Czesław Bobrowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czesław Bobrowski
Czesław Bobrowski.jpg
Data i miejsce urodzenia 17 lutego 1904
Sarny, gubernia wołyńska, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 18 maja 1996
Warszawa
Prezes Centralnego Urzędu Planowania
Okres od 1 października 1945
do marca 1948
Przynależność polityczna Polska Partia Socjalistyczna
Następca  ?
Poseł na Sejm Ustawodawczy
Okres od 4 lutego 1947
do 1951
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Tablica pamiątkowa na Żoliborzu

Czesław Bobrowski (ur. 17 lutego 1904 w Sarnach[1], zm. 18 maja 1996 w Warszawie) – polski ekonomista, prawnik, politolog i polityk.

Życiorys[edytuj]

Syn Adolfa Korolko-Bobrowskiego i Jadwigi z Około-Kułaków pochodzących z okolic Mścisławia na Białorusi. Jako ochotnik (starszy strzelec) uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Absolwent gimnazjum w Lublinie (1921), Wydziału Prawa Uniwersytetu Warszawskiego z 1925. W latach 1925–1926 referent prawny Konsulatu Generalnego w Pradze. Stażysta paryskiej Szkoły Nauk Politycznych (Ecole des Sciences Politiques) z 1927.

W okresie 1927–1929 pracował w departamencie ekonomicznym Ministerstwa Przemysłu i Handlu RP, pełniąc między innymi funkcję zastępcy komisarza Polskiego Towarzystwa Handlu z Rosją „Polros”. W latach 1931–1932 był dyrektorem radziecko-polskiej spółki handlowej Sowpoltorg w Moskwie, następnie w okresie 1935–1939 dyrektorem departamentu ekonomicznego w Ministerstwie Rolnictwa i Reform Rolnych. W latach 30. założył i został redaktorem naczelnym pisma „Gospodarka Narodowa”, gromadząc wokół siebie grupę młodych ekonomistów.

Po agresji III Rzeszy i agresji ZSRR na Polskę wraz z urzędnikami ministerstwa ewakuował się 17 września 1939 do Rumunii. Stamtąd przez Jugosławię i Włochy udał się do Francji, gdzie w 1940 wstąpił do Wojska Polskiego. Po klęsce Francji internowany w Szwajcarii. Następnie uciekł z obozu internowania do Francji, gdzie zajął się działalnością najpierw w Czerwonym Krzyżu, potem w Towarzystwie Opieki nad Polakami we Francji. Zajmował się pomocą dla uchodźców z Polski i uwięzionych w obozach. W 1943, unikając aresztowania przez Gestapo, opuścił okupowaną Francję, przez Hiszpanię i Portugalię dotarł go Gibraltaru, skąd udał się Londynu. W Londynie znalazł się w 1944 w zespole studyjnym przy ministrze skarbu w rządzie RP na uchodźstwie Ludwiku Grosfeldzie. Zespół ten opracowywał program odbudowy i rozwoju Polski po zniszczeniach wojennych oraz modelowe rozwiązania dla gospodarki polskiej po wojnie.

Po utworzeniu w czerwcu 1945 w realizacji ustaleń konferencji jałtańskiej Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej i wycofaniu 6 lipca 1945 międzynarodowego uznania dla Rządu RP na uchodźstwie, w sierpniu 1945 Czesław Bobrowski powrócił do Polski (podobnie jak Ludwik Grosfeld).

Został dokooptowany do Krajowej Rady Narodowej i 10 listopada 1945 mianowany prezesem Centralnego Urzędu Planowania. Funkcję sprawował od 1945 do lutego 1948. W CUP powstał m.in. trzyletni Plan Odbudowy Gospodarczej. W lutym 1948 usunięty z funkcji pod naciskiem PPR, stalinizującej politykę gospodarczą kraju. W okresie od marca do grudnia 1948 pełnił funkcję posła w Sztokholmie[2]. Wezwany do kraju, w obawie przed aresztowaniem odmówił przyjazdu i udał się w grudniu 1948 na emigrację do Francji[3]. Od 1952 do 1956 pracownik naukowy w Instytucie Nauk Politycznych i Narodowym Centrum Badań Naukowych w Paryżu (Centre Nationale de la Recherche Scientifique).

