Cormac McCarthy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cormac McCarthy
Data i miejsce urodzenia 20 lipca 1933
Providence w stanie Rhode Island
Zawód pisarz
Cormac McCarthy signature.svg

Cormac McCarthy, właściwie Charles McCarthy (ur. 20 lipca 1933 w Providence w stanie Rhode Island w USA) – amerykański pisarz, scenarzysta i dramaturg.

Przez krytyka literackiego Harolda Blooma uznany za jednego z czterech najważniejszych amerykańskich współczesnych powieściopisarzy, obok Thomasa Pynchona, Dona DeLillo i Philipa Rotha[1]. Przez zajmujących się jego twórczością porównywany bywa do Williama Faulknera i czasem do Hermana Melville’a.

Biografia i twórczość[edytuj]

Cormac McCarthy urodził się w Providence, ale w 1937 wraz z rodziną przeprowadził się do Knoxville w stanie Tennessee. Był trzecim z sześciorga dzieci (ma 3 siostry i 2 braci). W Knoxville uczęszczał do Knoxville Catholic High School. Ojciec pisarza był prawnikiem w Tennessee Valley Authority, gdzie pracował w latach 1934-1967.

McCarthy studiował na University of Tennessee w latach 1951-1952, a 1953 wstąpił na 4 lata do United States Air Force (ang. Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych), z których 2 spędził na Alasce, prowadząc audycję radiową. W 1957 powrócił na uniwersytet. W 1961 pobrał się z koleżanką ze studiów Lee Holleman. Urodził im się syn Cullen. Bez uzyskania dyplomu ukończenia uczelni opuścił uniwersytet i przeprowadził się z rodziną do Chicago. Zajął się twórczością literacką. W Chicago powstała jego pierwsza powieść Strażnik sadu. Po powrocie do Sevier County w stanie Tennessee rozstał się z żoną.

Latem 1965 wyruszył w podróż statkiem Sylvania do Irlandii. Na statku poznał Anne DeLisle, która była zatrudniona tam jako piosenkarka. Pobrali się w 1966 podczas pobytu w Anglii. W tym samym roku po otrzymaniu stypendium od Fundacji Rockefellera podróżował po południowej Europie, zatrzymując się na dłużej na Ibizie, gdzie napisał swoją drugą powieść W ciemność. Gdy powrócił z żoną do Stanów Zjednoczonych, powieść ta została opublikowana w 1968 i zyskała pozytywne recenzje.

W 1969 McCarthy z żoną przeprowadzili się do Louisville w stanie Tennessee, gdzie kupili nieruchomość, którą McCarthy własnoręcznie wyremontował. Tamże napisał następną opartą na faktach książkę Dziecię boże (wydana w 1974). W 1976 przeprowadził się do El Paso w Teksasie i pozostawał w separacji z żoną Anne DeLisle. Powieść Suttree, którą pisał z przerwami przez 20 lat, została opublikowana ostatecznie w 1979.

McCarthy mieszka w miejscowości Tesuque w Nowym Meksyku na północ od Santa Fe z trzecią żoną Jennifer Winkley i ich synem Johnem. Chroni ściśle swoją prywatność i rzadko udziela wywiadów.

Oprah Winfrey wybrała książkę McCarthy’ego Droga jako książkę miesiąca w kwietniu 2007 roku do Oprah's Book Club. Winfrey przeprowadziła z nim wywiad, pierwszy wywiad telewizyjny, jakiego udzielił i który ukazał się na antenie w The Oprah Winfrey Show 5 czerwca 2007. Wywiad został nagrany w bibliotece Santa Fe Institute i w nim McCarthy opowiedział o doświadczeniach związanych z byciem ojcem w starszym wieku, co było inspiracją i miało wpływ na jego powieść Droga.

Najbardziej znane jego dzieła to Krwawy południk (1985), zaliczony przez The New York Times do pięciu najlepszych powieści amerykańskich ostatnich 25 lat (w innym zestawieniu, 100 najlepiej stworzonych postaci w literaturze pięknej od 1900 roku, znalazł się antybohater tej książki, łowca skalpów sędzia Holden), oraz tzw. „trylogia graniczna”: Rącze konie (1992), Przeprawa (1994) i Sodoma i Gomora (1998).

Akcja tych utworów toczy się na południowym zachodzie Stanów Zjednoczonych. Pisarz dopiero w 1976 roku przeniósł się do Teksasu, wcześniej mieszkał głównie w Tennessee. Tam też rozgrywa się akcja czterech jego pierwszych książek.

Na podstawie powieści Rącze konie powstał w 2000 r. film z Mattem Damonem i Penélope Cruz w głównych rolach. Z kolei bracia Coen w 2007 r. zaadaptowali To nie jest kraj dla starych ludzi. Główną rolę zagrał Tommy Lee Jones.

Krwawy południk to powieść historyczna pełna przemocy, opisująca masakry Indian na granicy Teksasu z Meksykiem w latach 1849-50. Została zauważona przez krytyków, jednak dopiero książka Rącze konie okazała się bestsellerem i zdobyła National Book Award. Utwór opowiada o wyprawie dwóch szesnastolatków w 1948 r. do Meksyku, gdzie poznają okrucieństwo świata.

Powieści[edytuj]

  • Strażnik sadu (The Orchard Keeper, 1965; wyd. pol. 2010)
  • W ciemność (Outer Dark, 1968; wyd. pol. 2011)
  • Dziecię Boże (Child of God, 1974; wyd. pol. 2009)
  • Suttree (Suttree, 1979; wyd. pol. 2011)
  • Krwawy południk (Blood Meridian, Or the Evening Redness in the West, 1985; wyd. pol. 2010)
  • Rącze konie (All the Pretty Horses, 1992; wyd. pol. 1996)
  • Przeprawa (The Crossing, 1994; wyd. pol. 2000)
  • Sodoma i Gomora (Cities of the Plain, 1998; wyd. pol. 2013)
  • To nie jest kraj dla starych ludzi (No Country for Old Men, 2005; wyd. pol. 2008)
  • Droga (The Road, 2006; wyd. pol. 2008)

Scenariusze[edytuj]

  • The Gardener's Son (1976)
  • Adwokat (2013)

Dramaty[edytuj]

  • The Stonemason (1995)
  • The Sunset Limited (2006)

Nagrody i wyróżnienia[edytuj]

Przekłady na język polski[edytuj]

Na język polski przetłumaczono Rącze konie (All the Pretty Horses) - 1996, Przeprawę (The Crossing) - 2000, To nie jest kraj dla starych ludzi (No Country for Old Men) - 2008 oraz Drogę (The Road) - 2008 i W ciemność 2010. W 2009 roku nakładem Wydawnictwa Literackiego ukazała się kolejna powieść Dziecię Boże. Książka podejmuje temat natury ludzkiej wyrwanej z tworu jakim jest społeczeństwo[2]. W 2010 roku w Wydawnictwie Literackim ukazały się kolejne powieści, Krwawy południk w tłumaczeniu Roberta Sudoła[3] i Strażnik sadu w tłumaczeniu Michała Kłobukowskiego[4]. W roku 2011 Wydawnictwo Literackie opublikowało po polsku powieść Suttree w przekładzie Macieja Świerkockiego.

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy