Długonogwanowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Długonogwanowate
Polychrotidae[1]
Fitzinger, 1843
Przedstawiciel rodziny – długonogwan marmurkowy (P. marmoratus)
Przedstawiciel rodziny – długonogwan marmurkowy (P. marmoratus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Rząd łuskonośne
Infrarząd Iguania
Rodzina długonogwanowate
Typ nomenklatoryczny

Lacerta marmorata Linnaeus, 1758

Rodzaje

Polychrus Cuvier, 1817[2]

Długonogwanowate (Polychrotidae) – monotypowa rodzina jaszczurek z infrarzędu Iguania rzędzie łuskonośnych (Squamata). Wcześniej, a przez niektórych systematyków nadal traktowana jako podrodzina Polychrotinae w rodzinie legwanowatych (Iguanidae). Czasami są mylone z kameleonami (z powodu zdolności do zmiany barwy) lub z gekonami (z powodu zdolności do wspinaczki), ale nie są blisko spokrewnione z żadną z tych grup.

Zasięg występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rodzina obejmuje gatunki występujące w Hondurasie, Gujanie, Surinamie, Nikaragui, Kostaryce, Panamie, Wenezueli, na Trynidad i Tobago, w Brazylii, Ekwadorze, Kolumbii, Peru, Paragwaju, Argentynie i Boliwii[3].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Są to małe jaszczurki o smukłym ciele długości 25–120 mm, zwykle nadrzewne, ale są też w tej rodzinie gatunki naziemne i wodne. Ubarwienie najczęściej zielone, rzadziej brązowe. U większości występują pomiędzy palcami blaszki rogowe (lamellae) ułatwiające wspinanie oraz barwny fałd podgardzielowy wykorzystywany w komunikacji wewnątrzgatunkowej. Wszystkie gatunki długonogwanowatych są jajorodne.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Polychrus: gr. πολυχροος polukhroos „wielobarwny, różnobarwny”, od πολυς polus „dużo, wiele”; χροα khroa, χροας khroas „wygląd”, od χρως khrōs, χρωτος khrōtos „cera, karnacja”[4][5].

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

We wcześniejszych klasyfikacjach do Polychrotidae zaliczano ponad 650 gatunków grupowanych w rodzajach Anolis, Chamaeleolis, Chamaelinorops, Ctenonotus, Dactyloa, Norops, Polychrus i Xiphosurus[1]. W wyniku przeprowadzonych badań Frost i wsp. (2001) dokonali taksonomicznej rewizji rodziny, do długonogwanowatych zaliczając jedynie Polychrus i Anolis, a pozostałe powyższe rodzaje włączając do Anolis[6]. Analizy molekularne sugerują jednak, że grupa obejmująca te dwa rodzaje nie jest monofiletyczna, dlatego Townsend i in. (2011) ograniczyli zasięg nazwy Polychrotidae jedynie do rodzaju Polychrus, natomiast Anolis (sensu lato, tj. obejmujący również pozostałe powyższe rodzaje z wyjątkiem Polychrus) przenieśli do odrębnej rodziny Dactyloidae (=Anolidae)[7]. W takim ujęciu do rodziny należy jeden rodzaj z następującymi gatunkami[3]:

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Wiele gatunków z tej rodziny znalazło się w Czerwonej księdze gatunków zagrożonych.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Polychrotidae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. G. Cuvier: Le règne animal distribué d’après son organisation, pour servir de base a l’histoire naturelle des animaux et d’introduction a l’anatomie comparée. T. 2: Les reptiles, les poissons, les mollusques et les annélides. Paris: Chez Déterville, 1817, s. 40. (fr.)
  3. a b P. Uetz & J. Hallermann: Higher taxa: Polychrotidae (ang.). The Reptile Database. [dostęp 2018-10-30].
  4. J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2018. [dostęp 2018-10-31]. (ang.)
  5. Reptilia. W: L. Agassiz: Nomenclator zoologicus, continens nomina systematica generum animalium tam viventium quam fossilium, secundum ordinem alphabeticum disposita, adjectis auctoribus, libris, in quibus reperiuntur, anno editionis, etymologia et familiis, ad quas pertinent, in singulis classibus. Soloduri: Jent et Gassmann, 1842–1846, s. 35. (łac.)
  6. D.R. Frost, R. Etheridge, D.A. Janies & T.A. Titus. Total evidence, sequence alignment, evolution of polychrotid lizards, and a reclassification of the Iguania (Squamata, Iguania). „American Museum Novitates”. 3343, s. 1–39, 2001 (ang.). 
  7. T.M. Townsend, D.G. Mulcahy, B.P. Noonan, J.W. Sites Jr, C.A. Kuczynski, J.J. Wiens & T.W. Reeder. Phylogeny of iguanian lizards inferred from 29 nuclear loci, and a comparison of concatenated and species-tree approaches for an ancient, rapid radiation. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 61 (2), s. 363–380, 2011. DOI: 10.1016/j.ympev.2011.07.008 (ang.). 
  8. Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 375. ISBN 83-01-14344-4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 375. ISBN 83-01-14344-4.
  2. Darrel R. Frost, Richard Etheridge, Daniel A. Janies, Tom A. Titus. Total evidence, sequence alignment, evolution of polychrotid lizards, and a reclassification of the Iguania (Squamata, Iguania). „American Museum Novitates”. 3343, s. 1–39, 2001 (ang.). 
  3. Polychrotidae (ang.). The Reptile Database. [dostęp 26 lipca 2011].
  4. H. Heying: Polychrotidae (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 2003. [dostęp 26 lipca 2011].