Corpo Truppe Volontarie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Corpo Truppe Volontarie
ilustracja
Historia
Państwo  Włochy
Dowódcy
Pierwszy Mario Roatta
Działania zbrojne
Hiszpańska wojna domowa
Organizacja
Dyslokacja Hiszpania
Rodzaj sił zbrojnych korpus ekspedycyjny
Rodzaj wojsk piechota
Skład 4 dywizje piechoty i 1 samodzielna brygada czarnych koszul w sile około 50 tys. ludzi
Republikański plakat przeciwko włoskiej inwazji

Corpo Truppe Volontarie, CTV – włoski wojskowy korpus ekspedycyjny walczący w latach 1936-1939 w wojnie domowej w Hiszpanii po stronie wojsk gen. Francisco Franco

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu wojny domowej w Hiszpanii w poł. lipca 1936 r. pomiędzy frankistami i republikanami, siły nacjonalistyczne zdołały jedynie opanować całe terytorium Maroka Hiszpańskiego i Wyspy Kanaryjskie. W samej Hiszpanii nieduże oddziały nacjonalistów i Guardia Civil były zaangażowane w ciągłe starcia z oddziałami pro-rządowych milicji i tych jednostek armii, które pozostałe wierne lewicowemu rządowi Frontu Ludowego. Ponadto większość sił lotniczych i morskich opowiedziała się za rządem. Przywódcy rebelii zaczęli obawiać się, że powstanie może upaść. W tej sytuacji wysłali emisariuszy do Berlina i Rzymu z prośbą o pomoc. Obaj dyktatorzy Adolf Hitler i Benito Mussolini odpowiedzieli pozytywnie. Dzięki niemieckim i włoskim samolotom transportowym wojska nacjonalistyczne zostały szybko przerzucone z Maroka Hiszpańskiego do Hiszpanii, co pozwoliło uratować i znacznie wesprzeć siły powstańcze na półwyspie. Włosi zaczęli też przysyłać drogą morską poprzez porty portugalskie duże ilości uzbrojenia, materiałów wojennych i innych środków. Włoskie okręty podwodne zatapiały hiszpańskie, sowieckie i inne statki transportujące z kolei towary dla strony republikańskiej. Jednakże Liga Narodów we wrześniu 1937 r. uznała to za akty piractwa, w związku z czym atakom zaczęły przeciwdziałać okręty francuskie i brytyjskie.

Działania wojenne[edytuj | edytuj kod]

Decyzję o wysłaniu włoskiego korpusu ekspedycyjnego nazwanego Corpo Truppe Volontarie Benito Mussolini podjął w poł. grudnia 1936 r., po załamaniu się ofensywy wojsk frankistowskich na Madryt. Duży wpływ na nią mieli minister spraw zagranicznych Galeazzo Ciano i gen. Mario Roatta, który został pierwszym dowódcą CTV. Jego zastępcą mianowano gen. Luigiego Frusciego. 23 grudnia w porcie w Kadyksie wylądowało pierwszych ok. 3 tys. włoskich żołnierzy. W styczniu 1937 r. dołączyło do nich kolejne 44 tys. żołnierzy z regularnej armii włoskiej i faszystowskich formacji Czarnych Koszul. Te ostatnie składały się z żołnierzy i członków Narodowej Partii Faszystowskiej i były tylko częściowo zmotoryzowane. Włosi wchodzili w skład następujących jednostek wojskowych:

  • 4 Dywizji Lekkiej Piechoty "Littorio" (całkowicie zmotoryzowanej) – d-ca gen. Gervasio Bitossi,
  • 1 Dywizji Piechoty Czarnych Koszul "Dio lo Vuole",
  • 2 Dywizji Piechoty Czarnych Koszul "Fiamme Nere",
  • 3 Dywizji Piechoty Czarnych Koszul "Penne Nere",
  • samodzielnej XXIII Grupy "de Marzo" Czarnych Koszul.

