Czepiga rudawa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Czepiga rudawa
Colius striatus[1]
Gmelin, 1789
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

czepigi

Rodzina

czepigi

Rodzaj

Colius

Gatunek

czepiga rudawa

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Czepiga rudawa[3] (Colius striatus) – gatunek ptaka z rodziny czepig (Coliidae), zamieszkujący Afrykę na południe od Sahary, od Kamerunu do Etiopii, poprzez Afrykę Wschodnią i wschodnie tereny Afryki Środkowej na południe, aż do okolic Prowincji Przylądkowej. Nie jest zagrożony.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Wygląd zewnętrzny
Ptak o długim ogonie i czubie zdobiącym głowę. Luźne, podobne do futra upierzenie jest na wierzchu ciała ciemnobrązowe, na spodzie znacznie jaśniejsze. Za i pod okiem znajduje się szaro-biała plama. Dziób jest krótki i mocny. Nogi koloru czerwonego.
Rozmiary
długość ciała: 30–36 cm, w tym ogon o długości 17–24 cm[4]
Masa ciała
36–80 g (zwykle około 50–55 g)[4]
Zachowanie
Żyje w niewielkich stadach lub grupkach rodzinnych. W nocy przebywają blisko siebie, tworząc zbitą kulę. Potrafią wtedy obniżyć temperaturę ciała, dzięki czemu spowalnia się przemiana materii i ptaki zapadają w stan odrętwienia. Po wschodzie słońca powracają do normalnej aktywności. Dzięki palcom i pazurom potrafią się bardzo dobrze wspinać. Pierwszy i czwarty palec potrafią zwrócić zarówno do przodu, jak i do tyłu. Podczas wspinaczki i wykonywania rozmaitych akrobacji, ogon zwisa w dół, dlatego podczas spokojnego poruszania się po wysokim drzewie, przypominają szczura lub mysz.

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Wiecznie zielone lasy, tereny porośnięte zaroślami, lasy wtórne oraz obszary dawniej zagospodarowane. Przebywają również na obrzeżach gęstych terenów leśnych, w parkach oraz ogrodach.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Pokarm składa się z pąków, kwiatów, nektaru, owoców, dojrzałych i niedojrzałych nasion.

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Zachowania godowe
W okresie godowym i lęgowym tworzą pary lub poligamiczne wspólnoty lęgowe.
Gniazdo
W kształcie miseczki, zakładane na drzewie lub w krzakach.
Jaja i wysiadywanie
Samica składa 1–7 (najczęściej 3–4) jaj. Rodzice wysiadują je na zmianę przez okres 14 dni.
Pisklęta
Młode są karmione papką z owoców i roślin zwracanych z wodą. Po miesiącu młode już potrafią odżywiać się samodzielnie.

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje czepigę rudawą za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji nie została oszacowana , ale ptak ten opisywany jest jako szeroko rozpowszechniony i pospolity. Przypuszcza się, że populacja wzrasta, ponieważ postępująca degradacja siedlisk poprzez ekspansję rolnictwa oraz zakładanie ogrodów na wsiach i przedmieściach miast umożliwia ekspansję na obszary wcześniej dla tego gatunku nieodpowiednie[2].

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się od 17[5] do 19[4] podgatunków. Dzieli się je na trzy grupy, które niekiedy bywają podnoszone do rangi gatunków: nigricollis w północno-zachodniej, leucotis we wschodniej oraz striatus w południowej części zasięgu[4]. Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) wyróżnia następujące podgatunki:

grupa nigricollis (czepiga czarnolica[3]):

grupa leucotis (czepiga jasnoucha[3]):

  • C. s. leucotis Rüppell, 1839 – wschodni Sudan, Erytrea oraz zachodnia i środkowa Etiopia
  • C. s. hilgerti Zedlitz, 1910 – południowo-zachodnie Dżibuti, północno-wschodnia Etiopia i północno-zachodnia Somalia
  • C. s. jebelensis Mearns, 1915 – południowy Sudan, północno-wschodnia Demokratyczna Republika Konga i północna Uganda
  • C. s. mombassicus Van Someren, 1919 – południowa Somalia do północno-wschodniej Tanzanii
  • C. s. kikuyensis Van Someren, 1919 – środkowa Kenia i północna Tanzania
  • C. s. cinerascens Neumann, 1900 – zachodnia i środkowa Tanzania
  • C. s. affinis Shelley, 1885 – wschodnia Tanzania do północno-wschodniego Zimbabwe i północnego Mozambiku
  • C. s. berlepschi Hartert, 1899 – południowo-zachodnia Tanzania do północno-wschodniej Zambii i Malawi
  • C. s. kiwuensis Reichenow, 1908 – wschodnia Demokratyczna Republika Konga, środkowa i południowa Uganda, Rwanda, Burundi i północno-zachodnia Tanzania
  • C. s. congicus Reichenow, 1923 – wschodnia Angola do południowej i południowo-wschodniej Demokratycznej Republiki Konga i zachodniej Zambii

grupa striatus (czepiga rudawa[3]):

  • C. s. simulans Clancey, 1979 – środkowy Mozambik i południowo-wschodnie Malawi
  • C. s. integralis Clancey, 1957 – północno-wschodnia RPA, południowo-wschodnie Zimbabwe i południowy Mozambik
  • C. s. rhodesiae C.H.B. Grant & Mackworth-Praed, 1938 – wschodnie Zimbabwe i zachodni Mozambik
  • C. s. minor Cabanis, 1876 – wschodnia RPA i Eswatini
  • C. s. striatus J.F. Gmelin, 1789 – południowa RPA

Autorzy Handbook of the Birds of the World w obrębie grupy leucotis wyróżniają jeszcze[4]:

  • C. s. erlangeri Zedlitz, 1910 – wschodni Sudan Południowy oraz środkowa i południowo-zachodnia Etiopia
  • C. s. ugandensis Van Someren, 1919 – południowa Uganda, zachodnia Kenia i skrajnie północno-zachodnia Tanzania

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Colius striatus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b Colius striatus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  3. a b c d Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Coliidae Sundevall, 1836 - czepigi - Mousebirds (wersja: 2015-02-09). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-08-31].
  4. a b c d e de Juana, E. & Kirwan, G.M.: Speckled Mousebird (Colius striatus). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2012. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-05-03)].
  5. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v11.2) (ang.). [dostęp 2021-08-31].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]