Dakota Południowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dakota Południowa
State of South Dakota
stan
40. stan od 2 listopada 1889
Pieczęć Flaga
Pieczęć Flaga
Dewiza: Under God the people rule
Państwo  Stany Zjednoczone
Stolica Pierre
Kod ISO 3166-2 US-SD
Gubernator Kristi Noem, Partia Republikańska
Powierzchnia 199 729 km²[1]
Populacja (2020)
• liczba ludności

886 667
• gęstość 4,44 os./km²
Strefa czasowa UTC-06:00
UTC-05:00
Języki urzędowe angielski
Położenie na mapie USA
Położenie na mapie
Strona internetowa
Portal Stany Zjednoczone

Dakota Południowa (ang. South Dakota, wym. /ˌsaʊθ dəˈkoʊtə/ i) – stan w środkowo-północnej części Stanów Zjednoczonych, na obszarze Wielkich Równin. Sąsiaduje od północy ze stanem Dakota Północna, od zachodu z Montaną i Wyoming, od południa z Nebraską, od wschodu z Minnesotą i Iowa.

Według spisu z 2020 roku liczy 886,7 tys. mieszkańców i jest jednym z najsłabiej zaludnionych stanów w USA. Stolicą jest Pierre, a największym miastem Sioux Falls.

Nazwa stanu pochodzi od zamieszkujących tam Indian Dakota (Siuksów).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Rzeźba terenu na ogół wyżynna, z głęboko wciętymi dolinami rzeki Missouri i jej dopływów. Na zachodzie Góry Czarne (ang. Black Hills) z najwyższym szczytem Harney Peak (2207 m n.p.m.). Znajduje się tam Kopalnia Homestake – największa niegdyś kopalnia złota w Ameryce Północnej, zamknięta w 2002 roku[2].

Jest w dwóch strefach czasowych: UTC-06:00 i UTC-07:00.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Dakota Południowa leży w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego o kontynentalnej i suchej odmianie. Zimy są zimne i często mroźne, gdzie w wielu miejscach średnia dobowa może spaść do -12 °C. Lata są dość gorące co wiąże się z napływem gorących mas powietrza znad Meksyku. Średnie wartości letnie dochodzą do 32 °C. Średnie opady roczne około 500 mm. Najsuchsze regiony, leżące w południowo-zachodniej części kraju cechują się opadami rzędu od 150 do 300 mm rocznie, południowo-wschodnia część kraju to opady około 635 mm rocznie. Do częstych letnich zjawisk należą gwałtowne burze z silnym wiatrem. Czasami występuje gradobicie. Zimą zaś występują zawieje i zamiecie śnieżne[3].


Demografia[edytuj | edytuj kod]

Gęstość zaludnienia w Dakocie Południowej (w milach kwadratowych).

Spis ludności z roku 2020 stwierdza, że stan Dakota Południowa liczy 886 667 mieszkańców, co oznacza wzrost o 72 487 (8,9%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2010[4]. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 6,9% populacji, 24,5% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 17,2% to osoby mające 65 i więcej lat. 49,5% ludności stanu stanowią kobiety[5].

Rasy i pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 2019 roku, 84,1% mieszkańców stanowiła ludność biała (81,5% nie licząc Latynosów), 8,6% to rdzenna ludność Ameryki, 2,8% miało rasę mieszaną, 2,4% to czarnoskórzy Amerykanie lub Afroamerykanie, 1,3% to Azjaci, 0,23% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowią 3,7% ludności stanu[6].

Największe grupy stanowią osoby pochodzenia niemieckiego (34,4%), norweskiego (12,8%), irlandzkiego (9,4%), Siuksowie (6,8%), angielskiego (5,9%), „amerykańskiego” (4,5%) i holenderskiego (4,3%)[6].

Język[edytuj | edytuj kod]

W 2010 roku najpowszechniej używanymi językami są[7]:

Religia[edytuj | edytuj kod]

Katedra katolicka w Sioux Falls.

W krajobrazie religijnym stanu dominują społeczności luterańskie (stworzone przez niemieckich i skandynawskich imigrantów), oraz katolicy.

Dane z 2014 r.[8]:

Symbole stanu[edytuj | edytuj kod]

Przemysł i bogactwa naturalne[edytuj | edytuj kod]

  • Rolnictwo (uprawa słonecznika, pszenicy, jęczmienia, kukurydzy, owsa; hodowla bydła)
  • Przemysł przede wszystkim wydobywczy (złoto, srebro, beryl, żelazo)
  • Przetwórstwo spożywcze.

Uczelnie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. State Area Measurements and Internal Point Coordinates (ang.). U.S. Census Bureau. [dostęp 2018-04-06].
  2. Sanford Lab Homestake Visitor Center, Deadwood [dostęp 2021-11-16] (ang.).
  3. Precipitation Normals (1971–2000) (ang.). South Dakota State University. [dostęp 2008-11-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-05-08)].
  4. Change in Resident Population of the 50 States, the District of Columbia, and Puerto Rico: 1910 to 2020, 2020 Census Apportionment Results [dostęp 2021-11-10].
  5. U.S. Census Bureau QuickFacts: South Dakota; UNITED STATES, census.gov [dostęp 2021-11-16] (ang.).
  6. a b 2019: ACS 1-Year Estimates Data Profiles (DP05/DP02), data.census.gov [dostęp 2021-11-16].
  7. Data Center Results, apps.mla.org [dostęp 2019-01-19].
  8. Adults in South Dakota. Pew Research Center, 2014. [dostęp 2021-11-16].
  9. State Membership Report. The ARDA. [dostęp 2019-01-14].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia Geograficzna Świata: Ameryka Północna. Wydawnictwo OPRES Kraków 199 ​ISBN 83-85909-20-6