Dłutów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dłutów
wieś
Ilustracja
Tablica miejscowości od strony Bud Dłutowskich
Państwo

 Polska

Województwo

 łódzkie

Powiat

pabianicki

Gmina

Dłutów

Liczba ludności (2006)

1000

Strefa numeracyjna

44

Kod pocztowy

95-081

Tablice rejestracyjne

EPA

SIMC

0537705

Położenie na mapie gminy Dłutów
Mapa konturowa gminy Dłutów, w centrum znajduje się punkt z opisem „Dłutów”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, w centrum znajduje się punkt z opisem „Dłutów”
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa konturowa województwa łódzkiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Dłutów”
Położenie na mapie powiatu pabianickiego
Mapa konturowa powiatu pabianickiego, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Dłutów”
Ziemia51°33′31″N 19°23′24″E/51,558611 19,390000

Dłutówwieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie pabianickim, w gminie Dłutów.

Prywatna wieś duchowna Dłotów położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie piotrkowskim województwa sieradzkiego[1], własność krakowskiej kapituły katedralnej[2]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa piotrkowskiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Dłutów.

Pola Dłutowskie
Centrum Dłutowa

Wieś położona jest przy drodze z Pabianic do Bełchatowa, nad rzeką Dłutówką. Ciek ten stanowi dopływ rzeki Grabi (zlewnia Warty).

Historia wsi[edytuj | edytuj kod]

Wieś należała do kapituły krakowskiej, której zarząd nad licznymi wsiami w ziemi sieradzkiej znajdował się w pobliskich Pabianicach. Przed powstaniem parafii w Dłutowie wieś należała do parafii w Tuszynie. Po II rozbiorze Polski dobra kościelne zostały sekularyzowane przez Prusy. Później właścicielem majątku ziemskiego w Dłutowie został hrabia Wacław Gutakowski.

W 1827 r. w Dłutowie były 34 domy i 596 mieszkańców[3]. W 1868 r. w Dłutowie (oprócz majątku ziemskiego) były 62 gospodarstwa na 230 morgach[4].

Pod koniec XIX w. w skład majątku ziemskiego Dłutów wchodziły folwarki: Dłutówek, Jadwigów, części Huty Dłutowskiej, osady młynarskie (Depcik, Molenda, Półtalarek i Lipienice albo Chachuła), także części przynależnych wsi: Erywangród, Leszczyny, Orszko, Mierzączka, Zofiówka, Łazisko i Czyżemia[5]. Ogółem powierzchnia gruntów dworskich w tym czasie wynosiła 6343 morgi, w ramach tych gruntów 28 mórg przeznaczonych było na osady karczemne, a 3 morgi wydzielone były na szkołę[5]. W centrum zabudowy dłutowskiego majątku była gorzelnia, 10 budynków murowanych, dalej browar, tartak parowy, cegielnia, smolarnia produkująca (głównie z karp[potrzebny przypis]) smołę, terpentynę, dziegieć, pak i wodę do farbowania bawełny[5].

W Pierwszym Narodowym Spisie Powszechnym z 1921 ujęto osobno folwark Dłutów (11 domów, 221 mieszkańców), wieś Dłutów (78 domów, 633 mieszkańców) oraz wieś Dłutów Poduchowny (45 domów, 305 mieszkańców). Z tego we wsi Dłutów 44 osoby podały wyznanie mojżeszowe, a 32 osoby – narodowość żydowską[6].

Na początku września 1939 r. w Dłutowie znajdowało się miejsce postoju Grupy Operacyjnej „Piotrków” pod dowództwem gen. bryg. Wiktora Thomméego[7][8].

Kościół[edytuj | edytuj kod]

W Dłutowie znajduje się Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa i Trzech Króli. Pierwotny akt erekcyjny na budowę kościoła w Dłutowie wydany został 17 maja 1541 r.[9] przez Piotra Gamrata, który jednocześnie był biskupem krakowskim i abp. gnieźnieńskim. Ówczesny kościół posiadał tytuł Trzech Króli oraz św. Stanisława i św. Wojciecha. Był to kościół wybudowany z drewna modrzewiowego na planie krzyża. Kościół ten ze względu na stan techniczny trzeba było zamknąć w 1810 roku, nabożeństwa odprawiano wówczas w stodole[5].

