Cud w Bernie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zobacz też: film fabularny pt. „Cud w Bernie”.

Cud w Bernie – potoczne określenie finałowego meczu mistrzostw świata w piłce nożnej 1954 w Szwajcarii pomiędzy reprezentacjami RFN i Węgier, który odbył się 4 lipca 1954 na Wankdorfstadion w Bernie i zakończył sensacyjnym zwycięstwem Niemców 3:2, którzy tym samym zostali po raz pierwszy mistrzami świata.

Przed finałem[edytuj | edytuj kod]

RFN[edytuj | edytuj kod]

Przed II wojną światową reprezentacja Niemiec (III Rzeszy), poza brązowym medalem z mundialu 1934, nie odnosiła dużych sukcesów. Po wojnie, w związku ze zbrodniami wojennymi, trzy niemieckie reprezentacje: RFN, NRD i Saary nie zostały dopuszczone do eliminacji do mistrzostw w 1950 w Brazylii. Mistrzostwa świata 1954 w Szwajcarii były pierwszym dla RFN wielkim turniejem po II wojnie światowej. Nie spodziewano się, aby Niemcy mogli odegrać jakąś większą rolę. Samo dotarcie do finału było dużym zaskoczeniem.

Węgry[edytuj | edytuj kod]

Reprezentacja Węgier (nazywana "Złotą jedenastką") była największym faworytem do zdobycia tytułu mistrza świata. Od 14 maja 1950 Węgrzy nie przegrali żadnego z 32 kolejnych meczów, z czego 28 wygrali, a tylko 4 zremisowali. Zostali w tym czasie mistrzami olimpijskimi w 1952 w Helsinkach i zdobyli Central European International Cup w 1953. W meczu rozegranym 25 listopada 1953 reprezentacja Węgier została pierwszą drużyną spoza Wysp Brytyjskich, która pokonała na stadionie Wembley reprezentację Anglii 6:3. Pół roku później, 23 maja 1954 w Budapeszcie Węgrzy ponownie wygrali, tym razem 7:1, co pozostaje najwyższą porażką Anglików w historii.

Reprezentacja Węgier w fazie grupowej mistrzostw świata 1954 spotkała się już z reprezentacją RFN, którą pokonała na St. Jakob-Park w Bazylei aż 8:3. Podczas tego meczu kapitan Złotej jedenastki, Ferenc Puskás doznał poważnej kontuzji, która wykluczyła go z występów w dwóch następnych meczach fazy pucharowej. Mimo tego reprezentacja Węgier wygrała po 4:2 w ćwierćfinale z Brazylią (ówczesny wicemistrz świata) i w półfinale z Urugwajem (obrońca tytułu).

Mecz[edytuj | edytuj kod]

Odrestaurowany zegar z wynikiem meczu zainstalowany w przedniej części Stade de Suisse

4 lipca 1954, na Wankdorfstadion w Bernie reprezentacja Węgier z Ferencem Puskásem w składzie spotkała się w finale z reprezentacją RFN]]. Tego dnia padał deszcz, a Niemcy warunki określili jako pogoda Fritza Waltera („Fritz Walter-Wetter”)[1], gdyż ich kapitan grał swoje najlepsze mecze właśnie w takich sytuacjach. Ponadto Niemcy mieli nowatorskie obuwie przygotowane przez Adi Dasslera (założyciela firmy Adidas), które pozwało na grę w każdych warunkach pogodowych. Buty miały wkręcane korki i w czasie gdy boisko stawało się grząskie, wymieniono im je na dłuższe, co dawało lepszą przyczepność[2].

Początek dla Złotej jedenastki był pomyślny: już po ośmiu minutach meczu, dzięki bramkom Ferenca Puskása i Zoltána Czibora, drużyna węgierska prowadziła 2:0.

