Czynnik rakotwórczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Czynnik rakotwórczy, czynnik onkogenny, karcynogen, kancerogen – czynnik, który powodując mutację materiału genetycznego, przyczynia się do rozwoju choroby nowotworowej.

Podział[edytuj | edytuj kod]

Karcynogeny fizyczne[edytuj | edytuj kod]

Karcynogeny chemiczne[edytuj | edytuj kod]

Rakotwórcze substancje chemiczne klasyfikowane są zgodnie z klasyfikacją IARC.

Karcynogeny biologiczne[edytuj | edytuj kod]

Zwiększone ryzyko zachorowania na nowotwory, nie wynikające z ingerencji w materiał genetyczny jest związane z takimi patogenami jak:

  • HIV – sam nie jest wirusem onkogennym, ale zwiększa ryzyka wystąpienia różnych nowotworów z powodu obniżenia odporności organizmu, który słabiej zwalcza komórki nowotworowe, a także w związku z transaktywacją innych, onkogennych wirusów (HPV i Epsteina-Barr)
  • Schistosoma haematobium – zwiększone ryzyko raka pęcherza moczowego (ze względu na zwiększoną proliferację nabłonka urotelialnego)
  • Helicobacter pylori – prawdopodobnie (niepotwierdzone) zwiększone ryzyko chłoniaka żołądka z komórek B, a także raka żołądka

Wirusy onkogenne[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Wirusy onkogenne.

Spożycie alkoholu[edytuj | edytuj kod]

Spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko wystąpienia różnych rodzajów raka, ale mechanizm, przez jaki etanol miałby zwiększać to prawdopodobieństwo, nie jest znany. Jednym z mechanizmów może być zwiększenie proliferacji komórek wskutek uszkodzenia nabłonka.

W 2005 roku wykazano na modelach eksperymentalnych, że pod wpływem etanolu dochodzi w nowotworach do zwiększenia produkcji śródbłonkowego czynnika wzrostu naczyń (VEGF) oraz czynnika angiogennego[4], co wskazuje dodatkowy mechanizm przyczyniający się do lepszego wzrostu nowotworów.

W Polsce obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 września 2005 roku w sprawie wykazu substancji niebezpiecznych wraz z ich klasyfikacją i oznakowaniem[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. YQ. Huang, JJ. Li, WG. Zhang, D. Feiner i inni. Transcription of human herpesvirus-like agent (HHV-8) in Kaposi's sarcoma.. „J Clin Invest”. 97 (12), s. 2803-6, Jun 1996. doi:10.1172/JCI118735. PMID 8675691. 
  2. MM. Kennedy, SB. Lucas, RR. Jones, DD. Howells i inni. HHV8 and Kaposi's sarcoma: a time cohort study.. „Mol Pathol”. 50 (2), s. 96-100, Apr 1997. PMID 9231158. 
  3. D. Rimar, Y. Rimar, Y. Keynan. Human herpesvirus-8: beyond Kaposi's .. „Isr Med Assoc J”. 8 (7), s. 489-93, Jul 2006. PMID 16889165. 
  4. JW. Gu, AP. Bailey, A. Sartin, I. Makey i inni. Ethanol stimulates tumor progression and expression of vascular endothelial growth factor in chick embryos.. „Cancer”. 103 (2), s. 422-31, Jan 2005. doi:10.1002/cncr.20781. PMID 15597382. 
  5. Rozpozrządzenie ministra zdrowia z dnia 28 września 2005 r. w sprawie wykazu substancji niebezpiecznych wraz z ich klasyfikacją i oznakowaniem (pol.). W: Dziennik Ustaw z 2005 r. Nr 201 poz. 1674 [on-line]. abc.com.pl. [dostęp 2009-12-04].

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.