De rerum natura

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
De rerum natura, 1570
De rerum natura, kopia z roku 1483 zrobiona przez augustyńskiego mnicha (Girolamo di Matteo de Tauris) dla papieża Sykstusa IV.

De rerum natura (łac. „O naturze rzeczy”) – poemat z I wieku przed Chrystusem, napisany heksametrem przez rzymskiego filozofa i poetę Lukrecjusza. Zawiera wykład filozofii epikurejskiej (atomizm, psychologia, fizyka).

Manuskrypt i recepcja[edytuj | edytuj kod]

De rerum natura to jedyne znane dzieło Lukrecjusza. Obejmuje ok. 7400 wersów w sześciu niezatytułowanych księgach. Poemat dedykowany jest Gajuszowi Memmiuszowi.

De rerum natura pozostawało w zapomnieniu przez szereg stuleci. Manuskrypt odnalazł przypadkowo sekretarz papieski Gianfrancesco Poggio Bracciolini w styczniu 1417 roku. Znalezisko Bracioliniego nie zachowało się, ale istnieje kopia Niccolò Niccoliego, przyjaciela Bracioliniego (obecnie w Biblioteca Medicea Laurenziana, Florencja).

Molier dokonał tłumaczenia poematu wierszem, które nie zachowało się. Jefferson był właścicielem przynajmniej pięciu łacińskich edycji, jak również autorem tłumaczeń na angielski, włoski i francuski. Próby Montaigne'a zawierają prawie 100 cytatów z tego poematu. W Dziadach Mickiewicza, diabeł nosi imię Lukrecy.

Obecnie dzieło to odbierane jest[1] jako zawierające „uderzająco współczesne rozumienie świata” i postulowane jako będące jednym z impulsów nadających kierunek rozwoju od Renesansu do czasów obecnych[1].

Główne tezy[1][edytuj | edytuj kod]

  • chaotycznie poruszające się atomy, kolizje, powstawanie połączeń i złożonych struktur
  • ciągła zmiana: tworzenie i niszczenie
  • natura ciągle eksperymentuje, my jesteśmy tylko jednym z nieprzeliczalnych rezultatów
  • przyszłość nie jest jednoznacznie określona przez sytuacje obecną
  • nie ma ucieczki od tego procesu
  • nieskończony Wszechświat, nieskończona liczba atomów w przestrzeni
  • jesteśmy zbudowani z tej samej materii co gwiazdy, oceany i wszystkie inne rzeczy
  • nie ma życia po śmierci
  • nie ma żadnego boskiego czy inteligentnego architekta, stworzyciela, czy wielkiego planu
  • nie należy żyć w strachu przed bogami, tylko szukać przyjemności i piękna, a unikać przykrości
  • wszystko co widzimy, włączając nas, wyewoluowało z tego ruchu odbywającego się w ogromnej skali czasowej
  • ewolucją rządzi przypadek
  • ewolucja odbywa się poprzez selekcję naturalną, tzn. te gatunki trwają, które są lepiej przystosowane do przeżycia i rozmnażania
  • istniały inne gatunki, ale wyginęły; człowiek jako gatunek również wymrze
  • nic nie będzie trwać wiecznie (z wyjątkiem atomów), Słońce też kiedyś zgaśnie
  • tylko atomy są nieśmiertelne
  • absurdem jest myśleć, że ziemia lub jej mieszkańcy zajmują jakieś uprzywilejowane miejsce we Wszechświecie
  • nie ma żadnych powodów do wyróżnienia ludzi spośród innych zwierząt
  • śmierć jest dla nas niczym

Polskie przekłady (pierwsze wydania)[edytuj | edytuj kod]

  • O rzeczywistości ksiąg sześć. Adam Krokiewicz (tłum. i oprac.). Lwów: Księgarnia Polska B. Połonieckiego, 1923, s. 212, seria: Biblioteka Filozoficzna (seria 2, t. I). (przekład prozą; wznowiony w 1958 roku i następnie w 2003 roku w serii „Arcydzieła Wielkich Myślicieli” wydawnictwa DeAgostini-Altaya)
  • O naturze wszechrzeczy. Edward Szymański (tłum.), Kazimierz Leśniak (oprac.). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1957, s. 429, seria: Biblioteka Klastków Filozofii. (przekład wierszem, oparty na tłumaczeniu Krokiewicza)
  • O naturze rzeczy. Grzegorz Żurek (tłum. i oprac.). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1994, s. 298, seria: Bibliotheca Mundi. ISBN 83-06-02280-7. (wybór; przekład wierszem; wybór z powyższego wyboru – ok. 25% całości oryginału[2] – został wydany rok później przez Ludową Spółdzielnię Wydawniczą, Warszawa 1995, ​ISBN 83-205-4472-6​, 200 stron)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

  • Rupert Sheldrake - nieortodoksyjna współczesna krytyka materialistycznego i mechanistycznego dogmatyzmu w nauce

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Stephen Greenblatt, The Answer Man. An ancient poem was rediscovered—and the world swerved. Annals of Culture, The New Yorker August 8, 2011 (dostęp 2013-05-15)
  2. Opis wydania na stronie Racjonalista, Ośrodek Racjonalistyczno-Sceptyczny, dostęp 2013-05-18

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]