Czerpnia gujańska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Czerpnia gujańska
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd wrzosowce
Rodzina czaszniowate
Rodzaj czerpnia
Nazwa systematyczna
Couroupita guianensis Aubl.
Hist. Pl. Guiane 2: 708 1775[2]
Kwiat czerpni gujańskiej
Zbliżenie kwiatu

Czerpnia gujańska (Couroupita guianensis) – gatunek drzewa z rodziny czaszniowatych. Pochodzi z północnej części Ameryki Południowej. Ze względu na duże kuliste owoce przypominające kule armatnie potoczna nazwa angielska to cannonball tree (drzewo kul armatnich), podobnie w innych językach.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Drzewo osiągające do 35 m wysokości. Korona kulista.
Liście
Naprzemianległe, podłużnie eliptyczne lub odwrotnie jajowate, długości do 30 cm. Opadają wielokrotnie w ciągu roku.
Kwiaty
Zazwyczaj na bezlistnych gałęziach pod koroną. 6 czerwonawych płatków korony, w środku biało-różowo-żółte pręciki zrośnięte razem. W nocy słodkawa woń kwiatów przyciąga zapylające je nietoperze.
Owoce
Brązowe, kuliste, o średnicy 15-24 cm, z grubą łupiną i widoczną "pokrywą", ale niepękające. Miąższ jadalny[3], ale o nieprzyjemnym zapachu, atrakcyjnym jednakże dla dzikich świń. Liczne nasiona.
Rośliny sadzone w Azji rzadko kwitną i owocują, prawdopodobnie z powodu braku zapylających je nietoperzy.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Gatunek sadzony jest powszechnie w tropikach jako drzewo ozdobne ze względu na efektowne kwiaty.

Znaczenie kulturowe[edytuj | edytuj kod]

W Indiach liczne pręciki kojarzą się ze znanymi z mitologii wężami naga, chroniącymi słupek linga w środku, będący symbolem boga Śiwy. Z tego względu kwiat nazywany jest nagalinga i wykorzystywany w kulcie hinduistycznym[4].

Również w krajach buddyjskich, jak Sri Lanka czy Tajlandia drzewo jest sadzone przy świątyniach, mylone z drzewem sala, pod którym miał narodzić się Budda[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2012-02-23].
  2. Couroupita guianensis (ang.). The Plant List. [dostęp 2012-02-23].
  3. Couroupita guianensis. NTBG: Plant details. [dostęp 2012-02-23].
  4. Nagalingam Flower/Couroupita guianensis/Ayahuma /Cannonbal… | Flickr, www.flickr.com [dostęp 2017-11-22] (ang.).
  5. Couroupita guianensis(Lecythidaceae) Cannon ball tree -Strong fighter for the goodness of life

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Jens Rohwer: Atlas roślin tropikalnych. Warszawa: Horyzont, 2002. ISBN 83-7311-378-9.
  2. Kirsten Albrecht Llamas: Tropical Flowering Plants. A Guide to Identification and Cultivation. Portland: Timber Press, 2003. ISBN 0-88192-585-3. (ang.)