Czerniki (województwo warmińsko-mazurskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czerniki
Zabytkowy kościół pw. św. Jana Ewangelisty w Czernikach
Zabytkowy kościół pw. św. Jana Ewangelisty w Czernikach
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat kętrzyński
Gmina Kętrzyn
Liczba ludności (2000) 259
Strefa numeracyjna (+48) 89
Tablice rejestracyjne NKE
SIMC 0477423
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Czerniki
Czerniki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Czerniki
Czerniki
Ziemia54°04′59,390″N 21°26′24,428″E/54,083164 21,440119
Zabytkowy wiadukt drogowy z 1907 roku w Czernikach, nad linią kolejową Kętrzyn-Węgorzewo.
Zabytkowy krucyfiks
Zbiorowy grób ludzkich szczątków wykopanych podczas budowy wzmocnienia fundamentów kościoła

Czerniki (niem. Schwarzstein) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie kętrzyńskim, w gminie Kętrzyn. W latach 1975–1998 miejscowość należała do województwa olsztyńskiego.

Przez wieś przebiega trasa turystyczna ciągnąca się od drogi KętrzynGiżycko przez Karolewo, Czerniki, Gierłoż do Wilczego Szańca. We wsi jest sklep spożywczy, punkt skupu ziół, trzy warsztaty samochodowe i gospodarstwo agroturystyczne "Andrzejówka". Przez Czerniki swój przebieg ma linia kolejowa nr 259 (obecnie nieczynna).

Historia[edytuj]

Niemiecka nazwa wsi oznacza czarny kamień, z którym wiąże się legenda dotycząca Czernik, mówiąca że Diabeł leciał z Afryki z wielkim kamieniem, aby zburzyć budowany w Czernikach kościół. Nie zdążył jednak dotrzeć z kamieniem przed odprawieniem Mszy, więc zmuszony został porzucić kamień w pobliskim lesie.

Czerniki jako wieś czynszowa lokowana została w XIV w. na prawie chełmińskim, już wtedy we wsi była karczma i działał młyn wodny, który znajdował się w pobliżu kościoła przy strumieniu odprowadzającym wodę z jeziora Siercze do Gubra. Młyn w tym miejscu funkcjonował jeszcze w XX w. W lipcu 1907 uruchomiono linię kolejową nr 259 na trasie KętrzynWęgorzewo. Pociągi osobowe kursowały na tej linii do 30 maja 1992, a towarowe do roku 2000. Obecnie linia jest nieczynna[1]. W 1928 przy kościele ustawiono granitowy głaz z napisem upamiętniającym poległych żołnierzy w czasie I wojny światowej. Głaz ten został usunięty w końcu lat dziewięćdziesiątych XX w.[1]. Małą elektrownię wodną wybudowano około roku 1920.

Zabytki[edytuj]

Kościół w Czernikach wybudowano pod koniec XIV w. na miejscu świętego gaju Prusów. Parafia w Czernikach należała do archiprezbiteratu w Reszlu do 1525. Od 1490 proboszcz z Czernik obsługiwał kaplicę w Sterławkach Wielkich. Kościół był przebudowywany w latach 1749–1750 i 1771–1772, a w roku 1886 dobudowano wieżę. Do drugiej wojny światowej nad wejściem do kościoła wisiała podkowa. Podkowę tę wiązano z legendą o karczmarce z Nakomiad. Najprawdopodobniej była to jednak pamiątka po Tatarach, którzy ograbili Czerniki w 1657 r. Po reformacji kościół w Czernikach został świątynią ewangelicką do 1945. Kaplicę w Sterławkach Wielkich obsługiwali duchowni z Czernik do 1585. W Czernikach pastorzy i diakoni musieli znać język polski.

W Czernikach pierwsza msza po poświęceniu kościoła dla kultu katolickiego odbyła się 27 grudnia 1945 r.[potrzebny przypis] Kościół poświęcił pw. św. Jana Ewangelisty i Matki Boskiej Szkaplerznej ks. Wacław Radziwon z parafii św. Katarzyny w Kętrzynie. W kościele przeprowadzono niezbędne remonty. Zmieniono ołtarz główny – w miejscu ocalałego witraża zamocowano krucyfiks z końca XV w., którego pochodzenie nie jest znane. W Czernikach podobnie jak w Karolewie były przeszkody w utworzeniu parafii. Kościół w Czernikach pw. św. Jana Ewangelisty jest kościołem filialnym parafii w Karolewie.

Kościół wybudowano w stylu gotyckim. Jest to budowla salowa, z zakrystią i kruchtą od północy oraz wieżą od strony północnej. Neogotycką wieżę dobudowano w 1884, natomiast zakrystię i kruchtę pod koniec XIX w.

Demografia[edytuj]

W 1785 r. w Czernikach było 31 budynków, a w 1818 – 34 budynki.

Liczba mieszkańców: 1818 – 240 osób, 1939 – 1590, 1970 – 420, 2000 – 259.[potrzebny przypis]

Bibliografia[edytuj]

  • Zofia Licharewa: Kętrzyn. Z dziejów miasta i powiatu. Olsztyn: Pojezierze, 1962, s. 89.
  • Zofia Licharewa: Kętrzyn. Z dziejów miasta i powiatu. Olsztyn: Pojezierze, 1978, s. 166-167.
  • Bronisław Magdziarz (red.): Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej. T. 2. Olsztyn: Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, 1999, s. 89. ISBN 83-912605-0-X.
  • Kazimierz Żuchowski, Hermann Dembowski: Dzieje kościoła i duszpasterstwa w Karolewie. Wyd. 1. Olsztyn, Karolewo: Ad Rem, 1999. ISBN 83-87540-07-2.

Przypisy

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]