Dajakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dyak (dajak)
Dajak (indonez.)
Godło narodowe
Nazwa polska Dajakowie
Populacja ok. 6 000 000
Rejon Borneo
Kraj Brunei, Indonezja, Malezja
Język dajak, indonezyjski
Religia islam, chrześcijaństwo, henoteizm autohtoniczny
Grupa Indonezyjczycy
Mapa
Lokalizacja

Dajakowie – zbiorcza nazwa autochtonicznych ludów indonezyjskich zamieszkujących wyspę Borneo, obejmująca ok. 400 grup etnicznych, m.in. Ibanów (Dajaków morskich), Klementanów, Ngadżu, Kajanów, Kedajanów, Kenjah, Murutów, Punanów. Dla celów porządkowych ludy te dzieli się pod względem głównej gałęzi gospodarki żywnościowej na Dajaków morskich, lądowych i koczowników. Populacja Dajaków liczy ok. 6 mln osób (90. XX w.). Posługują się własnym językiem należącym do grupy indonezyjskiej, współcześnie również indonezyjskim. Większość religijną stanowią muzułmanie (gł. na wybrzeżu) i chrześcijanie, część ludów z wnętrza wyspy zachowuje tradycyjne wierzenia henoteistyczne o pochodzeniu naturalnym.

Dajakowie przybyli prawdopodobnie z Sumatry lub Jawy oraz Azji Południowo-Wschodniej. Od XIII w. byli spychani w głąb wyspy przez Malajów, następnie również przez Chińczyków. Większość zamieszkuje w małych, izolowanych osiedlach leśnych. Podstawą gospodarki Dajaków jest pierwotne rolnictwo żarowe, z dominującą uprawą ryżu (obok również manioku i kukurydzy), ponadto myślistwoi zbieractwo (dominujące u Dajaków koczowników) oraz rybołówstwo (silnie wyróżniające Dajaków morskich).

Z racji na zamieszkiwanie przeważnie na trudno dostępnych obszarach wnętrza wyspy, tradycyjna kultura duchowa i socjetalna Dajaków jest słabo poznana. Strój mężczyzn do niedawna stanowiła przepaska biodrowa z wyprawionej kory drzewnej, obecnie tekstylna, kobiety noszą długie spódnice. Zanika zwyczaj czernienia i piłowania zębów, natomiast niemal wszyscy stosują tatuaż. Wsie nadal stanowią społeczność lokalną kierowaną przez wodza, opartą na ceremoniale władzy (wspólne obrzędy wypełniane przez wodza-szamana lub rzadziej szamana) oraz tradycyjnej organizacji wojskowej. Wspólnota wiejska składa się z kilkudziesięciu rodzin (10-40) o wspólnym pochodzeniu, jednak bez świadomości rodowej. Siedziby tworzą pojedyncze zagrody lub wsie złożone z kilku długich domów (do 300 m). Jeden dom, zamieszkany przez jedną rodzinę jest też pomieszczeniem gospodarczym. Rodziny posiadają tradycyjną niezależność gospodarowania wobec wspólnoty wiejskiej i uprawiają samodzielne, małe pola. Występują też jedno- lub kilkurodzinne domy na palach, które dawniej były budowane dla dworu wodza oraz pozostających pod jego opieką wdów i sierot, obecnie częściej pełnią funkcje reprezentacyjnego ośrodka kultury i edukacji. System pokrewieństwa i dziedziczenia dóbr jest bilateralny, nie obejmujący organizacji rodowej. Prochy zmarłych są przechowywane w urnach, umieszczanych w domach, wokół których odbywają się obrzędy kultu przodków. W przeszłości Dajakowie prowadzili lokalne wojny międzyplemienne i byli uważani za łowców głów.

Najwybitniejszym przejawem sztuki Dajaków jest rzeźba w drewnie i snycerka. Bogato zdobią rzeźbą domy i łodzie. Wykonują polichromowane tarcze i figurki przodków.

Polskim badaczem prowadzącym badania terenowe wśród plemienia Dajaków na Borneo jest Tomasz Burdzik[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ewelina Krajczyńska, Czego uczy nas tragiczna historia plemion Dajaków i Madura, Nauka w Polsce serwis PAP poświęcony polskiej nauce, 19 grudnia 2016.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]