Czystek szary

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czystek szary
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd ślazowce
Rodzina czystkowate
Rodzaj czystek
Gatunek czystek szary
Nazwa systematyczna
Cistus × incanus L.
Sp. Pl. 524 1753[2]

Czystek szary, czystek siwy (Cistus × incanus L.) – gatunek mieszańcowy czystka, należący do rodziny czystkowatych (posłonkowatych) (Cistaceae). Jest mieszańcem dwóch gatunków: Cistus albidus L. i Cistus crispus L. Nie należy mylić z Cistus incanus auct., który jest synonimem czystka kreteńskiego Cistus creticus L.[3].

Czystek szary występuje w krajach Europy Południowej[4] i Azji Mniejszej[5].

Morfologia i biologia[edytuj]

Gęsty krzew o wysokości do 1,5 m i podobnej szerokości. Liście o długości do 5 cm, jajowate, pomarszczone[4]. Na obydwu stronach posiadają gruczoły wytwarzające żywicę. Pędy wyprostowane. Kwiaty różowe o średnicy 3-7 cm, mające od 3-8 pomiętych płatków korony. Kwitnie od marca do czerwca. Podczas kwitnienia kwiaty podobne są do kwiatów dzikiej róży[5].

Rośnie na glebach wapiennych, w miejscach skalistych[5].

Zastosowanie[edytuj]

  • Otrzymuje się z niego ladanum. W Księdze Rodzaju cytowane jest hebrajskie słowo lōţ, tłumaczone później na ladanum, a w Biblii Tysiąclecia jako żywica. Słowo lōţ pojawia się w dwóch miejscach: „Kiedy potem zasiedli do posiłku, ujrzeli z dala idących z Gileadu kupców izmaelskich, których wielbłądy niosły wonne korzenie, żywicę i olejki pachnące, szli oni do Egiptu” (Rdz 37,25) oraz: „Zabierzcie jednak w wasze wory to, co w naszym kraju jest najcenniejszego i zanieście owemu człowiekowi w darze: nieco wonnej żywicy, nieco miodu, wonnych korzeni, olejków, owoców, pistacji i migdałów” (Rdz 43,11). Zdaniem większości badaczy roślin biblijnych wymienione w Biblii ladanum pochodzi od czystka szarego lub czystka kreteńskiego (Cistus cretica), obydwa te gatunki występują bowiem w Palestynie[5].
  • W krajach o ciepłym klimacie (strefy mrozoodporności 8-10) jest uprawiany jako roślina ozdobna[4].
  • W tradycyjnej medycynie ludowej krajów w basenie Morza Śródziemnego używano go do leczenia zakażeń i stanów zapalnych układu moczowego, nieżytów przewodu pokarmowego, schorzeń wątroby, skóry, układu oddechowego i stanów zapalnych stawów[6]

Przypisy

  1. P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-11].
  2. The Plant List. [dostęp 2014-11-20].
  3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2014-11-20].
  4. a b c Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  5. a b c d Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.
  6. Dr H. Różański. Rozmyślania nad czystkiem. [dostęp 2014-11-25].