Czesław Łabęcki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Czesław Łabęcki
Kaktus, Szubienica
Ilustracja
Czesław Łabęcki jako podporucznik 14 pp
kapitan obserwator kapitan obserwator
Data i miejsce urodzenia 26 października 1907
Ostrów Lubelski
Data i miejsce śmierci 17 grudnia 1979
Włocławek
Przebieg służby
Lata służby 1931–1946
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie II RP
Związek Walki Zbrojnej
Flaga PPP.svg Armia Krajowa
Orzeł LWP.jpg Wojsko Polskie
Jednostki 14 pułk piechoty
6 pułk lotniczy
1 pułk lotniczy
Szkoła Techniczna Podchorążych Lotnictwa
Szkoła Podchorążych Lotnictwa – Grupa Techniczna
Baza Lotnicza Nr 1
15 zapasowy pułk lotniczy
Stanowiska dowódca plutonu
zastępca dowódcy szkoły podoficerskiej
zastępca oficera taktycznego dywizjonu
zastępca dowódcy eskadry
zastępca komendanta Szkoły Technicznej Podchorążych Lotnictwa
kierownik wyszkolenia ogólno-wojskowego w Szkole Podchorążych Lotnictwa – Grupie Technicznej
dowódca eskadry szkolnej
dowódca dywizjonu szkolnego
zastępca komendanta szkoły
Główne wojny i bitwy II wojna światowa:
(kampania wrześniowa)
Późniejsza praca Cywilna Szkoła Pilotów i Mechaników
Polskie Radio - Radiofonia Przewodowa
Odznaczenia
Srebrny Krzyż Zasługi Medal „Za udział w walkach o Berlin” Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju”
Odznaka Grunwaldzka Złota Odznaka „Zasłużony Pracownik Łączności” Państwowa Odznaka Sportowa Odznaka Strzelecka II RP
Kadra oficerska 14 pułku piechoty (11 listopada 1933 r.) - płk Ignacy Misiąg siedzi w środku, ppor. Czesław Łabęcki stoi jako piąty z prawej w III rzędzie
Czesław Łabęcki z matką przed domem w Parczewie - rok 1934
Czesław Łabęcki w mundurze porucznika 14 pułku piechoty
Czesław Łabęcki w dniu przejścia na emeryturę (1 marca 1973 r.)
Grób kpt. Czesława Łabęckiego na włocławskim Cmentarzu Komunalnym

Czesław Łabęcki[a] (ur. 26 października 1907 w Ostrowie Lubelskim, zm. 17 grudnia 1979 we Włocławku) – kapitan obserwator lotnictwa Wojska Polskiego, kierownik wyszkolenia ogólno-wojskowego w Szkole Podchorążych Lotnictwa – Grupie Technicznej, dowódca eskadry szkolnej w Bazie Lotniczej Nr 1 podczas wojny obronnej Polski w 1939 r., uczestnik bitwy pod Kockiem, członek konspiracji antyhitlerowskiej w szeregach Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Ostrowie Lubelskim jako syn Jana (żołnierza „Błękitnej Armii” generała Józefa Hallera, uczestnika wojny polsko-bolszewickiej) i Feliksy z domu Korol. Pochodził z rzymskokatolickiej rodziny mieszczańskiej, o korzeniach szlacheckich i bogatych tradycjach narodowo-wyzwoleńczych. Początkowe lata życia spędził w domu swego dziadka – Mikołaja Łabęckiego – w Ostrowie Lubelskim. W roku 1915 został wraz z rodziną (ojciec, jako emigrant zarobkowy, przebywał wówczas w Stanach Zjednoczonych) wypędzony z miasta przez Rosjan, po czym (po przełamaniu frontu i ustaniu walk między wojskami rosyjskimi a austro-węgierskimi i niemieckimi) wyzwolony przez Węgrów został przekazany Niemcom. Początkowo naukę pobierał w Türkheim (Bawaria), Wrocławiu i Namysłowie (w szkole ewangelickiej). Do wolnej Polski powrócił razem z rodziną w 1920 roku i zamieszkał w Lublinie, gdzie przez rok uczęszczał do państwowego gimnazjum im. Stanisława Staszica. Następnie rodzina Łabęckich powróciła do Ostrowa Lubelskiego i zamieszkała u starszego brata ojca – Józefa, by po pewnym czasie przenieść się (już z ojcem) do Parczewa, gdzie zamieszkali w częściowo własnym domu. W trakcie roku szkolnego 1921/1922 przez krótki okres uczył się w modlińskim Korpusie Kadetów Nr 2, z którego ostatecznie zrezygnował. Dalszą naukę pobierał w Gimnazjum Sejmikowym w Radzyniu Podlaskim, a od klasy czwartej uczęszczał do gimnazjum państwowego im. Marii Rodziewiczówny w Kobryniu, które ukończył w maju 1928 roku, uzyskując świadectwo dojrzałości[1].

