Łuszczeniec klonowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Czerniak klonowy)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Łuszczeniec klonowy
Łuszczeniec klonowy: zdjęcie
Łuszczeniec na klonie zwyczajnym
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby workowe
Klasa patyczniaki
Rząd łuszczeńcowce
Rodzina łuszczeńcowate
Rodzaj łuszczeniec
Gatunek łuszczeniec klonowy
Nazwa systematyczna
Rhytisma acerinum (Pers.) Fr.
K. svenska Vetensk-Akad. Handl. 40: 104 (1819)

Łuszczeniec klonowy, czerniak klonowy (Rhytisma acerinum (Pers.) Fr.) − gatunek grzybów z rodziny łuszczeńcowatych (Rhytismataceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Rhytisma, Rhytismataceae, Rhytismatales, Leotiomycetidae, Leotiomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1794 r. Persoon nadając mu nazwę Xyloma acerinum. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1819 r. Elias Fries, przenosząc go do rodzaju Rhytisma[1].

Niektóre synonimy naukowe[2]:

  • Melanosorus acerinus (Pers.) De Not.
  • Melasmia acerina Lév.
  • Polystigma acerinum (Pers.) Link
  • Rhytisma pseudoplatani Müll. Berol.
  • Xyloma acerinum Pers.
  • Xyloma gyrans Wallr.
  • Xyloma lacrymans Wallr.

Nazwa polska według Krytycznej listy wielkoowocnikowych grzybów workowych Polski[3].

Morfologia i rozwój[edytuj]

Widoczna część grzyba nazywana jest podkładką. Podkładki pojawiają się w czerwcu/lipcu jako białe, chlorotyczne plamki, które stopniowo powiększają się i żółkną. Gdy osiągną wielkość kilku mm, pojawiają się w ich środku czarne plamki, które rozrastają się i w końcu zlewają z sobą w dużą plamę otoczoną żółtą obwódką. Plam takich na liściu z reguły jest wiele. Pojedyncza ma średnicę około 1-1,5 cm, czasami plamy te zlewają się z sobą[4].

Środek czarnych plam początkowo jest gładki, później jednak pojawiają się na nim skupiska małych, pryszczykowatych pyknidiów, w których powstają pykniospory. Nieco później na obrzeżach czarnych plam powstają owocniki typu apotecjum. Objawia się to pomarszczeniem obrzeży plam. W tym czasie liście opadają. Opadanie chorych liści odbywa się w tym samym czasie co zdrowych, lub nieco wcześniej. W opadłych chorych liściach nadal następuje rozwój apotecjów, z których na wiosnę wysypują się zarodniki workowe i to właśnie one powodują pierwotne infekcje drzew[4].

Znaczenie[edytuj]

Pasożyt atakujący liście klonu. Powoduje żółknięcie i przedwczesne ich opadanie. Smołowata plamistość klonu (czarna plamistość liści klonu), czyli choroba, którą wywołuje, jest szczególnie groźna dla siewek i młodych drzew, ponieważ ogranicza ich przyrosty. Znacząco obniża też walory estetyczne klonów, które często sadzi się jako drzewa ozdobne np. w parkach[4].

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  3. Maria Alicja Chmiel: Checklist of Polish Larger Ascomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów workowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 978-83-89648-46-4.
  4. a b c Karol Mańka, Małgorzata Mańka: Choroby drzew i krzewów leśnych. Warszawa: Warszawa, Oficyna Edytorska Wydawnictwo Świat, 1993. ISBN 978-83-09-01-063-0.