Conus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Conus[1]
Linnaeus, 1758
stożek główny (Conus generalis)
stożek główny (Conus generalis)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ mięczaki
Gromada ślimaki
Podgromada przodoskrzelne
Rząd Neogastropoda
Rodzina stożki
Podrodzina Coninae
Rodzaj Conus

Conus – rodzaj morskich ślimaków z rodziny stożków (Conidae). Zasiedlają morza i oceany strefy tropikalnej i subtropikalnej.

Systematyka[edytuj]

Rodzaj Conus opisał po raz pierwszy Karol Linneusz w 10. edycji Systema Naturae. Wyróżnił wtedy 37 gatunków[2]. Gatunkiem typowym rodzaju jest stożek marmurowy (Conus marmoreus), którego Linneusz opisał jako pierwszego, używając jako lektotypu okazu z własnej kolekcji[3]. Do roku 2009 rodzaj Conus był uznawany za jedyny rodzaj w rodzinie stożków (Conidae). W roku 2009 ukazała się książka Systematic Classification of Recent and Fossil Conoidean Gastropods, prezentująca nowy podział rodziny – w tym systemie klasyfikacji autorstwa Tuckera i Tenoriego Conus umieszczony jest w podrodzinie Coninae, wraz z 14 innymi rodzajami[4]. W World Register of Marine Species wyróżnionych jest około 600 przedstawicieli rodzaju[5].

Conus parisiensis wykazano ze środkowego eocenu (z Francji, Włoch i Anglii)[6], także Conus sauridons pochodzi z eocenu, jednak z obszaru Florydy. Łącznie do roku 1985 opisano koło tysiąca gatunków kopalnych z rodzaju Conus, prawdopodobnie jednak wiele okazów jest konspecyficznych i błędnie opisanych jako należące do odrębnych gatunków[7].

Zasięg występowania[edytuj]

Większa część przedstawicieli Conus zasiedla morza i oceany strefy tropikalnej i subtropikalnej, z największą różnorodnością gatunków na obszarze Indo-Pacyfiku[8]. Jedynym obecnym w Europie gatunkiem jest Conus ventricosus (dokładniej podgatunek mediterraneus)[9]. Także Conus californicus występuje poza wymienionymi strefami, zasiedlając wybrzeża Kalifornii i Meksyku[10]. Maksymalne zagęszczenie Conus wynosi około 40 osobników na m²[8].

Charakterystyka muszli[edytuj]

Muszle rodzaju Conus cechuje stożkowaty kształt. Muszle są grubościenne i masywne. Otwór muszli jest wąski, podłużny, ograniczony prostą, ostrokrawędzistą wargą. Wrzeciono gładkie. Nie występuje wieczko. Skrętka stożkowata, czasami guzkowana, umiarkowanie wysoka lub płaska, zależnie od gatunku. Powierzchnia muszli gładka lub z delikatnymi, spiralnymi prążkami lub żeberkami. Czasami na brzegu muszli występuje guzkowata krawędź (karina). Ubarwienie muszli bardzo zmienne, zazwyczaj tło przybiera kolor biały, kremowy, różowy lub niebieski albo pośrednie między wymienionymi; wzory zazwyczaj czarne, brązowe, żółte lub pomarańczowe, niekiedy muszla jest jednobarwna. Jej długość wynosi od 1,3 do 21,6 cm[11].

Ciało ślimaka również żywo ubarwione. Noga długa i silna. Syfon długi. Na głowie jedna para długich czułków. Oczy położone w połowie długości czułków[12].

Ekologia[edytuj]

Krytycznie zagrożony Conus mordeirae

Większość gatunków z rodzaju Conus żyje na małych głębokościach w pobliżu raf koralowych, przebywając w piasku, pod koralowcami. Pożywienie stanowią ryby, mięczaki i inne bezkręgowce bentosowe. Początkowo ślimak lokalizuje zdobycz używają swych chemoreceptorów, łapie ją ssawką, a następnie wystrzeliwuje strzałkę jadową, będącą przekształconą tarką, wprowadzając jad paraliżujący zdobycz. W większości polują nocą, niekiedy o świcie i zmierzchu[11].

Jad ślimaków rodzaju Conus wyodrębniono do grupy zwanej konotoksynami, będącymi grupą neurotoksycznych peptydów, bogatych w mostki dwusiarczkowe[13]. Toksyny stożków są groźne także dla człowieka, znane są przypadki ofiar śmiertelnych wśród ludzi ukąszonych przez osobniki niektórych gatunków stożków (np. przez stożki geograficzne (Conus geographus)[14].

Przypisy

  1. Conus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Sherborn, Charles Davies: An index to the generic and trivial names of animals, described by Linnaeus, in the 10th and 12th editions of his „Systema naturae. 1899.
  3. Conus marmoreus Linnaeus 1758. The University of Chicago, 19 stycznia 2014.
  4. Tucker J.K. & Tenorio M.J.: Systematic Classification of Recent and Fossil Conoidean Gastropods. Hankenheim: ConchBooks, 2009. ISBN 3939767268.
  5. Conus Linnaeus, 1758. World Register of Marine Species. [dostęp 22 marca 2014].
  6. Conus parisiensis Deshayes, 1865. Catalogue of recent and fossil Conus. [dostęp 22 marca 2014].
  7. Jonathan R. Hendricks & Roger W. Portell. Late Eocene Conus (Neogastropoda: Conidae) from Florida, USA. . 
  8. a b The Conus Biodiversity Webiste. biology.burke.washington.edu/conus/. [dostęp 22 marca 2014].
  9. Cone Shells (Conidae). The Living World of Molluscs, 23 maja 2012.
  10. Conus californicus. IUCN Redlist of Threatened Species. [dostęp 22 marca 2014].
  11. a b Cone Snails General Description. Aquarium of the Pacific. [dostęp 23 marca 2014].
  12. Wąsowski R. 2000. Przewodnik: muszle. Multico Oficyna Wydawnicza Sp. Z o.o., Warszawa, ​ISBN 83-7073-250-X​, str. 214.
  13. Olivera B.M., Teichert R.W.. Diversity of the neurotoxic Conus peptides: a model for concerted pharmacological discovery. „Molecular Interventions”. 7 (5), s. 251-260, 2007. PMID: 17932414. 
  14. Conus geographus na stronie National Geographic

Linki zewnętrzne[edytuj]