Cyganiada

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Cyganiada lub obóz cygański, poemat heroikomiczno-satyryczny w 12 pieśniach, które napisał Leonachi Dianeu (rum. Ţiganiada sau Tabăra ţiganilor. Poemation eroi cómico-satiríc. Alcătuit în doaosprăzece cântece de Leonàchi Dianèu) – napisany w języku rumuńskim w latach 1800-1812 poemat heroikomiczny autorstwa Iona Budai-Deleana; jest to jedyny napisany po rumuńsku epos narodowy.

Dzieło zostało wydane po raz pierwszy w latach 1875-1877 w jasskim czasopiśmie Buciumul român. W postaci książkowej Cyganiada ukazała się dopiero w 1900 r. w Braszowie.

Treść utworu[edytuj]

Cyganie siedmiogrodzccy
Hospodar wołoski Wład Palownik

Głównym wątkiem Cyganiady są losy cygańskiego oddziału wchodzącego w skład wojska wołoskiego kniazia Włada Palownika (Drakuli). Cyganie biorą udział w bitwach Włada z armią osmańską. Wojna z Turkami oraz poszukiwania Romiki, kochanki głównego bohatera - Parpanghela, porwanej przez Szatana przeplatają się w utworze z rozważaniami o wolności i organizacji społeczeństwa. Kiedy się wydaje, że Cyganie są już tylko o krok od utworzenia własnego państwa dojdzie między ich przywódcami do sporów. Trwający spór prowadzi do rzezi, w której ginie większość Cyganów. Ci, którzy przeżyli pouciekali do "wszystkich krajów świata".

Cyganiada jest dziełem napisanym na podstawie bogatej tradycji poezji heroikomicznej (antyczna Wojna Żabiomysia, Paul Scarron, Aloys Blumauer i inni). Oprócz Iliady i Eneidy, do których Budai-Deleanu nawiązuje żartobliwie już samym tytułem, w treści Cyganiady można spostrzec wpływy włoskich pisarzy: Ludovico Ariosto i Torquato Tasso (motyw zaczarowanego pałacu, epizod miłosny Parpanghela i Romiki oraz inne) oraz Monachomachii Ignacego Krasickiego.

Wydania[edytuj]

Fragmenty Cyganiady przełożył na język polski Aleksander Rymkiewicz. Przekład został opublikowany w Antologii poezji rumuńskiej w wyborze i redakcji Danuty Bieńkowskiej, Juliana Rogozińskiego i Ireny Harasimowicz, Warszawa 1989.

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • Antonescu, Georgeta: Ţiganiada, w: Dicţionar analitic de opere literare româneşti, tom 4 "Q-Z" (Kluż: Casa Cărţii de Ştiinţă, 2003).