Ze względu na trudną sytuację materialną zrezygnował z nauki na wyższej uczelni i zdecydował poświęcić się służbie wojskowej. Po zdaniu egzaminu konkursowego został przyjęty jako słuchacz do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej. Naukę pobierał w klasie 59, a kurs unitarny SPP odbył w okresie od dnia 17 września 1928 do 28 lipca 1929 roku w Różanie[2]. W trakcie edukacji w Szkole Podchorążych odbywał praktyki w 15 pułku piechoty z Dęblina, 81 pułku piechoty z Grodna i 14 pułku piechoty z Włocławka. Szkolił się również na poligonach w Czerwonym Borze, Biedrusku i Grudziądzu. W późniejszym okresie ukończył również kurs w Centralnej Szkole Strzelniczej w Toruniu oraz kurs w grudziądzkim Centrum Wyszkolenia Kawalerii[3].

Zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Ignacego Mościckiego (opublikowanym w Dzienniku Personalnym Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 6 z 1931 roku) mianowany został na stopień podporucznika[b] w korpusie oficerów piechoty, ze starszeństwem z dnia 15 sierpnia 1931 roku i 86. lokatą[4]. Zarządzeniem Ministra Spraw Wojskowych, marszałka Polski Józefa Piłsudskiego, wcielony został do 14 pułku piechoty[5], stacjonującego we Włocławku. Z dniem 1 września 1931 roku został wyznaczony na stanowisko dowódcy plutonu we włocławskim pułku[6]. Początkowy okres jego służby to dowodzenie I plutonem Szkoły Podoficerskiej przy 14 pułku piechoty, a jednocześnie pełnienie obowiązków zastępcy dowódcy tejże szkoły – kapitana Jana Wilczaka[3]. W roku 1932 jako podporucznik 14 pp[7] zajmował 85. lokatę w swoim starszeństwie[8], a na dzień 1 lipca 1933 roku była to już 84. lokata w starszeństwie (158. lokata łączna wśród podporuczników piechoty)[9].

Od października 1933 roku przebywał na kursie w dęblińskim Centrum Wyszkolenia Oficerów Lotnictwa. Awansowany na stopień porucznika został zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 lutego 1934 roku (opublikowanym dzień później) - ze 151. lokatą w korpusie oficerów piechoty i starszeństwem z dniem 1 stycznia 1934 roku[10]. Na dzień 4 września 1934 roku pozostawał oficerem 14 pp bez ustalonego przydziału (przebywał wówczas nadal na kursie w Dęblinie)[11]. W dniu 22 grudnia 1934 roku opublikowano zarządzenie Ministra Spraw Wojskowych o przeniesieniu por. Łabęckiego, w korpusie oficerów piechoty, z 14 pułku piechoty do 6 pułku lotniczego[c][12]. Pozostając oficerem 6 pułku lotniczego, zajmował w dniu 5 czerwca 1935 roku 148. lokatę pośród poruczników korpusu piechoty w swoim starszeństwie (była to zarazem 1906. lokata łączna wśród poruczników piechoty)[13]. W 6 pułku lotniczym, stacjonującym na lotnisku Skniłów pod Lwowem, pełnił początkowo służbę w 61 eskadrze liniowej, a następnie w 63 eskadrze towarzyszącej. Podczas wykonywanych lotów por. Łabęcki miał kilka awarii, kilkukrotnie rozbił również samolot[d], a w następstwie jednej z kraks był hospitalizowany w szpitalu w Jarosławiu. W tym okresie przeniesiony został z korpusu oficerów piechoty do korpusu oficerów lotnictwa. W październiku 1936 roku ukończył kurs „ciężkiego bombardowania” i przeniesiony został do 1 pułku lotniczego z Warszawy (stacjonującego na lotnisku Okęcie) oraz przydzielony do II dywizjonu niszczycielskiego nocnego, na stanowisko zastępcy oficera taktycznego. W okresie od września 1937 do stycznia 1938 roku zajmował stanowisko zastępcy dowódcy 213 eskadry niszczycielskiej nocnej (eskadra bombardowania nocnego)[e]. Jesienią 1938 roku został przeniesiony na stanowisko zastępcy komendanta Szkoły Technicznej Podchorążych Lotnictwa z siedzibą w Warszawie na Polu Mokotowskim[14].

Awansowany na stopień kapitana został ze starszeństwem z dniem 19 marca 1939 roku i 52. lokatą wśród oficerów korpusu lotnictwa w grupie liniowej[15][16]. Na dzień 23 marca 1939 r. pełnił funkcję kierownika wyszkolenia ogólno-wojskowego w warszawskiej Szkole Podchorążych Lotnictwa – Grupie Technicznej (Grupa Techniczna stacjonowała w Warszawie, sama zaś Szkoła Podchorążych Lotnictwa miała swą siedzibę w Dęblinie)[17]. Jeszcze w marcu tego roku powrócił do 1 p. lot. i objął eskadrę szkolną na Okęciu, a od czerwca 1939 roku dowodził dywizjonem szkolnym 1 pułku lotniczego (składającym się z eskadry szkolnej i eskadry treningowej)[18].

