Czerwone maki na Monte Cassino

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Karpatczycy słuchają Czerwonych maków w wykonaniu orkiestry Alfreda Schütza

Czerwone maki na Monte Cassino – polska pieśń wojskowa związana z bitwą o Monte Cassino. Słowa: Feliks Konarski, muzyka: Alfred Schütz (kompozytor).

Tytuł nawiązuje do kwiatów, które w czasie bitwy rozkwitały na zrytych pociskami wzgórzach. Być może autor sugerował się też dostępnymi mu relacjami żołnierzy walczących trzydzieści lat wcześniej nad Sommą, których wspomnienia pełne są porównań kwitnących maków do krwi poległych.

Historia powstania[edytuj | edytuj kod]

Pieśń powstała w nocy z 17 na 18 maja 1944 roku, na kilka godzin przed zdobyciem klasztoru w siedzibie Teatru Żołnierza Polskiego przy 2 Korpusie Sił Zbrojnych w Campobasso, gdzie artyści występowali dla 23 Kompanii Transportowej. Autorem słów był Feliks Konarski (znany pod pseudonimem artystycznym Ref-Ren,znany przed wojną śpiewak operetkowy i kompozytor piosenek), zainspirowany prowadzonymi w pobliżu walkami[1].

Konarski, słysząc daleki grzmot dział zapowiadających drugie polskie natarcie na klasztor, napisał naprędce tekst i obudził Alfreda Schütza, kompozytora i dyrygenta, również żołnierza 2 Korpusu, który w kilka godzin napisał muzykę[1]. Melodię charakteryzuje duży ambitus (oktawa + seksta wielka) oraz stosunkowo trudna linia melodyczna (melodia moduluje z tonacji durowej w zwrotce do jednoimiennej molowej w refrenie, zawiera też chromatykę).

Pierwsze wykonania i wykonawcy[edytuj | edytuj kod]

Gdy 18 maja żołnierze 2 Korpusu zdobyli klasztor w kwaterze generała Władysława Andersa w Campobasso miała miejsce doraźna uroczystość dla uczczenia tego zwycięstwa. Na niej wykonał ją - w wersji dwuzwrotkowej - po raz pierwszy Gwidon Borucki[2] z udziałem 14-osobowej orkiestry Alfreda Schütza.

Trzecią zwrotkę Konarski dopisał kilkanaście godzin później. W swych wspomnieniach napisał:

Śpiewając po raz pierwszy Czerwone maki u stóp klasztornej góry, płakaliśmy wszyscy. Żołnierze płakali z nami. Czerwone maki, które zakwitły tej nocy, stały się jeszcze jednym symbolem bohaterstwa i ofiary - i hołdem ludzi żywych dla tych, którzy przez miłość wolności polegli dla wolności ludzi...

— Feliks Konarski, Historia piosenki "Czerwone maki"[1]

Ostatnią - czwartą - dopisał w 1969 roku, w 25. rocznicę bitwy.

Pieśń ukazała się drukiem jeszcze w tym samym roku we Włoszech i od razu zyskała wielką popularność wśród żołnierzy II Korpusu. Została też wydana na płytach gramofonowych. Szybko też trafiła konspiracyjnie do okupowanej Polski. Następne wydania różniły się nieco tekstem.

Należy zaznaczyć, że podczas oficjalnych uroczystości po zdobyciu Monte Cassino, u stóp ruin klasztoru (18 maja 1944), odegrany został hejnał mariacki ogłaszający zwycięstwo polskich żołnierzy.

Prawa autorskie[edytuj | edytuj kod]

Zbiegiem prawnych okoliczności, po bezpotomnej śmierci w 2004 r. żony A. Schütza, która mieszkała w tym czasie w Monachium, prawa autorskie, a tym samym i tantiemy, przeszły na bawarską organizację zarządzającą prawami autorskimi (odpowiednik polskiego ZAiKS-u)[3].

Strona niemiecka, znając znaczenie tej piosenki dla Polaków, nie czyniła żadnych przeszkód w przejęciu praw do niej przez Polskę, co zapoczątkowała swoim wystąpieniem w maju 2004 r. Biblioteka Polskiej Piosenki, działająca w Krakowie[4]. Postępowanie w tej sprawie wymagało jednak niezbędnych i długotrwałych poczynań prawnych. Zostały one zakończone 15 września 2015 r. i od tego dnia Polska jest właścicielem wszelkich praw do tej pieśni[5].

Przypisy

  1. a b c Feliks Konarski. Czerwone maki. „Nasz Dziennik”, 2005-05-18. 
  2. Zmarł pierwszy wykonawca "Czerwonych maków na Monte Cassino" TVN24, 31.12.2009
  3. Bogusław Wieczorek: Za granie Czerwonych Maków tantiemy pobierze niemiecki rząd w Bawarii, czyli 70 lat od bitwy pod Monte Cassino. Własność intelektualna w praktyce. [dostęp 2014-09-29].
  4. Wacław Krupiński: Czerwone maki bliżej Polski. Dziennik Polski. [dostęp 2015-09-14]..
  5. PAP: Czerwone maki na Monte Cassino. Pieśń wraca z Bawarii do Polski!. Gazeta Wyborcza Kraków. [dostęp 2015-09-14].; Nałęcz Magdalena, Bawaria oddała Polsce "Czerwone maki na Monte Cassino"; [w:] "Polska. Dziennik Łódzki", wyd. A, 23 IX 2015, s. 3.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]