Czerwionka-Leszczyny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Czerwionka-Leszczyny
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Biblioteka w Czerwionce-Leszczynach
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat rybnicki
Gmina Czerwionka-Leszczyny
Aglomeracja rybnicka
Data założenia XII w.
Prawa miejskie 1962
Burmistrz Wiesław Janiszewski
Powierzchnia 38,52 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

28 283[1]
751,6 os./km²
Strefa numeracyjna +48 32
Kod pocztowy 44-230, 44-238
Tablice rejestracyjne SRB
Położenie na mapie gminy Czerwionka-Leszczyny
Mapa lokalizacyjna gminy Czerwionka-Leszczyny
Czerwionka-Leszczyny
Czerwionka-Leszczyny
Położenie na mapie powiatu rybnickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu rybnickiego
Czerwionka-Leszczyny
Czerwionka-Leszczyny
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Czerwionka-Leszczyny
Czerwionka-Leszczyny
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Czerwionka-Leszczyny
Czerwionka-Leszczyny
Ziemia50°08′56″N 18°40′38″E/50,148889 18,677222
TERC (TERYT) 2412014
SIMC 0939409
Hasło promocyjne: Czerwionka-Leszczyny Złoża Sukcesu
Urząd miejski
ul. Parkowa 9
44-230 Czerwionka-Leszczyny
Strona internetowa
BIP

Czerwionka-Leszczyny (śl. Czyrwjůnka-Leszczyny, niem. Tscherwionka-Leschczin; 1962–1991 Leszczyny) – miasto w Polsce położone w województwie śląskim, w powiecie rybnickim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Czerwionka-Leszczyny.

27 maja 1975 r. do miasta Leszczyny (prawa miejskie 1962) włączono miasto Czerwionka (prawa miejskie 1962), zachowując tym samym nazwę i ciągłość prawną miasta Leszczyny, a równocześnie likwidując miasto Czerwionka[2]. 1 stycznia 1992 r. nazwę miasta Leszczyny zmieniono na Czerwionka-Leszczyny[3]. Z formalnoprawnego punktu widzenia Czerwionka-Leszczyny nie jest więc miastem powstałym przez połączenie miast Czerwionki i Leszczyny, lecz kontynuacją miasta Leszczyny (do którego włączono Czerwionkę), a zmiana nazwy w 1992 r. na Czerwionka-Leszczyny jest zaledwie uwypukleniem dwoistego charakteru tego miasta a posteriori (obie części są podobnej wielkości).

Według danych z 30 czerwca 2016 roku miasto liczyło 28 283 mieszkańców[1].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Miasto położone jest na Górnym Śląsku. Leży między dwiema konurbacjami: rybnicką i katowicką. Zaliczane jest do aglomeracji rybnickiej[4].

Miasto leży na Płaskowyżu Rybnickim. W dzielnicach Czerwionka i Dębieńsko znajduje się góra Ramża (325 m n.p.m.). Teren miasta leży w bezpośrednim sąsiedztwie Parku Krajobrazowego Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich. Miasto zwraca uwagę swoją wysoką lesistością. Położenie czyni Miasto Czerwionka-Leszczyny atrakcyjną lokalizacją dla przedsiębiorstw oraz zachęca mieszkańców większych ośrodków miejskich do osiedlenia się tutaj[potrzebny przypis].

Miasto leży 45 kilometrów od Katowic oraz 40 kilometrów od granicy z Czechami. Miasto Czerwionka-Leszczyny położone jest między konurbacją rybnicką i konurbacją katowicką.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Od 1999 r. miasto Czerwionka-Leszczyny podzielone jest na cztery dzielnice. Są to: Czerwionka, Leszczyny, Czuchów i Dębieńsko.

Istnieje także nieformalny podział dzielnic na mniejsze części.

  • Czerwionka: Centrum, Osiedle Jana Pawła II (tzw. Watykan), Stara Kolonia, Osiedle Karolinka
  • Leszczyny: Stare Leszczyny, Nowe Leszczyny (Osiedle), Osiedle Manhattan, Malenie, Nowy Dwór
  • Czuchów: Czuchów, Barwinek
  • Dębieńsko: Dębieńsko Stare, Dębieńsko Wielkie, Ameryka

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Gmina Czerwionka-Leszczyny liczyła w grudniu 2010 r. 41 144 osób, z czego 28 177 osób mieszkało w mieście, zaś 12 967 osób na obszarach wiejskich. Liczba ludności gminy ustabilizowała się na poziomie ok. 41 tys. osób, przy czym liczba ludności miasta nieznacznie maleje, a obszarów wiejskich – rośnie. W mieście 18,7% ludności było w wieku przedprodukcyjnym, 65,6% w wieku produkcyjnym, a 15,7% mieszkańców było w wieku poprodukcyjnym[5].