Kampania wrześniowa i II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Z chwilą ogłoszeniu sierpniowej mobilizacji 1 pułk lotniczy uległ rozwiązaniu, a w jego miejsce powstała Baza Lotnicza Nr 1. Kapitan obs. Czesław Łabęcki na dzień 31 sierpnia 1939 roku piastował stanowisko dowódcy eskadry szkolnej w Bazie Lotniczej Nr 1. Eskadra pozbawiona rzutu kołowego i uzbrojenia przemieszczała się, pod jego dowództwem, w kierunku Białej Podlaskiej. W tym czasie została zbombardowana na Służewcu i w Mińsku Mazowieckim. Kpt. Łabęcki walczył z wojskami III Rzeszy i Armii Czerwonej w rejonach Mińska Mazowieckiego, Kałuszyna, Mrozów, Borek i Bedlna. Dołączył do Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Polesie” gen. bryg. Franciszka Kleeberga i wziął udział w bitwie pod Kockiem[f]. Uniknął niewoli i w cywilnym przebraniu przez Sosnowicę i Parczew dotarł do Suchowoli, gdzie przystąpił do organizowania ruchu oporu i gromadzenia porzuconej broni. Jego oddział, skupiony następnie w Związku Walki Zbrojnej, działał w trójkącie WłodawaChełmLubartów. Okupacyjne pseudonimy Czesława Łabęckiego to „Kaktus” i „Szubienica”. Od marca do grudnia 1940 roku leczył się w Szpitalu Ujazdowskim w Warszawie na gruźlicę płuc. Następnie powrócił do Parczewa, gdzie zorganizował siatkę wywiadowczą i utrzymywał łączność z partyzantami działającymi w Lasach Parczewskich. Zagrożony aresztowaniem wyjechał w 1943 roku do Warszawy, skąd został wysiedlony wiosną 1944 roku. Wyzwolenie zastało go w Mogielnicy (w dniu 17 stycznia 1945 roku)[19].

Po wyzwoleniu został w lutym 1945 roku powołany do Ludowego Wojska Polskiego i pełnił służbę w 15 Zapasowym Pułku Lotniczym z Radomia[20].

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Po wojnie pomagał w organizacji Wojskowej Technicznej Szkoły Lotniczej w Zamościu, następnie przeniesiony do Dęblina objął stanowisko zastępcy dowódcy 3 eskadry szkolnej ds. wyszkolenia liniowego i lotniczego. W marcu 1946 roku, ze względu na stan zdrowia, został zdemobilizowany[g]. W okresie stalinizmu był prześladowany za swą przynależność do przedwojennego korpusu oficerskiego.

W okresie od połowy kwietnia 1946 do końca 1947 roku pracował na stanowisku zastępcy komendanta Cywilnej Szkoły Pilotów i Mechaników w Ligocie Dolnej koło Gogolina[h]. Był jednym z założycieli i działaczy włocławskiej Ligi Lotniczej, przekształconej następnie w Aeroklub Włocławski (zajmował w nim, między innymi, stanowisko prezesa i zastępcy prezesa). Pracował jako starszy instruktor w „Polskim Radiu - Radiofonii Przewodowej”. Na emeryturę przeszedł 1 marca 1973 roku. Udzielał się w Klubie Seniorów Lotnictwa, Towarzystwie Ochrony Przyrody oraz Powiatowym Zarządzie Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska”[21].

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

W roku 1936 zawarł związek małżeński z Karoliną Racinowską, absolwentką Wyższej Szkoły Architektonicznej, z którą mieli córkę Wandę Marię (urodzoną w 1937 roku). Kapitan pilot Czesław Łabęcki zmarł we Włocławku dnia 17 grudnia 1979 roku, w następstwie choroby serca[22]. Pochowany został na tamtejszym Cmentarzu Komunalnym, razem z żoną (zmarłą w dniu 2 lipca 1994 roku) – sektor: 21, rząd: 5, nr grobu: 146[23].

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W większości źródeł z okresu przedwojennego nazwisko tego oficera pisane jest jako Łabencki.
  2. Patent oficerski ppor. Czesława Łabęckiego miał nr 4441.
  3. Służbę w 6 pułku lotniczym por. Czesław Łabęcki rozpoczął we wrześniu 1934 roku.
  4. Według przekazanych rodzinie wspomnień Czesław Łabęcki rozbijał swe samoloty w Kiwercach koło Łucka, w Sokalu nad Bugiem i w Muninie koło Przemyśla.
  5. Według części źródeł w 1938 roku, przez krótki okres czasu, był dowódcą tejże eskadry.
  6. Podlegał wówczas rozkazom ppłk. Władysława Deca - dowódcy 178 pułku piechoty rezerwowego.
  7. Według części rodzinnych dokumentów kapitan pilot Czesław Łabęcki został zdemobilizowany w dniu 11 kwietnia 1946 roku, a w czynnej służbie wojskowej pozostawał do dnia 15 kwietnia 1946 roku.
  8. W ówczesnym okresie miejscowość ta nazywała się Ligotka Dolna, szkoła podlegała Ministerstwu Komunikacji, a Czesław Łabęcki pracował w niej od 15 kwietnia 1946 do 1 stycznia 1948 roku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]