Cudnów (obwód żytomierski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta na Ukrainie. Zobacz też: Cudnów - wieś w Polsce w powiecie radomskim.
Cudnów
Чуднів
ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Ukraina
Obwód żytomierski
Rejon cudnowski
Data założenia 1416
Powierzchnia 10,37 km²
Wysokość 244 m n.p.m.
Populacja (2018)
• liczba ludności

5583[1]
Nr kierunkowy +380 4139
Kod pocztowy 13205
Tablice rejestracyjne AM
Położenie na mapie obwodu żytomierskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu żytomierskiego
Cudnów
Cudnów
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Cudnów
Cudnów
Ziemia50°03′N 28°07′E/50,050000 28,116667
Portal Portal Ukraina

Cudnów (ukr. Чуднів) – miasto, stolica rejonu na Ukrainie, w obwodzie żytomierskim (45 km od Żytomierza) na północy kraju, położone na skalistych brzegach rzeki Teterew. Status miasta od 2012 roku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Cudnów założono w roku 1471. Jedna z miejscowych legend głosi, że nazwę swą wywodzi od rzekomego cudu, jakim miała być skuteczna obrona miasta przed najazdem Tatarów. Miasto należało do majątków potężnego rodu książąt Ostrogskich, a po śmierci Ilii Ostrogskiego w 1539 r. przypadło - wraz z Połonnem i Kropiłowem - jego córce, Elżbiecie ("Halszce") Ostrogskiej.

W czasie buntu kozackiego w 1593 roku jego przywódca ataman Krzysztof Kosiński starł się 2 lutego z Januszem Ostrogskim w bitwie koło wsi Piątek w pobliżu Cudnowa i poniósł w tym starciu klęskę.

Quote-alpha.png
W Cudnowie przed wojnami Chmielnickiego był kościół katolicki dekanalny. Trzynaście kościołów należałó do dekanatu: Lubar, Ostróżek, Czartorya, Januszpol, Miropol, Krasnopol, Piątka, Wilsk, Biłołówka, Glińsk. Wszystkie w téj wojnie zostały zniszczone; w wielu miejscach jak w Piątce, Wilsku, Glińsku, nigdy się nie odbudowały. W Cudnowie Kozacy kościół do szczętu znieśli. Na tém miejscu, gdzie kiedyś był kościół, chłopcy paśli owce i cielęta; ujrzawszy grób murowany, przedtem będący w kościele, zuchwale doń się wsunęli, wyciągnęli ciało białe i nienaruszone; naśladując na co się napatrzyli, na bicia i kamienowania codziennie polskiéj szlachty, umarłego bili kijami; kij się urwał i kawałek jego oko jednemu wybił; to ich jeszcze nie powstrzymało, bo wlazł chłopak na rozwalinę muru, ciało podparli kijami; herszt piérwszy rzucił kamieniem i wszyscy za nim przez długi czas kamienowali. Zupełnie tak nad umarłém ciałem się pastwili, jak nad żyjącémi ich ojcowie, Cudnowscy mieszkańcy. Chłopak, który kamienował z murku spadł, i chociaż ten był niski, tak się rozbił że musiano go trzeźwić; chłopcy się wtedy rozeszli. Ludzie starsi poszli na cmentarz dla zobaczenia tego ciała, ale go nie znaleźli i na miejscu gdzie chłopcy pozostawili i w grobie; zniknęło, nikt się dowiedzieć i znaleźć nie mógł. Fakt nadzwyczajny i cudowny, w aktach kościoła Cudnowskiego na pamiątkę zapisano. [2]
 Osobny artykuł: Bitwa pod Cudnowem.

W listopadzie roku 1660, po pięciotygodniowych walkach (epizodzie wojny polsko-rosyjskiej 1654-1667) nastąpiła tu kapitulacja armii rosyjskiej Wasyla Szeremietiewa, otoczonej w obozie przez wojska polskie pod dowództwem Jerzego Sebastiana Lubomirskiego i Stanisława Rewery Potockiego.

Za panowania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego w Cudnowie stacjonowały Regiment Konny im. Królowej i 1 Pułk Przedniej Straży im. Królowej.

Rysunek kościoła w Cudnowie Napoleona Ordy

W 1793 roku, po II rozbiorze Polski Cudnów znalazł się w granicach Imperium Rosyjskiego. Hrabia Henryk Rzewuski, publicysta i pisarz, po powrocie z emigracji w roku 1832 sprawował - mieszkając w Cudnowie - do 1836 roku urząd marszałka powiatu żytomierskiego. Tam ukonstytuowała się z jego inicjatywy "petersburska koteria" (lub "pentarchia"), konserwatywna grupa literacko-polityczna, w skład której wchodzili pisarze związani z "Tygodnikiem Petersburskim". Rzewuski zmarł w Cudnowie 28 lutego 1866 roku.

W 1870 roku w Cudnowie urodził się Wincenty Kaczyński - polski dowódca wojskowy, generał brygady Wojska Polskiego II RP.

W wieku XVIII znajdował się tu klasztor bernardynów. Pod koniec XIX wieku spośród ponad 10 tysięcy mieszkańców Cudnowa połowę stanowili Żydzi. W mieście były cztery cerkwie, dwa kościoły i synagoga.

Pod rozbiorami siedziba gminy Cudnów(ukr.) w powiecie żytomierskim guberni wołyńskiej.

Katolicka parafia działała tu do 1924 roku.

W 1989 roku miasto liczyło 6791 mieszkańców[3], od 1991 jest miastem rejonowym obwodu żytomierskiego. W czerwcu 1994 roku zatwierdzono herb miasta, przedstawiający białą twierdzę ze wznoszącą się nad nią ręką trzymającą szablę. Nawiązuje on do rosyjskiej wersji herbu z 1796 roku, w której oprócz twierdzy i ręki z szablą występował jeszcze carski dwugłowy orzeł. Najbliższa stacja kolejowa znajduje się w miejscowości Cudnów Wołyński (Чуднів-Волинський ) w odległości 5 km od miasta.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]