Czerwone maki na Monte Cassino

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Czerwone maki na Monte Cassino
Karpatczycy słuchają Czerwonych maków w wykonaniu orkiestry Alfreda Schütza
Karpatczycy słuchają Czerwonych maków w wykonaniu orkiestry Alfreda Schütza
Utwór Gwidon Borucki
Wydany 1944
Nagrywany 1944
Twórca muzyka: Alfred Schütz
tekst: Feliks Konarski

Czerwone maki na Monte Cassino – polska pieśń wojskowa związana z bitwą o Monte Cassino. Słowa: Feliks Konarski, muzyka: Alfred Schütz.

Tytuł nawiązuje do kwiatów, które w czasie bitwy rozkwitały na zrytych pociskami wzgórzach. Być może autor sugerował się też dostępnymi mu relacjami żołnierzy walczących trzydzieści lat wcześniej nad Sommą, których wspomnienia (w tym słynny wiersz In Flanders Fields) pełne są porównań kwitnących maków do krwi poległych.

Historia powstania[edytuj | edytuj kod]

Pieśń powstała w nocy z 17 na 18 maja 1944 roku, na kilka godzin przed zdobyciem klasztoru w siedzibie Teatru Żołnierza Polskiego przy 2 Korpusie Sił Zbrojnych w Campobasso, gdzie artyści występowali dla 23 Kompanii Transportowej. Autorem słów był Feliks Konarski (znany pod pseudonimem artystycznym Ref-Ren,znany przed wojną śpiewak operetkowy i kompozytor piosenek), zainspirowany prowadzonymi w pobliżu walkami[1].

Konarski, słysząc daleki grzmot dział zapowiadających drugie polskie natarcie na klasztor, napisał naprędce tekst i obudził Alfreda Schütza, kompozytora i dyrygenta, również żołnierza 2 Korpusu, który w kilka godzin napisał muzykę[1]. Melodię charakteryzuje duży ambitus (oktawa + seksta wielka) oraz stosunkowo trudna linia melodyczna (melodia moduluje z tonacji durowej w zwrotce do jednoimiennej molowej w refrenie, zawiera też chromatykę).

Pierwsze wykonania i wykonawcy[edytuj | edytuj kod]

Gdy 18 maja żołnierze 2 Korpusu zdobyli klasztor w kwaterze generała Władysława Andersa w Campobasso miała miejsce doraźna uroczystość dla uczczenia tego zwycięstwa. Na niej wykonał ją - w wersji dwuzwrotkowej - po raz pierwszy Gwidon Borucki[2] z udziałem 14-osobowej orkiestry Alfreda Schütza.

Trzecią zwrotkę Konarski dopisał kilkanaście godzin później. W swych wspomnieniach napisał:

Śpiewając po raz pierwszy Czerwone maki u stóp klasztornej góry, płakaliśmy wszyscy. Żołnierze płakali z nami. Czerwone maki, które zakwitły tej nocy, stały się jeszcze jednym symbolem bohaterstwa i ofiary - i hołdem ludzi żywych dla tych, którzy przez miłość wolności polegli dla wolności ludzi...
— Feliks Konarski, Historia piosenki "Czerwone maki"[1]

Ostatnią - czwartą - dopisał w 1969 roku, w 25. rocznicę bitwy.

Pieśń ukazała się drukiem jeszcze w tym samym roku we Włoszech i od razu zyskała wielką popularność wśród żołnierzy II Korpusu. Została też wydana na płytach gramofonowych. Szybko też trafiła konspiracyjnie do okupowanej Polski. Następne wydania różniły się nieco tekstem.

Należy zaznaczyć, że podczas oficjalnych uroczystości po zdobyciu Monte Cassino, u stóp ruin klasztoru (18 maja 1944), odegrany został hejnał mariacki ogłaszający zwycięstwo polskich żołnierzy.

Piosenkę podczas Koncertu dla Niepodległej 10 listopada 2018 na Stadionie Narodowym w Warszawie dla 37000-nej publiczności wykonał Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca „Mazowsze”[3].

Prawa autorskie[edytuj | edytuj kod]

Zbiegiem prawnych okoliczności, po bezpotomnej śmierci w 2004 żony A. Schütza, która mieszkała w tym czasie w Monachium, prawa autorskie, a tym samym i tantiemy, przeszły na bawarską organizację zarządzającą prawami autorskimi (odpowiednik polskiego ZAiKS-u)[4].

Strona niemiecka, znając znaczenie tej piosenki dla Polaków, teoretycznie nie czyniła przeszkód w przejęciu praw do pieśni przez Polskę, (w 2004 działania podjęła Biblioteka Polskiej Piosenki z Krakowa[5] ), jednak wszelkie próby okazały się bezskuteczne, a Polska zmuszona była płacić na rzecz niemieckiej GEMY tantiemy za korzystanie z pieśni. W 2014 Konsulat Generalny RP w Monachium podjął intensywne działania w celu przejęcia praw do pieśni, dzięki czemu 15 września 2015 Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP podpisało z Ministerstwem Kultury Landu Bawarii umowę, w myśl której, Niemcy zrzekły się wszelkich praw i roszczeń do pieśni przekazując je na rzecz Polski[6] - tym samym Polska stała się wyłącznym właścicielem Czerwonych Maków.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Feliks Konarski. Czerwone maki. „Nasz Dziennik”, 2005-05-18. 
  2. Zmarł pierwszy wykonawca "Czerwonych maków na Monte Cassino" TVN24, 31.12.2009
  3. Koncert dla Niepodległej STADION NARODOWY 10 listopada - program występów (pol.). www.eska.pl, 2018-11-11. [dostęp 2018-11-12].
  4. Bogusław Wieczorek: Za granie Czerwonych Maków tantiemy pobierze niemiecki rząd w Bawarii, czyli 70 lat od bitwy pod Monte Cassino. Własność intelektualna w praktyce. [dostęp 2014-09-29].
  5. Wacław Krupiński: Czerwone maki bliżej Polski. Dziennik Polski. [dostęp 2015-09-14].
  6. PAP: Czerwone maki na Monte Cassino. Pieśń wraca z Bawarii do Polski!. Gazeta Wyborcza Kraków. [dostęp 2015-09-14].; Nałęcz Magdalena, Bawaria oddała Polsce "Czerwone maki na Monte Cassino"; [w:] "Polska. Dziennik Łódzki", wyd. A, 23 IX 2015, s. 3.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]