Jednak w 10 minucie nastąpił nieoczekiwany zwrot. Hans Schäfer dośrodkował z lewej strony. Obrońca Gyula Lóránt odbił piłkę w stronę bramkarza, jednak zrobił to zbyt słabo. Jego błąd wykorzystał Max Morlock, który dobiegł do piłki i zmylił zaskoczonego Gyulę Grocicsa.

W 18 minucie reprezentację Węgier spotkał następny cios, tym razem ze strony Helmuta Rahna, który strzelił wyrównującą bramkę na 2:2. „Złota jedenastka” ruszyła do ataku, jednak niemiecka obrona, a szczególnie bramkarz Toni Turek, nie dała się zaskoczyć. Do przerwy wynik już się nie zmienił.

Na początku drugiej połowy Węgrzy ponownie zdobyli przewagę, jednak nie przekładało się to na gole. Zawodnicy stawali się coraz bardziej podenerwowani. Następne uderzenia były niecelne lub skutecznie bronione przez niemieckiego bramkarza.

W 84 minucie Hans Schäfer podał główką do Helmuta Rahna, który strzelił bramkę dla RFN na 3:2[3]. Chwilę później bramkarz Toni Turek popisał się fantastyczną obroną strzału Zoltána Czibora, a znany w tamtych latach niemiecki komentator radiowy, Herbert Zimmermann krzyknął do mikrofonu: „Toni, jesteś piłkarskim bogiem!”[4]. W 87 minucie Puskás trafił w końcu do bramki Niemców, jednak angielski sędzia William Ling nie uznał gola, bo sędzia liniowy dopatrzył się spalonego[5].

Mecz zakończył się wynikiem 3:2 dla reprezentacji RFN, którzy tym samym zostali mistrzami świata, choć nie dawano im dużych szans nawet na wyjście z grupy. W ten sposób przerwana została niezwykła passa „Złotej jedenastki”.

Po meczu[edytuj | edytuj kod]

Trener Węgrów, Gusztáv Sebes, tłumaczył porażkę zmęczeniem zespołu, który pokonał w drodze do finału reprezentacje Brazylii i Urugwaju, a także nocnym koncertem zorganizowanym w okolicy hotelu, który utrudniał sen zawodnikom. Skarżył się też na brutalną grę przeciwnika, kontuzję Puskása, system rozgrywek i nieuznanie wyrównującej bramki w końcówce. Triumfujący Sepp Herberger mówił natomiast, że jego zespół miał równie trudną drogę do decydującego pojedynku, brutalną grę podopiecznych nazwał ostrą, bramka Puskása padła ze spalonego, a źródła sukcesu upatrywał przede wszystkim w konsekwencji taktycznej i umiejętności wyciągania wniosków, przede wszystkim z pierwszego meczu z reprezentacją Węgier.

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

W 2010 pojawiały się informacje, że zwycięstwo niemieckie nie było czyste. Historyk sportu Erik Eggers wraz z zespołem zajmował się badaniem tego przypadku na Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie. Orzekł on, iż istnieje „kilka mocnych przesłanek, które wskazują na wstrzykiwanie niektórym niemieckim piłkarzom Pervitinu, a nie witaminy C jak wcześniej twierdzono”. Pervitin był opartym na metamfetaminie stymulantem używanym wśród żołnierzy podczas II wojny światowej[6]. Badania przeprowadzone przez Uniwersytet w Lipsku, które zostały później określone jako „Doping w Niemczech”, były finansowane przez Niemiecki Komitet Olimpijski.

