Dach krakowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Dach krakowski – odmiana łamanego dachu polskiego stosowana głównie w budownictwie cywilnym w epoce Renesansu i Oświecenia.

Konstrukcja dachu krakowskiego, najczęściej czterospadowego, polegała na zastosowaniu w połowie jego wysokości wyraźnego uskoku (złamania), wypełnionego tzw. ścianką kolankową[1]. Ścianka kolankowa mogła zawierać dekorację reliefową, malarską lub niewielkie otwory okienne. W przeciwieństwie do innych odmian dachów łamanych, kąt nachylenia dolnej części dachu krakowskiego pokrywał się z kątem nachylenia części górnej[2].

Zastosowanie dachu krakowskiego w budownictwie wpływało na optyczne powiększenie proporcji dachu w stosunku do całości budowli, pozwalało uzyskać interesujące efekty estetyczne, a jednocześnie większą przestronność pomieszczenia na poddaszu. Umożliwiało także lepsze oświetlenie poddasza światłem naturalnym.

W Polsce jednym z najwybitniejszych architektów stosujących motyw dachu krakowskiego był Stanisław Zawadzki. Nakrył on dachem krakowskim oficyny pałacu w Śmiełowie oraz oficynę pałacu w Dobrzycy. Zachował się również niezrealizowany projekt zamku Ustronie[3], w którym oficyny miały być nakryte dachem krakowskim.

Zachodnia oficyna pałacu w Śmiełowie, nakryta dachem krakowskim.
Kamienica przy ul. Szewskiej 24 w Krakowie.
Projekt oficyny zamku Ustronie w Warszawie (arch. S. Zawadzki).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Andrzej Kostołowski, Szkice z przeszłości Śmiełowa, „Zapiski jarocińskie”, nr 12, Jarocin 1987.
  2. Krzysztof Król, http://www.nhmz.pl/3.4/index.php?dz=slownik&lit=ALL&id=195&pokaz_calosc, www.nhmz.pl [dostęp 2017-04-16].
  3. Pałac Ustronie Stanisława Poniatowskiego, www.seiren.pl [dostęp 2017-04-16].