Przyrost naturalny był dodatni: w mieście wyniósł +56 osób, a na terenach wiejskich +37 osób. Zawarto 303 małżeństwa, z czego 217 w mieście, a 86 na wsi (jeśli małżonkowie pochodzili z różnych miejscowości liczy się miejsce zamieszkania pana młodego). Saldo migracji dla gminy wyniosło –7 osób. Do miasta zameldowały się 264 osoby (z czego 4 z zagranicy), wymeldowało się 341 osób (z czego 17 za granicę). Na terenach wiejskich zameldowało się 209 osób (z czego 5 z zagranicy), wymeldowało się 158 osób (z czego 11 za granicę)[6].

W Spisie Powszechnym z 2002 r. na terenie miasta i gminy, na 41 102 mieszkańców ogółem, narodowość polską zadeklarowało 34 147 osób (83%), narodowość śląska 6274 osoby (15,2%), niemiecką 126 osób (0,03%), a 555 mieszkańców zadeklarowało inną bądź nie było w stanie określić swojej przynależności narodowej lub etnicznej[7].

Piramida wieku mieszkańców Czerwionki-Leszczyn w 2014 r.[1]:
Piramida wieku Czerwionka Leszczyny.png

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Urząd Gminy i Miasta w Czerwionce-Leszczyny

Miasto powstało w wyniku procesów urbanizacyjnych, z połączenia kilku mniejszych miejscowości, przysiółków oraz wsi. W historii były one notowane w źródłach jako osobne miejscowości. W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 r. we Wrocławiu przez Johanna Knie zanotowane są obecne części miasta, a wcześniej wsie:

  • Czuchów - notowany pod polską nazwą Czuchowa oraz Czuchow, a także folwark Czuchowina[8],
  • Czerwionka występująca pod obecną polską nazwą oraz zgermanizowaną Tscherwenke[9],
  • Leszczyny pod polskimi nazwami Leszczyna oraz Leszczyn[10], a także zgermanizowaną - Leschcin[11],
  • Stary Dwur (niem. Althof)[11][11],

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Do 2000 r. największym zakładem na terenie miasta była Kopalnia Węgla Kamiennego „Dębieńsko”, która zatrudniała ponad 2500 mieszkańców. Od czasu jej zamknięcia gmina Czerwionka-Leszczyny stała się miastem-sypialnią. W 2006 r. do pracy wyjeżdżało 5 605 osób (głównie do Rybnika i Gliwic), z czego 3 829 z miasta. Do pracy na terenie gminy i miasta przyjeżdża 1 121 osób. Liczba bezrobotnych rośnie – w 2008 r. wynosiła 685, w 2010 r. już prawie dwa razy więcej – 1 209[12]. W mieście działa Koksownia Dębieńsko.

W gminie Czerwionka-Leszczyny na 10 tys. mieszkańców przypada 629 podmiotów gospodarczych (w mieście 585, na terenach wiejskich 727 podmiotów na 10 tys. ludności). Jednostki nowozarejestrowane to 72, a wyrejestrowane – 38 na 10 tys. ludności.

W 2010 r. oddano do użytkowania na 89 mieszkań, z czego 42 na terenie miasta. Wszystkie nowe mieszkania były budownictwem indywidualnym, to jest domami jednorodzinnymi.

W 2008 r. dochody budżetu miasta i gminy na jednego mieszkańca wyniosły 2 109,31 zł, z czego 618,17 zł stanowił częściowy zwrot podatków dochodowych od osób fizycznych i prawnych (PIT i CIT)[13].

Gospodarka komunalna[edytuj | edytuj kod]

W 2009 r. długość sieci kanalizacji w mieście Czerwionka-Leszczyny wyniosła 35,1 km, a korzystało z niej 18 020 osób. Było 10 290 odbiorców energii elektrycznej, którzy zużyli 16 443 MWh energii. Z wodociągu korzystało 96,6% ludności gminy (97,8% ludności miasta), a z kanalizacji 43,9% ludności gminy (63,9% ludności miasta). Odbiorcy gazu stanowili 32,1% ludności gminy (40,9% mieszkańców miasta)[14].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Czerwionka: Familoki przy ul. Wolności

W Czerwionce zachowało się zabytkowe osiedle patronackie Kopalni Dębieńsko, tzw. familoki. Wśród innych miast GOP, ROW te czerwionkowskie wyróżniają się misternie łamanymi dachami oraz tym, że każdy z nich jest inny.

W Leszczynach przeważają bloki mieszkalne z lat pięćdziesiątych XX w., sześćdziesiątych XX w. oraz osiedle z lat siedemdziesiątych XX w. z wielkiej płyty tzw. „Manhattan”.

Pozostałe dzielnice zabudowane są prywatnymi domami, w większości jednorodzinnymi, choć zdarzają się także familoki.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Czuchów: Szkoła i gimnazjum

W mieście działa 7 szkół podstawowych, 9 przedszkoli, 7 gimnazjów oraz Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych (LO, liceum profilowane i technikum). Ponadto w każdej dzielnicy znajduje się biblioteka publiczna.

