Czarnochowice

Czarnochowice

wieś
Państwo	Polska
Województwo	małopolskie
Powiat	wielicki
Gmina	Wieliczka
Liczba ludności (2011)	1320
Strefa numeracyjna	12
Kod pocztowy	32-020
Tablice rejestracyjne	KWI
SIMC	0340180
Położenie na mapie gminy Wieliczka Czarnochowice
Położenie na mapie Polski Czarnochowice
Położenie na mapie województwa małopolskiego Czarnochowice
Położenie na mapie powiatu wielickiego Czarnochowice
50°00′22″N 20°04′07″E

Czarnochowice – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie wielickim, w gminie Wieliczka.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Części wsi

Integralne części wsi Czarnochowice

SIMC	Nazwa	Rodzaj
0340196	Budziaki	część wsi
0340204	Gościniec	część wsi
0340210	Granica	część wsi
0340227	Grzybówki	część wsi
0340233	Olszynki	część wsi
0340240	Zabałwanie	część wsi

Historia

Początki osadnictwa w Czarnochowicach sięgają neolitu (5000–1700 p.n.e.) i związane są z osadnictwem północnej części Wieliczki. Zlokalizowane było ono przy północnym odcinku tzw. prasołki – szlaku kupców solnych, biegnącym przez Wieliczkę na południe ku Orawie i Węgrom.

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1399 roku, kiedy Marek z Czarnochowic zapisał żonie 70 grzywien wiana i posagu na połowie wsi, która była jego własnością. W źródłach z lat 1399–1484 występują wzmianki dotyczące obecności tej rodziny w miejscowości. Na początku XVI wieku właścicielami wsi byli Erazm i Feliks z rodziny Krupków, a od połowy tego stulecia – rodzina Zaborskich. Od 1591 roku wieś należała do majątku Lubomirskich. W 1595 roku wieś położona w powiecie szczyrzyckim województwa krakowskiego była własnością kasztelana małogojskiego Sebastiana Lubomirskiego.

W okresie zaborów (1772–1918) Czarnochowice znajdowały się w zaborze austriackim (Galicja), w cyrkule bocheńskim. Na początku XIX wieku właścicielami majątku byli Tekla i Józef Zdzieńscy, a następnie rodzina Niedzielskich. Pod koniec XIX wieku we wsi zaczęła kształtować się warstwa inteligencji. Wśród pierwszych wykształconych mieszkańców był m.in. ks. Franciszek Szewczyk, proboszcz w Płazie, fundator obrazu Matki Bożej Pocieszenia i inicjator budowy kościoła. W 1902 roku powstała Czytelnia Towarzystwa Szkoły Ludowej. W 1905 roku zorganizowano jednoklasową szkołę ludową, kółko rolnicze oraz straż pożarną. W 1934 roku, dzięki środkom z Kasy Stefczyka oraz wkładowi mieszkańców, otwarto Dom Ludowy.

Ochotnicza Straż Pożarna

Uchwałę o powołaniu Straży Pożarnej Rada Gminy podjęła w 1905 roku. W 1906 roku wybudowano drewnianą remizę. Jednostka należała do najstarszych w powiecie wielickim. Do działaczy okresu międzywojennego należeli m.in. Jan i Stanisław Nowakowie. 5 lipca 1931 roku poświęcono nową sikawkę; w uroczystości udział wzięli m.in. właściciele Śledziejowic i okolicznych majątków – Stanisław Larysz-Niedzielski z żoną Apolonią. Funkcję prezesa sprawował wówczas Wojciech Bałwan, a naczelnika Jakub Juras.

7 października 1934 roku poświęcono Dom Ludowy, w którym siedzibę znalazła również OSP. W tym samym roku przy straży powstała żeńska sekcja samarytańska (ratownicza), kierowana przez Helenę Kaszowską. Jej działalność doprowadziła do powstania amatorskiego zespołu teatralnego. W marcu 1936 roku zespół wystawił sztukę Genowefa, z której dochód przeznaczono na sztandar jednostki. Z okazji 30-lecia istnienia straży, 2 sierpnia 1936 roku odbyły się uroczystości z mszą w kościele reformatów w Wieliczce i przekazaniem sztandaru. Zarząd tworzyli wtedy m.in. Michał Ziobro (prezes) i Franciszek Ślusarek (naczelnik).

Podczas II wojny światowej w remizie stacjonowały wojska niemieckie. 15 września 1957 roku obchodzono 50-lecie OSP połączone z poświęceniem motopompy. W kolejnych latach jednostka doposażana była w sprzęt przeciwpożarowy, m.in. samochód Star 20 (1966) i beczkowóz (1969). Pod koniec lat 90. XX wieku OSP Czarnochowice włączono do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego jako jednostkę specjalizującą się w ratownictwie wodnym (uczestniczyli m.in. w zabezpieczaniu wałów podczas powodzi w 1997 roku). Jednostka zajmuje się również ratownictwem drogowym, ze względu na bliskość trasy E4.

W latach 2001–2002 przy remizie wybudowano garaż. W 2005 roku na wyposażeniu jednostki znajdowały się dwa samochody marki Magirus: jeden z 1974 roku (zakupiony w 2001 ze środków sołectwa) oraz drugi z 1982 roku (zakupiony w 2005 ze środków gminnych). W 2005 roku, podczas obchodów 100-lecia, jednostkę odznaczono Złotym Medalem „Zasłużony dla Pożarnictwa”. Przy OSP działa drużyna piłkarska, uczestnicząca w halowych mistrzostwach jednostek OSP Miasta i Gminy Wieliczka (zwycięstwo w 2006 roku).

Ludowy Klub Sportowy

Tradycje sportowe w miejscowości sięgają okresu przed I wojną światową, kiedy we wsi ćwiczyli członkowie Związku Strzeleckiego z Wieliczki. Zespół Sportowy w Czarnochowicach powstał w 1922 roku pod nazwą „Rusticana”. Początkowo boisko znajdowało się na łące oddalonej o 4 km od zabudowań.

8 października 1978 roku LKS otrzymał sztandar. Według danych z początku XXI wieku klub zajmował drugie miejsce w gminie Wieliczka pod względem liczebności sekcji piłkarskiej (po KS Górnik Wieliczka). W strukturach klubu funkcjonowały drużyny: seniorów (A-klasa), juniorów, trampkarzy oraz sekcja dziewcząt. Trzon zespołu oldbojów stanowili zawodnicy grający w latach 1981–1983 w III lidze i klasie okręgowej. Klub dysponuje boiskiem w centrum wsi. W 2002 roku sztandar klubu wyróżniono Złotą Odznaką Polskiego Związku Piłki Nożnej. Z okazji 80-lecia klubu wydano okolicznościowy folder.

Linki zewnętrzne

• Gmina Wieliczka
• LKS Czarnochowice
• OSP Czarnochowice (strona archiwalna)
• Czarnachowice, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo, Warszawa 1900, s. 350 .