Przejdź do zawartości

Cyjanamid wapnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Cyjanamidek wapnia
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny

CaCN2

Masa molowa

80,10 g/mol

Wygląd

bezbarwny lub szary proszek[1]

Identyfikacja
Numer CAS

156-62-7

PubChem

45051688

DrugBank

09116

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Cyjanamidek wapnia[5][6] (lub cyjanamid wapnia)[7][8], CaCN2organiczny związek chemiczny, sól wapniowa cyjanamidu. Dianion [N=C=N]2− ma budowę liniową i jest izoelektronowy z O=C=O[7].

Cyjanamid wapnia jest bezbarwnym proszkiem (produkt techniczny ma zabarwienie szare lub czarne), rozkładającym się powoli pod wpływem wody. Powoduje opadanie liści, kwiatów i owoców drzew oraz innej roślinności.

Cyjanamid wapniowy otrzymywany poprzez prażenie w temperaturze około 1100 °C karbidu (węgliku wapnia) z azotem cząsteczkowym:

CaC2 + N2 CaCN2 + C

Przed opracowaniem wydajnych metod produkcji saletry amonowej na skalę przemysłową był stosowany jako nawóz sztuczny o nazwie azotniak. Od lat 60. XX w. nie jest stosowany w Polsce. Zawiera około 20% azotu. Jako nawóz był koloru czarnego, zabarwiony pozostałościami węgla z procesów produkcyjnych. Ze względu na toksyczne działanie na rośliny i kiełkujące nasiona stosowany był tylko przedsiewnie. Azotniak jest nawozem fizjologicznie zasadowym.

Stosuje się go także do utwardzania stali w procesie obróbki cieplno-chemicznej zwanym cyjanowaniem, które jest jednocześnie azotowaniem i nawęglaniem stali.

Jest toksyczny dla ludzi i zwierząt. Objawy zatrucia: silne zabarwienie skóry twarzy na kolor sinoczerwony, bóle i zawroty głowy, uczucie zimna i gorąca oraz ogólne osłabienie. Objawy ustępują po 1–2 dniach. Zatrucia nie są zazwyczaj śmiertelne. Cyjanamid wapnia działa również drażniąco na skórę.

Był stosowany przez lotnictwo amerykańskie podczas wojny wietnamskiej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Calcium Carbimide, [w:] PubChem, United States National Library of Medicine, CID: 45051688 [dostęp 2023-09-03] (ang.).
  2. a b c Calcium cyanamide, [w:] GESTIS-Stoffdatenbank, Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung, ZVG: 3410 (niem. • ang.).
  3. Calcium Carbimide, [w:] ChemIDplus, United States National Library of Medicine [dostęp 2012-07-11] (ang.).
  4. a b Cyjanamid wapnia, [w:] Classification and Labelling Inventory, Europejska Agencja Chemikaliów [dostęp 2015-04-07] (ang.).
  5. Encyklopedia techniki CHEMIA, WNT, Warszawa 1965.
  6. Robert T. Morrison, Robert N. Boyd: Chemia organiczna. T. 1. Warszawa: PWN, 1985, s. 782–783. ISBN 83-01-04166-8.
  7. a b J.D. Lee: Zwięzła chemia nieorganiczna. Wyd. 1. Warszawa: PWN, 1997, s. 156. ISBN 83-01-12352-4.
  8. Adam Bielański: Podstawy chemii nieorganicznej. Wyd. 5. Warszawa: PWN, 2002, s. 805. ISBN 83-01-13654-5.