Do przedszkoli w mieście Czerwionka-Leszczyny uczęszcza 893 dzieci, z czego 249 jest w wieku sześciu lat.

We wszystkich szkołach podstawowych i gimnazjach znajdują się komputery z dostępem do internetu. Na jeden komputer w szkołach podstawowych przypada 13,65 dziecka w mieście (ogólnie 11,71 w gminie), zaś w gimnazjach – 10,91 (11,02 w gminie).

Jeśli chodzi o języki obce, obowiązkowo uczy się ich 1 638 uczniów szkół podstawowych (100%), dla wszystkich jest to język angielski. W gimnazjach obowiązkowo języka uczy się 1 539 osób, z czego 1 110 angielskiego (pozostali to klasy frankofońskie). Dodatkowego języka uczy się 52 dzieci w szkołach podstawowych (dla wszystkich jest to niemiecki) oraz 612 uczniów gimnazjów: dla 266 osób to język francuski, dla 311 język niemiecki[15].

Kultura[edytuj | edytuj kod]

W mieście nie działa już obecnie kino. Po długim zastoju kulturalnym (pogłębionym przez zamknięcie kopalni) obecnie zauważa się rozwój kultury (festyny, zabawy). Od 2002 odbywa się Festiwal Muzyki Niemechanicznej „Around the rock”[16]. W mieście działa jedna z najlepszych w Polsce Drużyn Kuszniczych. W czerwcu 2009 r. odbyły się tu Kusznicze Mistrzostwa Polski.

Sport[edytuj | edytuj kod]

W mieście działa kilka klubów piłkarskich, które odnoszą dobre wyniki w swoich ligach. Czołowe pozycje zajmuje „Dąb Dębieńsko”, „Górnik '23 Czerwionka” oraz Piast Leszczyny. Działa także stowarzyszenie Grupa Biegowa Luxtorpeda Czerwionka, w której poza biegaczami działają sekcje: fitness, morsów, oraz nordic walking.

Odkrycia archeologiczne[edytuj | edytuj kod]

W Czerwionce znaleziono interesującą bransoletę z końca epoki brązu i początku wczesnej epoki żelaza (HaB3/HaC), tj. z VIII w. p.n.e. Prawdopodobnie ozdoba ta była elementem skarbu, w skład którego wchodziły żelazne przedmioty - byłyby to jedne z najstarszych zabytków żelaznych znalezione w regionie. Zabytek ten znajduje się w Muzeum w Gliwicach[17].

Ludzie związani z Czerwionką-Leszczynami[edytuj | edytuj kod]

Dom przy ul. Kościuszki w Czerwionce w którym Wilhelm Szewczyk spędził dzieciństwo i młodość

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Czuchowie

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i związki wyznaniowe:

  • zbór Czerwionka
  • zbór Leszczyny

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Czerwionka-Leszczyny polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  2. Dz.U. z 1975 r. Nr 15, poz. 88
  3. Dz.U. z 1991 r. Nr 87, poz. 397
  4. Robert Krzysztofik. Aglomeracja rybnicka. Zarys typologii osadniczej. , 2007. Urząd Miasta Rybnika. 
  5. Bank Danych Lokalnych: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/wybrane_cechy.display?p_id=60262&p_token=0.28048998261029645.
  6. Bank Danych Lokalnych: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/wybrane_cechy.display?p_id=60262&p_token=0.07100633616576091.
  7. Wyniki Narodowego Spisu Powszechnego 2002, link bezpośredni do tablic dla Czerwionki-Leszczyn: http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/katow/ASSETS_nsp_17_N_CzerwionkaLeszczyny.PDF.
  8. Johann Knie 1830 ↓, s. 100.
  9. Johann Knie 1830 ↓, s. 795.
  10. Johann Knie 1830 ↓, s. 428.
  11. a b c Johann Knie 1830 ↓, s. 420.
  12. Bank Danych Lokalnych: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/wybrane_cechy.display?p_id=60262&p_token=0.5751673822281177.
  13. Bank Danych Lokalnych: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/wybrane_cechy.display?p_id=60262&p_token=0.5634234097883071.
  14. BDL: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/wybrane_cechy.display?p_id=60262&p_token=0.1383230840256835.
  15. BDL: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/wybrane_cechy.display?p_id=60262&p_token=0.4094873111094198.
  16. Festiwal Muzyki Niemechanicznej Around the rock (czerwionka-leszczyny.pl). [dostęp 6 stycznia 2011].
  17. Michał Bugaj, Marcin M. Przybyła, Monika Michnik, Bransoleta i domniemany skarb z końca epoki brązu-początku wczesnej epoki żelaza z miejscowości Czerwiona-Leszczyny, pow. rybnicki, woj. śląskie [w:] Śląskie Prace Prahistoryczne, Małgorzata Kurgan-Przybylska (red.), t. 8, Katowice: Muzeum Śląskie, 2017, s. 21, ISSN 0860-6684 [dostęp 2018-03-16] (pol.).
  18. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-17].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]