Czudzka Flotylla Wojenna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy radzieckiej flotylli okrętów. Zobacz też: Czudzka Flotylla Wojenna (Imperium Rosyjskie).

Czudzka Flotylla Wojenna (ros.) Чудская военная флотилия – radziecka flotylla okrętów, działająca na jeziorze Czudzkim. Utworzona po raz pierwszy w 1919 roku podczas wojny domowej w Rosji i w tym roku rozformowana. Ponownie istniała podczas II wojny światowej, w okresie lipiec-sierpień 1941 roku. W 1944 roku jej zadania pełniła Brygada Okrętów Rzecznych Floty Bałtyckiej na Jeziorze Czudzkim, nie nosząca już nazwy flotylli.

Działania w latach 1918-1919[edytuj | edytuj kod]

W chwili wybuchu rewolucji październikowej, 25 października 1917 (starego stylu) bolszewicy przejęli na Jeziorze Czudzkim pierwszy statek "Prezident"[1]. W kwietniu 1918 rosyjska Flotylla Czudzka formalnie została wcielona do Floty Czerwonej, a 10 maja 1918 otrzymała status operacyjny[1]. Okręty do jesieni przede wszystkim patrolowały rosyjsko-niemiecką linię demarkacyjną na jeziorze[1]. Zadaniem flotylli było zabezpieczenie podejścia do Piotrogrodu; od 11 września była ona przydzielona Wojskowej Radzie Rewolucyjnej Frontu Północnego[1]. 28 października 1918 jednak dowódca flotylli D. Nielidow przeszedł z trzema okrętami ("Dielfin", "Narodnik" i "Prezident") do Pskowa, na stronę "białych", wchodząc w skład Flotylli Czudzkiej "białych" sił[2]. Jednostki na jeziorze następnie przechodziły jeszcze kilkakrotnie z rąk do rąk.

21 grudnia 1918 bolszewickie jednostki flotylli zostały podporządkowane 7 Dywizji Piechoty[3]. Flotylla współdziałała z jednostkami lądowymi przeciwko natarciu wojsk Judenicza i interwentów od maja do sierpnia 1919. Posiadała bazę w Raskopele, następnie w Wałdaju. Została rozwiązana w 1919[4].

Działania w 1941 roku[edytuj | edytuj kod]

Flotylla została sformowana ponownie 3 lipca 1941 roku[5] na jeziorze Czudzkim z dywizjonu okrętów szkolnych (3 kanonierki, 13 kutrów artyleryjskich, 6 uzbrojonych parowców i innych jednostek). Główną bazą flotylli był na początku Gdow, potem Wasknarwa, następnie Męstwie, a ostatnią była Mustvee.

Zdjęcie satelitarne jeziora Czudzkiego

Flotylla wspierała oddziały 11 Armii w obronie Gdowa, prowadziła też rozpoznanie. Wszystkie kanonierki Flotylli odniosły w toku działań uszkodzenia od ataków lotnictwa[6]. Po wycofaniu się wojsk Armii Czerwonej z Gdowa, okręty flotylli odeszły do źródeł rzeki Narwy i 13 sierpnia na rozkaz dowództwa zostały samozatopione. Załogi Flotylli działały na froncie pod Kingisepp, a potem przeszły do Leningradu.

Flotylla oficjalnie brała udział w działaniach bojowych do 18 sierpnia 1941, a 27 sierpnia 1941 roku została rozwiązana[5].

Skład flotylli[edytuj | edytuj kod]

W skład flotylli wchodził dywizjon kanonierek w składzie czterech okrętów (byłe estońskie kanonierki, przemianowane na "Narowa", "Issa", "Plussa" i "Embach"), okręt łącznikowy "Uku", parowiec "Narowa Nr 2", 13 kutrów motorowych i 6 parowców (rzecznych i jeziornych).

Okręty:

  • "Embach" - kanonierka (wyporność 144 t, 2 działa 45 mm), zatopiona 13 sierpnia 1941[6].
  • "Issa" - kanonierka (wyporność 291 t, 2 działa 76 mm), zatopiona 11 sierpnia 1941[6].
  • "Plussa" - kanonierka bocznokołowa (wyporność 150 t, 2 działa 45 mm), zatopiona 11 sierpnia 1941[6].
  • "Narowa" - kanonierka bocznokołowa (wyporność 145 t, 3 działa 45 mm), zatopiona 23 lipca 1941[6].

Działania w 1944 roku[edytuj | edytuj kod]

18 sierpnia 1944 została sformowana Brygada Okrętów Rzecznych Floty Bałtyckiej (KBF) na jeziorze Czudzkim, z dawnego 25. Samodzielnego Dywizjonu Kutrów tej floty[5], w bazie Gdow, pod dowództwem kapitana II rangi A. Arżawkina. Prowadziła działania bojowe wspólnie z wojskami Frontu Leningradzkiego w operacjach ofensywnych od 18 sierpnia do 14 listopada[5]. W skład brygady weszło 12 kutrów artyleryjskich, 6 kutrów trałowych, 31 statków i barek.

Zarówno Flotylla Czudzka, jak i brygada okrętów rzecznych KBF, posiadały nieznaczne siły, niemniej odegrały ważną rolę, wspierając wojska lądowe w operacjach obronnych i ofensywnych.

Dowódcy[edytuj | edytuj kod]

Czudzką Flotyllą Wojenną dowodzili[4]:

  • W. Samowicz (cz.p.o. i p.o. kwiecień - maj 1918, październik 1918 - styczeń 1919);
  • D. Nielidow (czerwiec - październik 1918, przeszedł na stronę interwentów);
  • A. Afanasjew (styczeń - maj 1919);
  • N. Jokisz (maj - lipiec 1919);
  • N. Awraamow (lipiec – sierpień 1941),
  • A. Arżawkin (od maja 1944).

Przypisy

  1. a b c d Vercamer 2014 ↓, s. 9.
  2. A. Szyrokorad, Wielikaja riecznaja wojna. 1918-1920 gody (Великая речная война. 1918–1920 годы), Moskwa, Wiecze, 2006, s. 416, ISBN 5–9533–1465–5
  3. Vercamer 2014 ↓, s. 52.
  4. a b Создание Чудской военной флотилии (1918г. апрель) (ros.). W: История Советского флота [on-line]. wykorzystano materiały z leksykonu G. Ammona "Морские памятные даты". [dostęp 2014-10-27].
  5. a b c d K. Strelbickij, Rzeczne..., s.35
  6. a b c d e S.W.Patjanin: Korabli Wtoroj Mirowoj wojny. Wojenno-morskoj fłot SSSR, "Morskaja Kampania" nr 3(24)/2009, s. 60 (ros.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mała encyklopedia wojskowa, t. I, Warszawa 1967.
  • Utworzenie Flotylli Czudzkiej (kwiecień 1918 roku) (ros.)
  • Konstantin Strelbickij: Rzeczne i jeziorne flotylle wojenne marynarki radzieckiej w okresie II wojny światowej - przewodnik, "Okręty Wojenne" nr 5/98(27), s.35.
  • Arvo Lennart Vercamer. Pole bitwy: jezioro Pejpus od 5000 lat przed naszą erą do 1945 roku. „Okręty Wojenne”. 1/2014 (123), 2014. ISSN 1231-014X.