2016-05-06] (ang.).
  7. GaryG. Forsythe GaryG., A Critical History of Early Rome: From Prehistory to the First Punic War, University of California Press, 2006, s. 361, ISBN 9780520249912 [dostęp 2016-05-06] (ang.).
  8. MichaelM. Grant MichaelM., History of Rome, New York: Scribner's, 1978, s. 256, ISBN 0684159864, OCLC 4194478 (ang.).
  9. PawełP. Sawiński PawełP., Wybór Klaudiusza na cesarza, „Studia Europaea Gnesnensia”, 12, 2015, DOI10.14746/seg.2015.12.12 DOI 10.14746/seg.2015.12.12, ISSN 2082-5951.

Zobacz też[edytuj]