Statystyki[edytuj | edytuj kod]

4 lipca 1954
17:00 CET
 RFN 3–2
(2:2)
 Węgry Wankdorfstadion, Berno  
Morlock Gol 10'
Rahn Gol 18'84'
Raport Gol 6' Puskás
Gol 8' Czibor
Widzów: 62,500
Sędzia: William Ling  Anglia
RFN
Węgry
RFN:
BR 1 Toni Turek
OB 7 Josef Posipal
OB 3 Werner Kohlmeyer
PO 6 Horst Eckel
PO 10 Werner Liebrich
PO 8 Karl Mai
NA 13 Max Morlock
NA 16 Fritz Walter (c)
NA 12 Helmut Rahn
NA 15 Ottmar Walter
NA 20 Hans Schäfer
Trener:
Sepp Herberger
Final1954 GER HUN.png
Węgry:
BR 1 Gyula Grosics
OB 2 Jenő Buzánszky
OB 3 Gyula Lóránt
OB 4 Mihály Lantos
PO 5 József Bozsik
PO 6 József Zakariás
PO 9 Nándor Hidegkuti
NA 11 Zoltán Czibor
NA 8 Sándor Kocsis
NA 10 Ferenc Puskás (c)
NA 20 Mihály Tóth
Trener:
Gusztáv Sebes

Wpływ historyczny[edytuj | edytuj kod]

Niemcy[edytuj | edytuj kod]

Pomnik piłkarzy 1. FC Kaiserslautern – „Bohaterów z Berna” przed Fritz-Walter-Stadion. Od lewej: Werner Liebrich, Fritz Walter, Werner Kohlmeyer, Horst Eckel, Ottmar Walter

W 1949 powstała Republika Federalna Niemiec. W kraju panowało przygnębienie i rozczarowanie przegraną wojną i rządami aliantów. Na początku lat pięćdziesiątych wydawało się, że sytuacja ulega poprawie. Niemcy mieli ponownie zagrać na mistrzostwach świata.

„Weltmeisterzug” z 1954

Zdobycie mistrzostwa przez reprezentację sprawiło, że wreszcie Niemcy mieli powód do dumy. Po raz pierwszy od zakończenia wojny zagrano niemiecki hymn narodowy na międzynarodowej imprezie sportowej. O meczu tym mówiono jeszcze bardzo długo. Od tego wydarzenia Niemcy byli postrzegani jako faworyci każdej większej imprezy, co praktycznie trwa do dziś. Politolog Arthur Heinrich i historyk Joachim Fest mówili w związku z „Cudem w Bernie” o narodzinach Republiki Federalnej Niemiec.

„Cud z Berna” miał także swój udział w szybkim rozwoju Republiki Federalnej Niemiec po II wojnie światowej. Tchnął wielkiego ducha optymizmu, co przyczyniło się w jakimś stopniu do cudu gospodarczego.

W 2003, powstał film Cud w Bernie w reżyserii Sönke Wortmanna. Komentarz Herberta Zimmermanna do gola strzelonego przez Helmuta Rahna, dającego prowadzenie Niemcom 3-2:Schäfer otoczony wewnątrz… Główka… Czysto. Rahn powinien strzelać… Rahn strzela! Gol! Gol! Gol! Gol! Gol dla Niemców! Niemcy prowadzą 3-2. Jestem szalony! Jestem szczęśliwy!, jest znany nawet najmłodszym kibicom.

Węgry[edytuj | edytuj kod]

W Budapeszcie zawrzało. Porażka w finale z Niemcami została odebrana jako kompromitacja. Pojawiła się nawet plotka, że każdy z piłkarzy „Złotej jedenastki” dostał od reprezentacji RFN mercedesa w zamian za oddanie im zwycięstwa. Na ulice Budapesztu wyszło kilka tysięcy protestujących. Przewrócono tramwaj, podpalono kilka samochodów. Władze ukarały dziennikarzy, zmieniając kierownictwo Nepsportu. Utrzymywały, że „Złota jedenastka” istnieje dzięki rządom komunistów.

