Decjusz (cesarz rzymski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Decjusz Trajan
Gaius Messius Quintus Decius
Imperator Caesar Gaius Messius Quintus Traianus Decius Augustus
ilustracja
niezaliczony w poczet bogów
Cesarz rzymski
Okres panowania od 249
do 1 lipca 251
Dane biograficzne
Data i miejsce urodzenia 201
Sirmium
Data i miejsce śmierci 1 lipca 251
Abrittus
Moneta
moneta

Decjusz Trajan, Gaius Messius Quintus Decius (ur. 201[potrzebne źródło], zm. 251) – cesarz rzymski od 249 do 251 roku. Mąż Herenii Etruscylli, ojciec Herenniusza Decjusza i Hostyliana.

Był ostatnim cesarzem rzymskim, który używał tytułu króla Dolnego i Górnego Egiptu[potrzebne źródło].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Budalii, niedaleko Sirmium w Pannonii. Karierę rozwijał sprawując namiestnictwo Mezji Dolnej i Hiszpanii Tarrakońskiej, zasiadał w senacie[1].

Przejęcie władzy[edytuj | edytuj kod]

W 248 został wysłany przez cesarza Filipa Araba nad Dunaj, gdzie miał ustabilizować sytuację po buncie Pakacjana i uwolnić tamtejsze prowincje od pustoszących je Karpów i Gotów[2]. Być może powierzono mu wtedy zwierzchnictwo nad całym obszarem mezyjsko-panońskim[2]. Sukcesy, jakie odniósł w walkach z barbarzyńcami spowodowały, że żołnierze obwołali go (rzekomo wbrew jego woli) cesarzem w maju lub czerwcu 249 roku[3]. Decjusz wyruszył na Italię i w sierpniu lub wrześniu 249 pokonał armię Filipa w bitwie pod Weroną[4]. Filip zginął, a jego syn i nominalny współrządca, Filip II, na wieść o upadku ojca został zamordowany w Rzymie[4]. Senat uznał nadaną Decjuszowi godność cesarską.

Decjusz oprócz zwyczajowych tytułów cezara i augusta przybrał również jako przydomek imię Trajana – na cześć władcy z okresu świetności imperium (także zwycięzcy znad Dunaju)[4]. Oficjalnie współrządził wraz ze swymi synami, którzy w 250 otrzymali tytuły cezarów, a w maju 251 podniesiono ich do godności augustów[5].

Kampanie przeciw barbarzyńcom[edytuj | edytuj kod]

Późną wiosną 250 roku, wykorzystując niedawny konflikt wewnętrzny w cesarstwie, plemiona Karpów zaatakowały Dację i pogranicze Mezji Dolnej i Górnej, natomiast Goci pod wodzą Kniwy wkroczyli do Mezji Dolnej[4]. Kniwa został odparty spod Novae przez Treboniana Galla, przyszłego cesarza, i ruszył na południe, gdzie najpierw oblegał miasto Nikopolis, a następnie, posuwając się jeszcze dalej na południe, dołączył do innego zgrupowania Gotów oblegających trackie Filipopolis (obecnie Płowdiw w Bułgarii)[4]. Decjusz, który powrócił z armią nad Dunaj i wyparł Karpów, podążał za Gotami, lecz zaatakowany został przez oddziały Kniwy pod Beroeą[6]. Rzymianie ponieśli klęskę i Decjusz tymczasowo wycofał się do Oescus, pozostawiając Gotom swobodę działania[6]. Wkrótce potem Filipopolis poddało się oblegającym je barbarzyńcom[6].

Działania wojenne przeciwko Gotom Kniwy wznowiono w 251, kiedy armia rzymska na czele z Decjuszem i jego synem Herenniuszem wyruszyła na barbarzyńców powracających nad Dunaj, gdzie cesarz nakazał wzmocnienie pozycji obronnych[6]. Rzymianie pokonali kilka mniejszych oddziałów gockich, by potem dogonić główne siły pod Abrittus[6]. Doszło do bitwy na niedogodnym dla Rzymian terenie, w której zwyciężyli Goci, a cesarz z synem zginęli na polu walki[6]. Decjusz był pierwszym władcą w historii imperium, który z całą pewnością zginął w walce z najeźdźcami[7].

Na nowego cesarza legiony wybrały Treboniana Galla, mimo że w Rzymie przebywał młodszy syn Decjusza – Hostylian, noszący tytuł augusta[8].

Polityka wewnętrzna[edytuj | edytuj kod]

Klęska z roku 250 zapoczątkowała trudności wewnętrzne. Na początku 251 w Rzymie wybuchła rewolta Licinianusa, a nad Renem zbuntowała się armia[6]. Obie sytuacje zostały wprawdzie opanowane przez dowódców Decjusza, osłabiły jednak pozycję cesarza[6]. Prawdopodobnie reakcją na te wydarzenia była emisja serii monet, które miały przedstawić Decjusza jako depozytariusza dawnych cnót rzymskich[6].

Cesarz prowadził politykę niechętną wobec chrześcijan, a pod koniec roku 249 wydał edykt nakazujący wszystkim obywatelom imperium złożenie ofiar tradycyjnym bogom rzymskim[9]. Nie był on wymierzony umyślnie przeciw chrześcijanom (którzy nawet nie zostali w jego tekście wspomniani), lecz jego postanowienia uderzały głównie w nich, gdyż w cesarstwie tylko oni i żydzi uznawali bezwzględny monoteizm. W miastach powołano specjalne komisje, wobec których obywatele zmuszeni byli składać wymagane ofiary wraz z oficjalną deklaracją przywiązania do państwowej (rzymskiej) religii[10]. Działania te osłabły w 251, kiedy Decjusz ponownie wyruszył przeciw barbarzyńcom nad Dunaj[6].

Przypisy

  1. Aleksander Krawczuk: Poczet cesarzy rzymskich, Wydawnictwo ISKRY, 2001, ss. 396, ISBN 83-207-1489-3
  2. a b Drinkwater 2005 ↓, s. 37.
  3. Drinkwater 2005 ↓, s. 37,38.
  4. a b c d e Drinkwater 2005 ↓, s. 38.
  5. Chronology. W: The Cambridge Ancient History: The Crisis of Empire, A.D. 193-337. Alan K. Bowman (red.), Peter Garnsey (red.), Averil Cameron (red.). T. XII. Cambridge University Press, 2005, s. 776. ISBN 978-0-521-30199-2. (ang.)
  6. a b c d e f g h i j Drinkwater 2005 ↓, s. 39.
  7. Aleksander Krawczuk: Poczet cesarzy rzymskich. Wydawnictwo ISKRY, 2001, s. 401-02, ISBN 83-207-1489-3
  8. Drinkwater 2005 ↓, s. 39,40.
  9. Wielka Historia Świata, Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, t. 11, s. 79, ISBN 83-7425-366-5
  10. Aleksander Krawczuk: Poczet cesarzy rzymskich. Wydawnictwo ISKRY, 2001, s. 398, ISBN 83-207-1489-3

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]