Dąb węgierski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dąb węgierski
Ilustracja
Pokrój
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd bukowce
Rodzina bukowate
Rodzaj dąb
Gatunek dąb węgierski
Nazwa systematyczna
Quercus frainetto Ten.
Fl. Napol. 1(Suppl. 2): lxxii 1813[2]
Synonimy
  • Quercus apennina Loisel.
  • Quercus byzantina Borbás
  • Quercus conferta Kit.
  • Quercus conferta (Kit.) Vuk.
  • Quercus conferta var. racemosa Hausskn.
  • Quercus dalechampii var. hungarica (Hubeny) Soó
  • Quercus esculiformis O.Schwarz
  • Quercus esculus Pollini (nom. illeg.)
  • Quercus esculus var. velutina Griseb.
  • Quercus farnetto Ten.
  • Quercus farnetto subsp. conferta (Kit.) Nyman
  • Quercus frainetto var. conferta (Kit.) Mátyás (nom. illeg.)
  • Quercus frainetto var. conferta (Kit.) A.DC.
  • Quercus frainetto f. hubenyana Mátyás
  • Quercus frainetto var. hungarica (Hubeny) Borbás
  • Quercus frainetto var. insularis Borzí
  • Quercus frainetto var. racemosa Asch. & Graebn.
  • Quercus frainetto var. spectabilis (Kit. ex Simonk.) Kit.
  • Quercus hungarica Hubeny
  • Quercus pannonica Endl.
  • Quercus pyrenaica var. macrophyllos K.Koch
  • Quercus sessiliflora f. conferta (Kit.) Vuk.
  • Quercus slavonica Kit. ex Borbás
  • Quercus spectabilis Kit. ex Simonk.
  • Quercus strigosa Wierzb. ex Rochel
  • Quercus toza subsp. conferta (Kit.) Nyman
  • Quercus toza subsp. conferta (Kit.) Maire & Petitm.
  • Quercus toza var. spectabilis (Kit. ex Simonk.) Nyman[2]
Mapa zasięgu
Dąb węgierski: zasięg występowania na mapie

Dąb węgierski (Quercus frainetto Ten.) – gatunek roślin z rodziny bukowatych (Fagaceae Dumort.). Występuje naturalnie w środkowej i południowej części Włoch, na Bałkanach po Rumunię i Węgry oraz w Azji Mniejszej (południowe wybrzeże Morza Czarnego)[3][4][5]. Epitet gatunkowy frainetto pochodzi z języka włoskiego – słowo „franetto” oznacza „drzewo”[6].

Morfologia[edytuj]

Kora
Liście
Pokrój
Zrzucające liście drzewo dorastające do 30 m wysokości[4] (według niektórych źródeł nawet do 38 m wysokości[6]). Korona drzewa jest kulista. Pień osiąga do 2 m średnicy[5]. Kora jest pobrużdżona i ma jasnoszarą barwę[4]. Konary odchodzą promieniście od pnia[6]. Gałązki barwy bladobrązowozielonej są lekko owłosione. Pąki jajowatego kształtu, dorastają do 1 cm długości. Początkowo szkarłatne z czasem stają się bladoszarobrązowe[5]; są pozbawione przylistków[6].
Liście
Gęściej zebrane na końcach gałęzi[5]. Blaszka liściowa ma odwrotnie jajowaty kształt[4]. Mierzy 10–25 cm długości oraz 8–15 cm szerokości (jedne z największych wśród wszystkich gatunków dębu), jest z 6–10 podługowatymi, regularnymi, głęboko wciętymi klapami na brzegu, ma sercowatą lub uszatą nasadę i zaokrąglony wierzchołek (często z trzema małymi klapkami)[4][5][6][7]. Górna powierzchnia błyszcząca, nieco szorstka, barwy ciemnozielonej, natomiast od spodu jest miękka i szaro owłosiona. Ogonek liściowy jest owłosiony długości 2–12 mm [5]. Opadnięte liście są relatywnie odporne na gnicie i pozostają na ziemi aż do wiosny[7].
Kwiaty
Kwiaty męskie są zebrane w zwisające kotki o długości 5–8 cm. Mają złotawobrązową barwę[5].
Owoce
Orzechy zwane żołędziami o podługowato elipsoidalnym kształcie, siedzące lub na krótkich szypułkach, dorastają do 20–25 mm długości (i 12–15 mm średnicy). Osadzone są pojedynczo w miseczkach o półkulistym kształcie, z szerokimi, ściśniętymi i owłosionymi łuskami[4][5]. Orzechy otulone są w miseczkach do 35–50% ich długości[5].
Gatunki podobne
Roślina jest podobna do dębu bezszypułkowego (Q. petraea), od którego rożni się jednak większymi liśćmi z podługowatymi, regularnymi, głęboko wciętymi klapami[8].

Biologia i ekologia[edytuj]

Występuje na wysokości do 800 m n.p.m.[9] Jest gatunkiem mrozoodpornym – znosi spadki temperatury do -15 °C. Preferuje stanowiska w pełnym nasłonecznieniu[10]. Dobrze rośnie na wszystkich typach gleb[5], lecz preferuje dobrze przepuszczalne podłoże[10]. Charakteryzuje się szybkim tempem wzrostu[5]. Kwitnie w maju[4] (według innych źródeł w czerwcu[5]). Jest rośliną wiatropylną[7]. Owoce dojrzewają w tym samym roku[5].

Przypisy

  1. Stevens P.F: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2017-03-07].
  2. a b Quercus frainetto Ten. (ang.). The Plant List. [dostęp 7 marca 2017].
  3. Discover Life: Point Map of Quercus frainetto (ang.). Encyclopedia of Life. [dostęp 7 marca 2017].
  4. a b c d e f g Quercus frainetto (fr.). Plantes & botanique. [dostęp 7 marca 2017].
  5. a b c d e f g h i j k l m Quercus frainetto (ang.). Oaks of the World. [dostęp 7 marca 2017].
  6. a b c d e O. Johnson, D. More: Przewodnik Collinsa. Drzewa. 1600 gatunków i odmian drzew rosnących w Europie. Multico Oficyna Wydawnicza, 2009, s. 226. ISBN 978-83-7073-643-9. (pol.)
  7. a b c T. Russell, C. Cutler & M. Walters: Ilustrowana encyklopedia – Drzewa Świata. Kraków: Universitas, 2008, s. 355. ISBN 97883-242-0842-5. (pol.)
  8. T. Russell: Arbres du monde. Larousse, 2013, s. 164. ISBN 978-2-03-587199-2. (fr.)
  9. Quercus frainetto Ten. (wł.). W: Schede di botanica [on-line]. Altervista. [dostęp 7 marca 2017].
  10. a b Ch. Brickell: The Royal Horticultural Society. Gardeners’ Encyclopedia of Plants and Flowers. London: Dorling Kindersley Limited, 1994, s. 43. ISBN 9780751301472. (ang.)