Drużyna wróciła ze Szwajcarii pociągiem. Na granicy zgotowano im gorące powitanie, jednak w Győr kazano im wysiąść i autokarem przewieziono do Taty. Węgierski przywódca Mátyás Rákosi podziękował wszystkim piłkarzom za waleczną grę podczas mistrzostw. Piłkarze byli rozwożeni do domów samochodami bezpieczeństwa w godzinach nocnych. Wkrótce bramkarz reprezentacji Gyula Grosics został oskarżony o zdradę i szpiegostwo. Został zdyskwalifikowany na półtora roku. Nie pozwolono mu na grę w Honvedzie i przeniósł się do Tatabánya Bányász[7].

W 1956 na Węgrzech wybuchła rewolucja, w wyniku której wielu piłkarzy „Złotej jedenastki” wyjechało za granicę, tym samym kończąc występy w reprezentacji. Węgrzy już nigdy nie odegrali tak wielkiej roli w świecie futbolu.

Przypisy

  1. Markus Wessel: „Hoch gepokert und gewonnen”.
  2. Sebastian Warzecha, Cud w Bernie - Retro Futbol, „Retro Futbol”, 29 listopada 2015 [dostęp 2016-11-18] (pol.).
  3. Futbol jest Wielki: Cud w Bernie.
  4. Obrona strzału Toniego Turka na YouTube.
  5. Stefan Szczepłek: „Moja historia futbolu. Tom 1 – ŚWIAT”, Warszawa 2007, ​ISBN 978-83-86038-78-7​, s. 69-70.
  6. Cud w Bernie z dopingiem w tle.
  7. Stefan Szczepłek: „Moja historia futbolu. Tom 1 – ŚWIAT”, Warszawa 2007, ​ISBN 978-83-86038-78-7​, s. 70.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andreas Bauer: Das Wunder von Bern. Spieler, Tore, Hintergründe. Alles zur WM 54. Wißner, Augsburg 2004, ​ISBN 3-89639-426-6​.
  • Franz-Josef Brüggemeier: Zurück auf dem Platz. Deutschland und die Fußball-Weltmeisterschaft 1954. Deutsche Verlagsanstalt, Monachium 2004, ​ISBN 3-421-05842-3​.
  • Alfred Georg Frei: Finale grande. Die Rückkehr der Fussballweltmeister 1954. Transit, Berlin 1994, ​ISBN 3-88747-092-3​.
  • Arthur Heinrich: Tooor! Toor! Tor! 40 Jahre 3:2. Rotbuch, Berlin 1994, ​ISBN 3-88022-344-0​.
  • Arthur Heinrich: 3:2 für Deutschland. Die Gründung der Bundesrepublik im Wankdorf-Stadion zu Bern. Die Werkstatt, Getynga 2004, ​ISBN 3-89533-444-8​.
  • Christian Jessen: Fußballweltmeisterschaft 1954 Schweiz. Das Wunder von Bern. Agon-Sport, Kassel 2003, ​ISBN 3-89784-218-1​.
  • Stefan Jordan: Der deutsche Sieg bei der Weltmeisterschaft 1954: Mythos und Wunder oder historisches Ereignis?. In: Historical Social Research / Historische Sozialforschung (HSR) 30 (2005), Nr. 4, S. 263–287, ISSN 0172-6404, ISSN 0936-6784 (Volltext als PDF-Datei, ca. 136 kB)
  • Peter Kasza: Fußball spielt Geschichte. Das Wunder von Bern 1954, be.bra-Verlag, Berlin i Brandenburg 2004, ​ISBN 3-89809-046-9​.
  • Rudi Michel: Deutschland ist Weltmeister! – Meine Erinnerungen an das Wunder von Bern. Südwest, Monachium 2004, ​ISBN 3-517-06735-0​.
  • Thomas Raithel: Fußballweltmeisterschaft 1954 – Sport – Geschichte – Mythos. Bayerische Landeszentrale für politische Bildungsarbeit, Monachium 2004
  • Stefan Szczepłek: Moja historia futbolu. Tom 1 – ŚWIAT, Warszawa 2007,s.69-71, ​ISBN 978-83-86038-78-7​.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]