Czarna Górna (powiat bieszczadzki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy wsi Czarna w woj. podkarpackim, pow. bieszczadzkim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Czarna Górna
Herb
Herb Czarnej Górnej
Czarna Górna
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat bieszczadzki
Gmina Czarna
Kod pocztowy 38-710
Tablice rejestracyjne RBI
SIMC 0348000
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Czarna Górna
Czarna Górna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Czarna Górna
Czarna Górna
Ziemia49°19′27″N 22°40′04″E/49,324167 22,667778

Czarna Górnawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie bieszczadzkim, w gminie Czarna, przy drodze wojewódzkiej nr 894 i drodze wojewódzkiej nr 896.

Miejscowość jest siedzibą gminy Czarna oraz rzymskokatolickiej parafii Podwyższenia Krzyża Świętego.

Wieś leży na zbiegu małej i dużej pętli bieszczadzkiej, na wschodnim miejscu ich połączenia. Znajdują się w niej: Szkoła Podstawowa im. Ignacego Łukasiewicza, Gimnazjum im. Prof. Stefana Myczkowskiego, Gminny Dom Kultury, Gminna Biblioteka Publiczna w Czarnej, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, Zakład Gospodarki Komunalnej[1], a także kilka sklepów, poczta, przystanek PKS oraz galeria sztuki „Barak”.

Dawniej Czarna była jedną wsią. Obecnie podzielona jest administracyjnie na Czarną Górną i Czarną Dolną.

Historia[edytuj]

Osada lokowana na prawie wołoskim w 1505 przez Andrzeja Wyderkę. Był on pierwszym wójtem w tej miejscowości. Otrzymał to prawo od Stanisława Kmity Sobieńskiego herbu Szreniawa (ok. 1450–1511), starosty przemyskiego[2]. Istniał tu dwór obronny. Właścicielami Czarnej byli m.in; Czarnieccy, Tarłowie, ks. Konstanty Korybut Wiśniowiecki, Stadniccy, Ossolińscy, Mniszchowie i Raszewscy. W połowie XIX wieku właścicielami posiadłości tybularnej w Czarnej byli spadkobiercy po Raszewskim[3].

W latach 1939–1941 na mocy paktu Związku Radzieckiego z hitlerowskimi Niemcami oraz w latach 1944–1951 wieś należała do ZSRR. Ponownie znalazła się w Polsce w ramach umowy o zamianie granic.

Od października 1939 do sierpnia 1944 wieś była siedzibą urzędu gminy w powiecie sanockim.

W czasie II wojny światowej powołano tu dwa plutony AK i drużynę dywersyjną. Dowódcą Placówki AK był ppor. Bolesław Knebloch ps. Łachman, a pierwszym zastępcą kpt. Bolesław Rudziński ps. Irka oraz por. Paweł Rudyński. W czasie wojny oddziały AK spaliły w Czarnej 2 zbiorniki z ropą.

Z Czarnej pochodził Jan Dobrzański – uczestnik powstania styczniowego z 1863 roku, założyciel i kierownik Komitetu Bratniej Pomocy niosącej pomoc powstańcom styczniowym w 1864 roku. Naczelnik Ławy Lwowskiej, współorganizator polskiego Sokoła, dyrektor Teatru we Lwowie, dziennikarz, m.in. twórca Gazety Narodowej, Dziennika Mód Paryskich, Dziennika Literackiego.

Zabytki[edytuj]

We wsi znajduje się cerkiew greckokatolicka pw. św. Dymitra Męczennika wzniesiona w 1834, obecnie kościół parafialny rzymskokatolicki w parafii pw. Podwyższenia Krzyża Świętego[4]. Świątynia jest jednym z nielicznych już reprezentantów nurtu klasycyzującego w drewnianej architekturze cerkiewnej. Zabytek szlaku architektury drewnianej województwa podkarpackiego.

Zobacz też[edytuj]

Cerkiew w Czarnej Górnej

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]