Cormac McCarthy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cormac McCarthy
Data i miejsce urodzenia 20 lipca 1933
Providence w stanie Rhode Island
Zawód pisarz
Cormac McCarthy signature.svg

Cormac McCarthy, właściwie Charles McCarthy (ur. 20 lipca 1933 w Providence w stanie Rhode Island w USA) – amerykański pisarz, scenarzysta i dramaturg.

Przez krytyka literackiego Harolda Blooma uznany za jednego z czterech najważniejszych amerykańskich współczesnych powieściopisarzy, obok Thomasa Pynchona, Dona DeLillo i Philipa Rotha[1]. Przez zajmujących się jego twórczością porównywany bywa do Williama Faulknera i czasem do Hermana Melville’a.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Cormac McCarthy urodził się w Providence, ale w 1937 wraz z rodziną przeprowadził się do Knoxville w stanie Tennessee. Był trzecim z sześciorga dzieci (ma 3 siostry i 2 braci). W Knoxville uczęszczał do Knoxville Catholic High School. Ojciec pisarza był prawnikiem w Tennessee Valley Authority, gdzie pracował w latach 1934-1967.

McCarthy studiował na University of Tennessee w latach 1951-1952, a 1953 wstąpił na 4 lata do United States Air Force (ang. Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych), z których 2 spędził na Alasce, prowadząc audycję radiową. W 1957 powrócił na uniwersytet. W 1961 pobrał się z koleżanką ze studiów Lee Holleman. Urodził im się syn Cullen. Bez uzyskania dyplomu ukończenia uczelni opuścił uniwersytet i przeprowadził się z rodziną do Chicago. Zajął się twórczością literacką. W Chicago powstała jego pierwsza powieść Strażnik sadu. Po powrocie do Sevier County w stanie Tennessee rozstał się z żoną.

Latem 1965 wyruszył w podróż statkiem Sylvania do Irlandii. Na statku poznał Anne DeLisle, która była zatrudniona tam jako piosenkarka. Pobrali się w 1966 podczas pobytu w Anglii. W tym samym roku po otrzymaniu stypendium od Fundacji Rockefellera podróżował po południowej Europie, zatrzymując się na dłużej na Ibizie, gdzie napisał swoją drugą powieść W ciemność. Gdy powrócił z żoną do Stanów Zjednoczonych, powieść ta została opublikowana w 1968 i zyskała pozytywne recenzje.

W 1969 McCarthy z żoną przeprowadzili się do Louisville w stanie Tennessee, gdzie kupili nieruchomość, którą McCarthy własnoręcznie wyremontował. Tamże napisał następną opartą na faktach książkę Dziecię boże (wydana w 1974). W 1976 przeprowadził się do El Paso w Teksasie i pozostawał w separacji z żoną Anne DeLisle. Powieść Suttree, którą pisał z przerwami przez 20 lat, została opublikowana ostatecznie w 1979.

McCarthy mieszka w miejscowości Tesuque w Nowym Meksyku na północ od Santa Fe z trzecią żoną Jennifer Winkley i ich synem Johnem. Chroni ściśle swoją prywatność i rzadko udziela wywiadów.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej znane jego dzieła to Krwawy południk (1985), zaliczony przez The New York Times do pięciu najlepszych powieści amerykańskich ostatnich 25 lat (w innym zestawieniu, 100 najlepiej stworzonych postaci w literaturze pięknej od 1900 roku, znalazł się antybohater tej książki, łowca skalpów sędzia Holden), oraz tzw. „trylogia graniczna”: Rącze konie (1992), Przeprawa (1994) i Sodoma i Gomora (1998). Akcja tych utworów toczy się na południowym zachodzie Stanów Zjednoczonych. Pisarz dopiero w 1976 roku przeniósł się do Teksasu, wcześniej mieszkał głównie w Tennessee. Tam też rozgrywa się akcja czterech jego pierwszych książek.

Krwawy południk to powieść historyczna pełna przemocy, opisująca masakry Indian na granicy Teksasu z Meksykiem w latach 1849-50. Została zauważona przez krytyków, jednak dopiero książka Rącze konie okazała się bestsellerem i zdobyła National Book Award. Utwór opowiada o wyprawie dwóch szesnastolatków w 1948 r. do Meksyku, gdzie poznają okrucieństwo świata.

Książka Dziecię Boże podejmuje temat natury ludzkiej wyrwanej z tworu jakim jest społeczeństwo[2].

Oprah Winfrey wybrała książkę McCarthy’ego Droga jako książkę miesiąca w kwietniu 2007 roku do Oprah's Book Club. Winfrey przeprowadziła z nim wywiad, pierwszy wywiad telewizyjny, jakiego udzielił i który ukazał się na antenie w The Oprah Winfrey Show 5 czerwca 2007. Wywiad został nagrany w bibliotece Santa Fe Institute i w nim McCarthy opowiedział o doświadczeniach związanych z byciem ojcem w starszym wieku, co było inspiracją i miało wpływ na jego powieść Droga.

Ekranizacje[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie powieści Rącze konie powstał w 2000 r. film All the Pretty Horses z Mattem Damonem i Penélope Cruz w głównych rolach.

Z kolei bracia Coen w 2007 r. zaadaptowali To nie jest kraj dla starych ludzi. Główną rolę zagrał Tommy Lee Jones.

Powieść Droga została zekranizowana w 2009 roku przez Johna Hillcoata. W filmie w głównych rolach wystąpili Viggo Mortensen i Kodi Smit-McPhee, jako ojciec i syn walczący o przetrwanie w postapokaliptycznej Ameryce.

W tym samym roku powstał krótkometrażowy film Outer Dark na podstawie powieści W ciemność w reżyserii Stephena Imwalle. W obsadzie: Jamie Dunne i Azel James.

W 2013 roku James Franco wyreżyserował film Child of God na podstawie powieści Dziecię Boże. W filmie wystąpili: Scott Haze, Tim Blake Nelson i James Franco.

Od kilku lata zapowiadana jest realizacja powieści Krwawy południk. Z produkcją kojarzone są nazwiska: James Franco, Todd Field, Scott Rudin i Ridley Scott.

Powieści[edytuj | edytuj kod]

Scenariusze[edytuj | edytuj kod]

  • The Gardener's Son (1976)
  • Adwokat (2013)

Dramaty[edytuj | edytuj kod]

  • The Stonemason (1995)
  • The Sunset Limited (2006)

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Przekłady na język polski[edytuj | edytuj kod]

Na język polski przetłumaczono Rącze konie (All the Pretty Horses) - 1996, Przeprawę (The Crossing) - 2000, To nie jest kraj dla starych ludzi (No Country for Old Men) - 2008 oraz Drogę (The Road) - 2008 i W ciemność 2010. W 2009 roku nakładem Wydawnictwa Literackiego ukazała się kolejna powieść Dziecię Boże. W 2010 roku w Wydawnictwie Literackim ukazały się kolejne powieści, Krwawy południk w tłumaczeniu Roberta Sudoła[3] i Strażnik sadu w tłumaczeniu Michała Kłobukowskiego[4]. W roku 2011 Wydawnictwo Literackie opublikowało po polsku powieść Suttree w przekładzie Macieja Świerkockiego.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]