W skład CTV wchodziły ponadto grupa czołgów i samochodów pancernych (tankietki L3/35) dowodzona przez mjr. Lohengrina Girauda, grupa artylerii (dziesięć pułków artylerii polowej) i cztery baterie artylerii przeciwlotniczej. Już w dniach 3-8 lutego 1937 r. 1 Dywizja Piechoty Czarnych Koszul "Dio lo Vuole" wzięła udział wespół z hiszpańskimi wojskami nacjonalistycznymi w udanym ataku na Málagę. Poległo ponad 70 Włochów, a ok. 220 zostało rannych. W marcu liczebność CTV wzrosła do ponad 50 tys. ludzi. Na początku tego miesiąca Benito Mussolini zdecydował, że włoski korpus ekspedycyjny powinien wziąć udział w ofensywie frankistów na Madryt. W rezultacie doszło do wygranej przez stronę republikańską bitwy pod Guadalajarą. Włosi ponieśli duże straty. Ich tankietki okazały się znacznie gorsze od sowieckich czołgów używanych przez republikanów. W odpowiedzi republikanie przeprowadzili kontrofensywę, w wyniku której trzy włoskie dywizje Czarnych Koszul poniosły kolejne ciężkie straty.

W rezultacie zostały one przeorganizowane w dwie dywizje oraz specjalną grupę broni pancernej i artylerii. Jedynie 4 Dywizja Lekkiej Piechoty "Littorio" wyszła z ciężkich walk bez większego uszczerbku. W kwietniu 3 Dywizja Piechoty Czarnych Koszul "Penne Nere" została rozformowana, a jej resztki włączone w skład 2 Dywizji Piechoty Czarnych Koszul "Fiamme Nere". Część włoskiego personelu technicznego i specjalistycznego została przesunięta do jednostek hiszpańskich, tworząc mieszane oddziały, zwane Flechas. Pierwszymi takimi jednostkami były Mieszana Brygada "Flechas Azules" i Mieszana Brygada "Flechas Negras". Walczyły one od kwietnia do sierpnia w rejonie Extramadury i Viscayi. W sierpniu na czele CTV stanął gen. Ettore Bastico. Samodzielna XXIII Grupa "de Marzo" Czarnych Koszul została przekształcona w Dywizję XXIII "di Marzo" Czarnych Koszul. Włosi przełamali republikańskie pozycje obronne koło Soncillo, zajmując Puerto del Escudo i – po bitwie pod Santander – głęboko wchodząc w linie republikańskie. 24 sierpnia dowódcy CTV poddała się w Guriezo w prowincji Cantabria większość sił Armii Baskijskiej. We wrześniu CTV został przeniesiony na północ na front aragoński. Po walkach w Aragonii 1 i 2 Dywizje Piechoty Czarnych Koszul zostały w październiku połączone z Dywizją XXIII di Marzo Czarnych Koszul w jedną jednostkę Dywizję XXIII Czarnych Koszul "Llamas Negras". W marcu 1938 r. kolejnym dowódcą CTV został gen. Mario Berti. Mieszana Brygada "Flechas Negras" została rozwinięta do stanu dywizji. W listopadzie tego roku mieszane brygady włosko-hiszpańskie wraz z resztą sił CTV pod dowództwem gen. Gastone Gambary uczestniczyły w ostatniej zwycięskiej ofensywie w Katalonii.

Podsumowanie[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu działań wojennych w lutym 1939 r., korpus ekspedycyjny CTV powrócił do Włoch. Udział w walkach po stronie gen.Franco, Włosi okupili jednak wysokimi stratami w ludziach i sprzęcie wojskowym: około 2,989-3,819. zabitych[1], 10 tys. zostało rannych, stracono ok. 3,4 tys. karabinów maszynowych, ok. 1,4 tys. moździerzy, ok. 1,8 tys. dział, 160 czołgów, 760 samolotów i ok. 6,8 tys. pojazdów różnego typu. Fundusze wydane na wysłanie i działania korpusu ekspedycyjnego CTV znacznie obciążyły włoski budżet.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zaangażowanie włoskie w hiszpańskiej wojnie domowej (jęz. angielski)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. J.L. Ready, Avanti! Mussolini and the wars of Italy 1919-1945,, 2012.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Praca zbiorowa: Mała Encyklopedia Wojskowa. Tom 1.. Warszawa: MON, 1967.