Czechosłowakizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mapa etniczna Czechosłowacji stworzona na podstawie spisu ludności z roku 1930. Tereny zamieszkałe w większości przez Czechów i Słowaków oznaczone są tym samym kolorem. Legenda mapy podaje określenie „Czechosłowacy”.

Czechosłowakizm (sk. čechoslovakizmus[1]) – kontrowersyjna koncepcja uznająca istnienie jednego narodu czechosłowackiego.

Czechosłowakizm powstał w 1 połowie XIX wieku. Idea ta była atrakcyjnym rozwiązaniem słowackich aspiracji narodowościowych w obliczu postępującej madziaryzacji.

W czasie I wojny światowej zarówno Czesi, jak i Słowacy nie popierali oficjalnych austro-węgierskich koncepcji politycznych określających zarówno cele, jak i sam sens uczestnictwa w wojnie. Elity polityczne obydwu narodów uznawały, że najlepszą drogą do realizacji ambicji Czechów i Słowaków będzie uzyskanie niepodległości i stworzenie wspólnego państwa. Zwolennikami takiego poglądu byli m.in. Tomáš Masaryk, Edvard Beneš i Milan Rastislav Štefánik i na takich zasadach 30 maja 1918 czescy i słowaccy emigracyjni działacze polityczni zawarli ugodę w Pittsburghu[2].

W okresie międzywojennym czechosłowakizm był oficjalną ideologią Czechosłowacji, wyrażoną m.in. w preambule konstytucji z 29 lutego 1920 roku, której pierwsze słowa brzmiały My, naród czechosłowacki. Uchwalona to samego dnia ustawa językowa określała nawet, że Język czechosłowacki jest oficjalnym językiem państwowym republiki, chociaż z filologicznego punktu widzenia język taki nigdy nie istniał[3].

Od samego początku doktryna czechosłowakizmu odrzucana była przez zamieszkujących Czechosłowację Niemców, Węgrów i Polaków, a po rozczarowaniach realiami wspólnej koegzystencji w ramach jednego państwa, krytyce poddało ją również wielu Słowaków.

Czechosłowakizm został odrzucony w 1945 w programie koszyckim[4]. Natomiast w praktyce nastąpiło to dopiero w roku 1968, kiedy dokonano federalizacji Czechosłowacji.

Przypisy

  1. Miroslav Michela, Cudzincom vo vlastnej krajine?, opracowanie w ramach projektu "Dejiny susedov – Višehradské krajiny vo vzájomných pohľadoch a perspektívach" wspieranego przez International Visegrad Fund, str. 4; dostęp ze strony Cudzincom vo vlastnej zemi? - Slovenské zamyslenie, www.moderne-dejiny.sk, 2014-09-06 [dostęp: 2017-05-14]; tłumaczenie polskie posługuje się terminem czechosłowacyzm - dostęp ze strony Obcym we własnym państwie? – refleksja słowacka, www.historia-wspolczesna.pl, 2015-02-23 [dostęp: 2017-05-14]
  2. "Czechy i Słowacja". Praktyczny przewodnik, Pascal Bielsko-Biała 1994, ISBN 83-85412-23-9, str. 376-377
  3. Piotr M. Majewski: "Niemcy sudeccy" 1848-1948: historia pewnego nacjonalizmu, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2007, ISBN 978-83-235-0302-6, Warszawa 2007, str. 188-190
  4. Czechosłowakizm w Encyklopedii PWN