Cukrowiec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cukrowiec
Ilustracja
Cukrowiec lekarski
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd wiechlinowce
Rodzina wiechlinowate
Rodzaj cukrowiec
Nazwa systematyczna
Saccharum L.
Sp. Pl. 54. 1 Mai 1753[2]
Typ nomenklatoryczny
S. officinarum Linnaeus[2]
Synonimy
  • Erianthus Michaux;
  • Narenga Bor;
  • Ripidium Trinius[3]
Saccharum spontaneum

Cukrowiec[4] (Saccharum L.) – rodzaj roślin z rodziny wiechlinowatych (Poaceae). Obejmuje ok. 37[5][6] (35–40[3]) gatunków. W wąskim ujęciu do rodzaju zaliczanych jest 5[5] lub 6[6] gatunków, w tym dwa mieszańce[5]. Rośliny te występują na różnych kontynentach w strefie tropikalnej i w ciepłym klimacie umiarkowanym, z centrum zróżnicowania w południowej Azji[3]. W Europie rosną trzy gatunki[5].

Z roślin tego rodzaju pochodzą odmiany uprawne cukrowca lekarskiego S. officinarum, będące kompleksem mieszańców, w których tworzeniu uczestniczyły także inne gatunki (S. edule, S. spontaneum), a forma pierwotna pochodzi od S. robustum udomowionego na Nowej Gwinei[5]. Już 3000 lat p.n.e. rośliny te były uprawiane na Półwyspie Indyjskim[4]. Przez krzyżowców rozprzestrzenione zostały z Bliskiego Wschodu na terenie południowej Europy, a następnie przez kolonistów po całej strefie międzyzwrotnikowej. Z roślin tych pozyskuje się cukier trzcinowy, stanowiący ponad połowę cukru spożywczego produkowanego na świecie[5]. Na Nowej Gwinei rośliny z tego rodzaju stosowane są do wyplatania ścian domostw, a młode kwiatostany spożywane są jako warzywo[5]. Niektóre gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne (np. S. bengalense uznawany też za Tripidium bengalense)[5]. Silnie rosnące mieszańce S. officinarum i S. spontaneum sadzone są na wydmach w północnej Afryce w celu ich umacniania i tworzenia barier wiatrochronnych[7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Trawy kępiaste lub rozrastające się za pomocą tęgich kłączy, osiągające do 7 m wysokości[3].
Liście
Równowąskie, z szeroką i białawą centralną żyłką przewodzącą. Języczek liściowy błoniasty, czasem postrzępiony lub orzęsiony[6][3].
Kwiaty
Kwiatostan z wyraźną, tęgą osią centralną z licznymi, groniastymi i pokrytymi długimi włoskami rozgałęzieniami[6][3]. Delikatne odcinki końcowe kwiatostanu zakończone są drobnymi, lancetowatymi kłoskami, otoczonymi długimi włoskami[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Jeden z rodzajów podplemienia Saccharinae Griseb. (1846) z plemienia Andropogoneae Dumort. (1824) w obrębie podrodziny Panicoideae Link (1827) w rodzinie wiechlinowatych Poaceae[6][8].

Wykaz gatunków[9][4]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2020-06-01].
  2. a b Saccharum. W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2020-06-01].
  3. a b c d e f g Shou-liang Chen, Sylvia M. Phillips: Saccharum Linnaeus. W: Flora of China [on-line]. eFlora. Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.. [dostęp 2020-06-01].
  4. a b c Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 137. ISBN 83-214-1305-6.
  5. a b c d e f g h David J. Mabberley: Mabberley's Plant-Book. Cambridge University Press, 2017, s. 815. ISBN 978-1-107-11502-6.
  6. a b c d e K. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. XIII. Flowering Plants. Monocots. Cham, Heidelberg, New York, Dordrecht, London: Springer-Verlag, 2015, s. 306. ISBN 978-3-319-15331-5.
  7. Rośliny kwiatowe. 2. Warszawa: Muza SA, 1998, s. 493. ISBN 83-7079-779-2.
  8. Genus: Saccharum L.. W: Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2020-06-01].
  9. Saccharum L.. W: Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2020-06-01].