Dęboróg II

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dęboróg Ofanasowiczów i Fedorowiczów

Dęboróg II (Duboroh) - polski herb szlachecki pochodzenia litewskiego, z nobilitacji, odmiana herbu Dęboróg.

Opis herbu[edytuj]

W polu zielonym pień naturalny z trzema sękami, z zaćwieczonymi dwoma rogami jelenia złotymi, prawy o siedmiu, lewy o sześciu rosochach.

W klejnocie pięć piór strusich.

Taki blazon jest w akcie nobilitacyjnym Ofanasowiczów, RPADA w Moskwie zawiera następujący blazon:

Quote-alpha.png
Herb olenie roha v dereve dubovom vrosłyje v zelenom poli z hełmom a nad hełmom piero strusovo (...) herb (...) duboroh.

Według Album armorum..., s. 111 herb w pierwotnej wersji wyglądał tak:

Quote-alpha.png
Pień z pięcioma sękami w słup, z którego wyrastają dwa rogi jelenie o pięciu rosochach, w środku nich dwie trąby myśliwskie w słup (barwy nieznane).

Najwcześniejsze wzmianki[edytuj]

Nadany Filipowi Ofanasowiczowi, komornikowi królewskiemu i jego bratankowi - Siemionowi Fedorowiczowi 24 lutego 1562[1].

Legenda herbowa[edytuj]

Herb ten nadał swojemu łowczemu w 1562 r. król Zygmunt August, który będąc na łowach zobaczył pień z wbitymi weń rogami jelenia. Oddany łowczy przyniósł królowi ten dziwny pieniek i odtąd zyskał przydomek „Dęboróg” i nadanie herbu.

Symbolika mityczna herbu[edytuj]

Rogi jelenia nawiązują do postaci Akteona, zamienionego właśnie w jelenia. Pień dębowy (a ogólniej – drzewo) można interpretować jako jedną z form nawiązania do kobiety – bogini Artemidy. W takim ujęciu herb Dęboróg jest jednym z wielu ikonograficznych przedstawień tego greckiego mitu. Dębowy pień jest częstym motywem wielu herbów, np. Nieczuji (i jej odmian), Godziemby, Dębu, Czelepały (Czelepoli), itp. Legendy związane ze wspomnianymi herbami kładą nacisk na zaklęte w drzewie dębowym nadprzyrodzone moce opiekuńcze. Stąd m.in. wywodzi się nazwa Ostrzew, czyli rodzaj oręża, świerczka, metalowego przedmiotu z ostrymi kolcami rzucanego pod nogi nieprzyjacielskim koniom. Herb Dęboróg może więc być późniejszą wersją Ostrzewia czy Nieczuji.

Herbowni[edytuj]

Fedorowicz, Ofanasowicz.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Józef Szymański: Herbarz rycerstwa polskiego z XVI wieku. Warszawa: DiG, 2001, s. 52. ISBN 83-7181-217-5.

Bibliografia[edytuj]

  • Metryka Litewska (ks. 41, k. 278v-279v , 300v-301 v.)
  • Archiwum Państwowe Kraków, Krakowskie księgi grodzkie relacji, 129 s. 1699 (oblata z 1702 r.)
  • RPADA (Państwowe Archiwum Akt Dawnych) w Moskwie, F. 389

Ważniejsze źródła wtórne[edytuj]

  • Marek Ambroży z Nysy, Arma Regni Poloniae, Antwerpia 1562, 2. egz. BN w Paryżu (wyd. 3, 1 polskie – 1882), k. 4v
  • Paprocki B., Gniazdo cnoty, Kraków 1578, s. 46, 588, 1252,
  • Paprocki B., Herby rycerstwa polskiego, T. 1-5, Kraków 1584 (repr.: Herby rycerstwa polskiego przez Bartosza Paprockiego zebr. i wyd. r. p. 1584, wyd. K. J. Turowskiego, Kraków – Biblioteka Polska – 1858, s. 759)
  • Okolski S., Orbis Polonus, T. 1, Kraków 1641-1645, s.148
  • Bielski, Kronika..., r. ?, s. 650
  • Niesiecki K., Korona Polska..., T. 3, Lwów – Collegium Lwowskie S.J. - 1728-1743
  • Herbarz polski Kaspra Niesieckiego S.J. powiększony..., przez Jana Nep. Bobrowicza, T. 3, Lipsk 1839-1846 (+ T. 10: Dodatek do herbarza Polskiego ks. K. N. obejmujący dalsze rodowodowe wiadomości... przez J. N. Bobrowicza, Lipsk – jw. – 1844)
  • Gołuchowski A. hr., Poczet szlachty galicyjskiej i bukowińskiej, Lwów – Druk. Instytutu Stauropigiańskiego M. Dzikowskiego – 1857, s. 31
  • Wdowiszewski Z., Regestry nobilitacji w Polsce (1404-1794), (w: Materiały do biografii..., T. 9, B A/Sztokholm 1987, s. 24. 55
  • Szymański J., Herbarz rycerstwa Polskiego z XVI w., Warszawa 2001, s. 53-54 (cyt. ML i Klejnoty)
  • Trelińska B. (oprac.), Album armorum nobilium Regni Poloniae XV-XVIII saec., Lublin 2001, s. 110-111, 142-143 (w oparciu o: Metrykę Litewską)
  • Tadeusz Gajl: Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku : ponad 4500 herbów szlacheckich 37 tysięcy nazwisk 55 tysięcy rodów. L&L, 2007. ISBN 978-83-60597-10-1.

Linki zewnętrzne[edytuj]