Czapla biała

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Czapla biała
Ardea alba[1]
Linnaeus, 1758
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd pelikanowe
Rodzina czaplowate
Rodzaj Ardea
Gatunek czapla biała
Synonimy
  • Casmerodius albus
  • Egretta alba
Podgatunki
  • A. alba alba Linnaeus, 1758
  • A. alba melanorhynchos Wagler, 1827
  • A. alba egretta J.F. Gmelin, 1789
  • A. alba modesta J.E. Gray, 1831
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     w sezonie lęgowym

     występuje przez cały rok

     przeloty

     zimowiska

     zalatuje (sezonowość występowania niepewna)

     sezonowość występowania niepewna

Czapla biała (Ardea alba) – gatunek dużego ptaka z rodziny czaplowatych (Ardeidae), zamieszkującego wszystkie kontynenty, poza Antarktydą.

Systematyka
Nazwę systematyczną Ardea alba nadał czapli białej szwedzki przyrodnik, prekursor współczesnej taksonomii Karol Linneusz. Zaliczył on ją jednocześnie do tego samego rodzaju, co wszystkie opisane przez niego czaplowate. Później została zaliczona do rodzaju Egretta, razem m.in. z czaplą nadobną. Constantin Wilhelm Lambert Gloger zaliczył ją w 1842 roku do monotypowego rodzaju Casmerodius. W późniejszym okresie jej systematyka była przedmiotem dyskusji, najczęściej zaliczano ją do rodzaju Egretta. Badania osteologiczne i genetyczne prowadzone na przełomie XX i XXI wieku jednoznacznie wskazywały jednak, że jest bliżej spokrewniona z gatunkami z rodzaju Ardea. Obecnie najczęściej zalicza się ją do rodzaju Ardea, jako takson siostrzany do czapli czarnonogiej[3]. W Polsce pogląd ten został powszechnie przyjęty po publikacji prof. Tadeusza Stawarczyka z 2014 roku; wprowadzone w niej zmiany systematyczne są obecnie stosowane w najbardziej renomowanym polskim czasopiśmie ornitologicznym „Ornis Polonica”.
Podgatunki i występowanie
Wyróżniono następujące podgatunki[4][5][6]:
Sytuacja w Polsce
W Polsce czapla biała podgatunku nominatywnego Ardea alba alba to licznie zalatujący, od niedawna skrajnie nieliczny ptak lęgowy. Wcześniej północny zasięg gniazdowania przebiegał przez Czechy i Słowację, obecnie następuje ekspansja tego gatunku na północ. Pierwszy przypadek gniazdowania w Polsce odkryto w 1997 roku nad Biebrzą, kolejne stwierdzone lęgowiska znajdowały się m.in. na zbiorniku Jeziorsko[7] i w ujściu Warty w Słońsku. Regularnie (dawniej wyjątkowo[8]) zimuje, zwłaszcza w południowej i zachodniej części kraju[9]. Najważniejsze zimowiska to: Park Narodowy „Ujście Warty”, Stawy Milickie i Dolina Dolnej Odry[9].
Biotop
Duże obszary trzcin, obrzeża jezior i stawów hodowlanych, brzegi i delty rzek, tereny zalewowe, bagna, zarośla mangrowe[8].
Wygląd zewnętrzny
Największa biała czapla w Europie, wielkością dorównuje czapli siwej, choć jest od niej smuklejsza. Ma długą, esowato wygiętą szyję[8]. Upierzenie śnieżnobiałe, w kątach dzioba żółty nieopierzony fragment skóry. W szacie godowej dziób czarny, a nogi żółte; z barków wyrastają wydłużone pióra. W szacie spoczynkowej dziób żółty, a nogi ciemne, żółtozielone.
Podobna do niej, również biało upierzona czapla nadobna jest dużo mniejsza[8].
Czapla podgatunku A. a. egretta z pisklętami
A. a. alba polująca na ryby

Czapla biała

wydawane odgłosy
Problem z odtwarzaniem pliku? Zobacz Pomoc.
Jaja podgatunku A. a. melanorhynchos
Wymiary
  • długość ciała: 82–102 cm[10]
  • rozpiętość skrzydeł: 140–170 cm[10]
  • masa ciała: 700–1600 g[4]
Pożywienie
Zwierzęta wodne, głównie drobne – ryby, płazy, gady, skorupiaki i owady, chwytane przede wszystkim na płyciznach. Poluje też na zwierzęta lądowe – małe ssaki i ptaki, jaszczurki i owady[8].
Głos
W koloniach lęgowych często wydaje rechoczące krrrok.
Lęgi
Gniazduje zwykle w koloniach, często w towarzystwie innych gatunków czapli[8]. Gniazdo umieszcza w trzcinach, rzadziej na drzewie. W ciągu roku wyprowadza 1 lęg. Składa w różnych porach (zależnie od regionu) 2 do 5 bladoniebieskich jaj o długości 60 mm[11]. Wysiadywane są przez okres 25–26 dni przez obydwoje rodziców[11]. Pisklęta opuszczają gniazdo po ok. 6 tygodniach.
Ochrona
W Polsce gatunek objęty ochroną gatunkową ścisłą[12].


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ardea alba, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Ardea alba. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. Stawarczyk T.. Aktualizacja systematyki i taksonomii ptaków krajowych. „Ornis Polonica”. 55 (2014), s. 290–298, 2014. 
  4. a b Martínez-Vilalta, A., Motis, A., Kirwan, G.M. & Boesman, P.: Great White Egret (Ardea alba). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2019. [dostęp 2019-11-08].
  5. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Ardeidae Leach, 1820 - czaplowate - Herons (wersja: 2016-03-19). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2019-11-09].
  6. a b Frank Gill, David Donsker (red.): Ibis, spoonbills, herons, hamerkop, shoebill, pelicans (ang.). IOC World Bird List: Version 9.2. [dostęp 2019-11-08].
  7. Antoni Marczewski, Michał Maniakowski: Ptasie Ostoje. Warszawa: Carta Blanca. Grupa Wydawnicza PWN, 2010. ISBN 978-83-61444-29-9.
  8. a b c d e f Egretta alba (Czapla biała). W: M. Gromadzki (red.): Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. T. 7: Ptaki (część I). Warszawa: Ministerstwo Środowiska, 2004, s. 70–72. ISBN 83-86564-43-1.
  9. a b Przemysław Chylarecki i inni, Trendy liczebności ptaków w Polsce, Warszawa: GIOŚ, 2018, s. 426–427, ISBN 978-83-950881-0-0.
  10. a b P. Sterry, A. Cleave, A. Clements, P. Goodfellow: Ptaki Europy: przewodnik ilustrowany. Warszawa: Horyzont, 2002, s. 46-47. ISBN 83-7311-341-X.
  11. a b E. Keller, prof. dr. J. H. Reichholf, G. Steinbach i inni: Leksykon zwierząt: Ptaki. Cz. 1. Warszawa: Świat Książki, 2003, s. 54-55. ISBN 83-7227-891-1.
  12. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]