Budowę kościoła parafialnego rozpoczęto 11 września 1948 r., a zakończono w 1957 r. Kościół jest trójnawowy. Reprezentuje zmodernizowany styl neoromański. Autorem projektu był arch. Stefan Derkowski z Łodzi. Konsekracji dokonał 30 czerwca 1957 r. biskup Karol Niemira.

Na cmentarzu znajduje się grób polskich lotników poległych we wrześniu 1939 r. w walce nad wsią Mierzączką Dużą.I Grób Nieznanego żołnierza.

Dłutów był siedzibą Dekanatu dłutowskiego, który został zlikwidowany w 2015 r.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

We wsi znajduje się modrzewiowy dwór (w ruinie)[8]. Dwór otacza park z pięcioma kilkusetletnimi dębamipomnikami przyrody, z których najokazalszy ma 7,4 m w obwodzie oraz 29,4 m wysokości[10]. Wieś otoczona jest przez rozległe lasy.

We wschodniej części wsi znajdują się hodowlane stawy rybne i zabytkowa gorzelnia (w złym stanie).

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

Wójtowie Gminy Dłutów w III RP to: Czesław Dzierżawski, Barbara Szymańska, Grażyna Teresa Maślanka-Olczyk.

W ostatnim piętnastoleciu we wsi Dłutów poczyniono liczne inwestycje infrastrukturalne. Najważniejsze z nich to oczyszczalnia ścieków i gruntowna rozbudowa szkoły i budowa sali gimnastycznej. Zmieniona została również siedziba Urzędu Gminy (znajduje się on w miejscu starego ośrodka zdrowia który został gruntownie odrestaurowany). Na północ od Dłutowa, w stronę wsi Budy Dłutowskie, znajduje się elektrownia wiatrowa, składająca się z dwóch wiatraków[11]. Dzięki prowadzonym inwestycjom Dłutów kilkakrotnie plasował się w czołówce najaktywniejszych samorządów polskich[potrzebny przypis].

W gminie istnieje i działa parafialna orkiestra dęta, której historia sięga kilkudziesięciu lat wstecz. Wszyscy grający w niej muzycy amatorzy są mieszkańcami gminy Dłutów i bezinteresownie starają się uświetniać uroczystości gminne i parafialne, orkiestra liczy 17 osób.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
  2. Województwo sieradzkie i województwo łęczyckie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1998, s. 68.
  3. Komisja Rządowa Spraw Wewnętrznych i Policji, Tabella miast, wsi, osad, Królestwa Polskiego, z wyrażeniem ich położenia i ludności, alfabetycznie ułożona w Biórze Kommissyi Rządowéy Spraw Wewnętrznych i Policyi z 1827 r., t. 1, A-Ł, Warszawa: Drukarnia Łątkiewicza, 1827, s. 100 [dostęp 2019-12-08].
  4. Dłutów, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II: Derenek – Gżack, Warszawa 1881, s. 41.
  5. a b c d Dłutów, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II: Derenek – Gżack, Warszawa 1881, s. 40.
  6. Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. 2, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1925–, s. 43 [dostęp 2019-12-08].
  7. Apoloniusz Zawilski, Bitwy polskiego września, Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak”, 2009, s. 249, ISBN 978-83-240-1214-5.
  8. a b Tomasz Szwagrzak: Dłutów – dwór Kamockich. pabianicki.net.pl. [dostęp 2010-04-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016=06=30)].
  9. Tomasz Szwagrzak: Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa i Trzech Króli. pabianicki.net.pl. [dostęp 2010-04-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-30)].
  10. http://www.rpdp.hostingasp.pl/Trees/UI/TreeFormRO.aspx?tID=1460/ Rejestr Polskich Drzew Pomnikowych – Dąb z Dłutowa.
  11. Grażyna Grabowska: Zaprzągł wiatr do roboty. Życie Pabianic, 2006-12-04. [dostęp 2010-04-16].