Po październiku 1956 powrócił do Polski, został pracownikiem naukowym Uniwersytetu Warszawskiego i wiceprzewodniczącym Rady Ekonomicznej przy Radzie Ministrów (1957–1963). W 1958 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego Uniwersytetu Warszawskiego, skąd odszedł po wydarzeniach marca 1968 roku. W okresie 1967–1971 był wykładowca na Uniwersytecie Paris I – La Sorbonne. W latach 70. był ekspertem ONZ, doradzając w Algierii, Ghanie, Iraku i Syrii. Przewodniczący Konsultacyjnej Rady Gospodarczej w latach 1981–1987. Członek Rady Konsultacyjnej przy Przewodniczącym Rady Państwa PRL Wojciechu Jaruzelskim w latach 1986–1990. Honorowy Prezes Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego w 1986.

Poseł do KRN (1945–1947) i na Sejm Ustawodawczy (1947–1948). Członek PPS (w latach 1946–1948 zasiadał w jej radzie naczelnej), następnie PZPR.

W 1961 wspólnie z Zygmuntem Baumanem, Janem Strzeleckim i Jerzym Wiatrem brał udział w dyskusji poświęconej przyszłości społeczeństwa polskiego. Nie jako socjolog, pedagog czy psycholog, ale jako ekonomista, największe niebezpieczeństwo, grożące zaburzeniami w naszym życiu społecznym, dostrzegł w lukach społecznego wychowania, w błędnych filozoficznych uzasadnieniach postaw ludzkich: sprawa poczucia absurdu życia i poczucia braku związku między własnym działaniem a tym, co nas spotyka, filozofia ślepego losu bynajmniej nie jest w pełni przezwyciężona...[4].

Autor szeregu prac ekonomicznych, publikowanych w kraju i za granicą.

Publikacje[edytuj]

  • Warunki i drogi rozwoju gospodarczego wsi (1936)
  • Polityka społeczna na tle gospodarczym (1944)
  • U źródeł planowania socjalistycznego (1956)
  • Jugosławia socjalistyczna (1957)
  • Modele gospodarki socjalistycznej (1957)
  • Planowanie gospodarcze. Problemy podstawowe (1965)
  • O gospodarce mieszanej w krajach Trzeciego Świata (1967)
  • Źródła, problemy i tendencje przemian planowania gospodarczego (1981)
  • Wspomnienia ze stulecia (1985)

Odznaczenia[edytuj]

Odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945, Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1946)[5], Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Białego Lwa (Czechosłowacja), Krzyżem Komandorski z Gwiazdą OOP oraz Orderem Budowniczych Polski Ludowej.

Przypisy

  1. Czesław Bobrowski w swojej biografii pisze, że najprawdopodobniej urodził się w Warszawie. Metryka urodzenia spisana została w miejscowości Nowa Mysz pod Baranowiczami. We Francji, aby uniknąć wcielenia do kompanii pracy, wpisał do dokumentów inną datę i miejsce urodzin (Sarny). 17 lutego 1904 jako dzień narodzin został wpisany przez Czesława Bobrowskiego do dokumentów w Londynie w 1943 (Czesław Bobrowski: Wspomnienia ze stulecia, Wydawnictwo Lubelskie, Lublin 1985, s. 40).
  2. Czesław Bobrowski: Ze wspomnień 1945–1948, „Kwartalnik Historyczny” Nr 3/1979, s. 701–732.
  3. Władysław Baka: Czesław Bobrowski (1904–1996) w: Portrety uczonych. Profesorowie Uniwersytetu Warszawskiego po 1945 t. 1 A–K, Monumenta Universitatis Varsoviensis 1816–2016, Warszawa 2016, ​ISBN 978-83-235-2069-6​, s. 139
  4. Jak działać, jak żyć, „Nowa Kultura” 1961, nr 49
  5. M.P. z 1947 r. Nr 74, poz. 490

Bibliografia[edytuj]