Daniel Neufeld

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Daniel Neufeld
Data i miejsce urodzenia 1814
Praszka
Data i miejsce śmierci 15 października 1874
Warszawa
Narodowość żydowska
Język polski
Faksymile

Daniel Neufeld (ur. 1814 w Praszce, zm. 15 października 1874 w Warszawie) – pedagog, publicysta, pisarz tworzący głównie teksty o judaizmie, działacz asymilacyjny żydowskiego pochodzenia.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ukończył żydowską szkołę religijną w Praszce. Następnie uczęszczał do dwuklasowej szkoły wydziałowej w Wieluniu. W 1838 roku otworzył w swojej rodzinnej miejscowości szkołę podstawową dla żydowskich chłopców, której program obejmował naukę języków obcych oraz promowanie judaizmu postępowego. W latach 1840-1860 objął dyrektorstwo w częstochowskiej szkole o podobnym charakterze. Około 1860 roku przeniósł się do Warszawy, gdzie rok później założył polskojęzyczny tygodnik „Jutrzenka”. Mimo, że Neufeld nie wspierał bezpośrednio powstania styczniowego, w 1863 roku władze carskie objęły zakazem wydawniczym pismo, a jego aresztowano i zesłano do Czelabińska na dwa lata. Po powrocie do Warszawy, ze względu na politykę represyjną zaborcy, nie mógł kontynuować działalności publicystycznej. Dokonał natomiast tłumaczeń modlitewników żydowskich z języka hebrajskiego na język polski, pisał wiersze, a także promował asymilację oraz idee postępowego judaizmu[1].

Pod koniec życia przeprowadził się do Piotrkowa Trybunalskiego, gdzie pełnił funkcję honorowego prezesa szpitala żydowskiego.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Grób Daniela Neufelda na cmentarzu żydowskim w Warszawie

Działalność leksykograficzna[edytuj | edytuj kod]

Tworzył hasła do Encyklopedii powszechnej dotyczące zagadnień kultury żydowskiej[2].

Modlitewniki i tłumaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przetłumaczył na język polski i zredagował Gnomologia Ojców Synagogi, Hagada Szel Pesach czyli Wspomnienia o wyjściu Izraelitów z Egiptu, Modlitwy dla dzieci izraelskich, Modły starożytne Izraelitów, Wielki Sanhedryn paryzki w roku 1806, przez Napoleona I. zwołany. Przyczynek Historyczny do rozjaśnienia kwestyi żdowskiéj[2][3].

Tygodnik Jutrzenka[edytuj | edytuj kod]

W latach 1861-1863 był redaktorem tygodnika Jutrzenka. Na jego łamach najbardziej bojowa grupa zwolenników asymilacji propagowała polonizację Żydów. Do zamknięcia pisma przez władze carskie udało się wydać 121 numerów[4].

Poglądy[edytuj | edytuj kod]

Chasydyzm[edytuj | edytuj kod]

Nie potępiał całego chasydyzmu, co stanowiło niepopularną postawę wśród współczesnych mu Żydów. Propagował potrzebę edukacji chasydów[5].

Jego pozytywna postawa względem tej grupy wynikała z faktu, iż znał osobiście cadyków. Był jedynym publicystą zajmujący się tym zagadnieniem, który korzystał z własnych doświadczeń oraz obserwacji. Opisując znane mu wspólnoty, nie skupił się na ich powstaniu czy historii, ale przede wszystkim na szczegółowym ujęciu zajęć, formy świętowania, modlitwy i ubioru społeczności chasydzkiej[6]. Neufeld cenił i pochwalał u niej solidarność, troskę o rodzinę, ideowe oraz religijne wychowanie[7]. W swych pracach starał się skupiać na dobrych cechach chasydyzmu.

Wizja chasydów według Neufelda była odbierana w taki sam sposób jedynie w wąskim gronie warszawskich Żydów[8].

Solidarność[edytuj | edytuj kod]

Nawoływał do solidarności[9] różnych środowisk żydowskich (mitnagdim, chasydzi, intergracjonaliści), która prowadziłaby do pojednania zwaśnionych obozów zamieszkujących tereny dawnej Rzeczypospolitej. Dzięki zgodzie i jedności uzyskaliby silne stanowisko na arenie społecznej, a tym samym równouprawnienie wśród pozostałych mieszkańców tych ziem[10].

Akulturacja Żydów[edytuj | edytuj kod]

Uważał, że do pełnej pełnej akulturacji z Polakami można dojść dzięki wykształceniu wszystkich warstw i grup społeczeństwa żydowskiego. Propagował naukę języka hebrajskiego, by studiować Biblię. Mając jednak świadomość, iż znajomość tego języka wśród Żydów była niewielka, twierdził o wadze języka polskiego jako medium, dzięki któremu można krzewić ideę postępu. Dodatkowym aspektem wynikającym z użycia języka polskiego do tego celu, była możliwość włączenia się Polaków do społecznej dyskusji kwestii żydowskich[11].

Integracja miała się dokonać jego zdaniem na poziomie społecznym i kulturowym, ale nie religijnym, a jedność polsko-żydowska miała być warunkiem odzyskania przez Polskę niepodległości[12].

Miejsce pochówku[edytuj | edytuj kod]

Jest pochowany na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 2, uliczka 1)[13][14].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Alina Cała: Neufeld, Daniel (ang.). YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe, 2010. [dostęp 2014-12-22].
  2. a b Alina Cała: Neufeld, Daniel (ang.). YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe. [dostęp 2014-12-22].
  3. Karol Estreicher: Bibliografia Estreichera, Daniel Neufeld (pol.). ELEKTRONICZNA BAZA BIBLIOGRAFII ESTREICHERA. s. 222. [dostęp 2015-01-28].
  4. Cała, Węgrzynek i Zalewska 2000 ↓, s. 143.
  5. Wodziński 2003 ↓, s. 189.
  6. Wodziński 2003 ↓, s. 195.
  7. Wodziński 2003 ↓, s. 201.
  8. Wodziński 2003 ↓, s. 200.
  9. Wodziński 2003 ↓, s. 263.
  10. Wodziński 2003 ↓, s. 190.
  11. Wodziński 2003 ↓, s. 160.
  12. Wodziński 2003 ↓, s. 164.
  13. Grób Daniela Neufelda w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie
  14. Cmentarze m. st. Warszawy. Cmentarze żydowskie. Warszawa: Rokart, 2003. ISBN 83-916419-3-7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Alina Cała, Hanna Węgrzynek, Gabriela Zalewska (red.), Historia i kultura Żydów polskich. Słownik, Warszawa: WSiP, 2000, ISBN 83-02-07813-1.
  • Cała Alina, [hasło] Neufeld, Daniel, [w:] YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe, 2010. [dostęp: 22-12-2014].
  • Estreicher Karol, [hasło] Neufeld Daniel, [w:] Bibliografia Estreichera. Bibliografia XIX wieku, Kraków 1870, t. 3, s. 222, Elektroniczna Baza Bibliografii Estreichera http://www.estreicher.uj.edu.pl/xixwieku/indeks/4355.html [dostęp 28.01.2015].
  • Marcin Wodziński, Oświecenie żydowskie w Królestwie Polskim wobec chasydyzmu, Warszawa: Cyklady, 2003, ISBN 83-86859-73-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]