Cyryl Pejczinowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cyryl
Кирил
igumen
Ilustracja
Kraj działania Imperium Osmańskie
Data i miejsce urodzenia ok. 1770
Tearce
Data i miejsce śmierci 1845
monaster Leszok
przełożony monasteru Leszok
Okres sprawowania 1817–1845
Wyznanie prawosławne
Kościół Patriarchat Konstantynopolitański
Śluby zakonne XVIII w.
Diakonat XVIII w.
Prezbiterat XVIII w.

Cyryl Pejczinowicz (mac. Кирил Пејчиновиќ, bułg. Кирил Пейчинович; ur. ok. 1770 w Tearce, zm. 1845 w monasterze Leszok[1]) – bułgarski mnich prawosławny, odnowiciel życia monastycznego w monasterze Leszok, pisarz, działacz odrodzenia narodowego Słowian macedońskich, wpisującego się w nurt bułgarskiego odrodzenia narodowego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem chłopa Pejczina. Ukończył szkołę przy monasterze Leszok, następnie uczył się w monasterze Przeczystej Bogurodzicy w Kiczewie. Tam został postrzyżony na mnicha, przyjmując imię zakonne Cyryl, a następnie przyjął święcenia kapłańskie. Zamierzał podjąć pracę duszpasterską w cerkwi w Tetowie, jednak nie otrzymał na to zgody, toteż udał się do monasteru Marka[2].

Po dziesięciu latach życia w monasterze Marka hieromnich Cyryl został z niego wypędzony przez duchownych greckich. Udał się wówczas na Athos, a następnie w 1817[3] powrócił do zniszczonego monasteru Leszok. Uzyskał zgodę władz tureckich na jego odnowienie i został jego przełożonym z godnością igumena. Kierowany przez niego klasztor stał się ważnym ośrodkiem kultury i oświaty w Macedonii[2]. Cyryl założył przy monasterze bibliotekę i ponownie otworzył szkołę[4].

Igumen Cyryl pisał opowiadania o charakterze moralizatorsko-religijnym, opisujące życie macedońskiej wsi. Tworzył w miejscowym dialekcie; inspiracją dla niego była działalność Sofroniusza, metropolity wraczańskiego[1]. Język, którym się posługiwał, nazywał „ludowym bułgarskim” lub po prostu „prostym”, dla odróżnienia od liturgicznego cerkiewnosłowiańskiego. W 1816 w Budapeszcie wydany został zbiór jego modlitw i opowiadań pt. Zwierciadło (oryg. Огледало)[5]. Cyryl jest również autorem żywota księcia Łazarza Hrebeljanovicia, zbioru Utieszenije griesznym i krótkich wspomnień; sam również ułożył swoje wierszowane epitafium[3]. Jego twórczość wpisywała się w pierwszą fazę odrodzenia kulturalnego Słowian macedońskich, które z uwagi na bliskość etniczną, językową i wspólną tradycję religijną było w tym okresie częścią bułgarskiego odrodzenia narodowego[1][a].

Zmarł w monasterze Leszok i tam został pochowany[3].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Zdecydowana odrębność ruchu macedońskiego zaistniała, według Ireny Stawowy-Kawki, po powstaniu Egzarchatu Bułgarskiego w 1872, odkąd działacze bułgarscy próbowali narzucić własną tożsamość i dominację słowiańskiej inteligencji macedońskiej. W rezultacie dotychczasowe wspólne działania (przeciwko dominacji tureckiej i próbom hellenizacji) ustąpiły miejsca rywalizacji. Por. I. Stawowy-Kawka: Historia Macedonii. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2000, s. 137. ​ISBN 83-04-04549-4​.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c J. Skowronek, M. Tanty, T. Wasilewski, Słowianie południowi i zachodni. VI–XX wiek, Książka i Wiedza, Warszawa 2005, s. 230.
  2. a b Кирил Пејчиновиќ(1771–1845)
  3. a b c Kiril Pejcinovic (1771–1845)
  4. B. Dimitrow, Byłgarskata christijanska ciwilizacija i byłgarskite manastiri, Fondacija KOM, 9789548745024, s. 129.
  5. Ch. Kostow, Contested Ethnic Identity: The Case of Macedonian Immigrants in Toronto, 1900–1996, Peter Lang 2010, s. 58.