Dekiel
Dekiel (z niem. Deckel, m.in. „czapka”)[1] – rodzaj czapki z daszkiem noszony przez członków korporacji akademickich[2].
Znaczenie i forma
[edytuj | edytuj kod]Dekle stanowią oznakę przynależności do korporacji i dzielą się na fuksowskie, noszone przez fuksów, oraz barwiarskie, noszone przez barwiarzy[3]. Najczęściej są okrągłe; w niektórych korporacjach, np. Lechii, stosowano rogatywki (konfederatki)[4]. Na denku dekla znajduje się wyszyty wzór właściwy dla każdego stowarzyszenia[3]. Niekiedy pojawia się tam np. cyrkiel danej korporacji, gwiazda siedmioramienna[2] bądź gwiazda bałtycka, czyli ornament przedstawiający dwa skrzyżowane, wklęsłe kwadraty z kółkiem w środku[5], lub inne symbole[4].
W korporacjach istnieją skodyfikowane zasady postępowania z deklami i związane z nimi zwyczaje, wynikające w obowiązku okazywania szacunku barwom stowarzyszenia wszytym w otoku[3][4].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Dekiel wpisuje się w długą historię czapek studenckich noszonych w różnych formach na uniwersytetach europejskich co najmniej od XII wieku. Wywodzi się od jednego z typów niemieckich nakryć głowy, które formy obecnego dekla nabrało w pierwszej połowie XIX wieku na uniwersytetach północnoniemieckich, m.in. na Uniwersytecie w Greifswaldzie[6], oraz na uczelniach w gubernii inflanckiej i guberni estońskiej Imperium Rosyjskiego (Uniwersytet w Dorpacie i Politechnika Ryska), gdzie istniały silne niemieckie wpływy kulturowe[7]. Wraz z odzyskaniem przez Polskę niepodległości i przeniesieniem się polskich korporacji akademickich z Dorpatu i Rygi do kraju rozpowszechnił się wśród nowo powstających korporacji akademickich w różnych ośrodkach uniwersyteckich w Polsce.
Galeria
[edytuj | edytuj kod]-
-
Dekiel polskiej Korporacji Akademickiej Sarmatia z lat 30. XX wieku -
Dekiel polskiej korporacji Konwent Polonia (zbiory Muzeum Uniwersytetu w Tartu) -
Dekiel polskiej korporacji Cresovia Leopoliensis z cyrklem na denku -
Warszawa, 2004, przygotowanie do menzury (Korporacja Akademicka Sarmatia). Korporanci w deklach
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ W. Doroszewski (red.), dekiel, [w:] Słownik języka polskiego [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-06-26].
- ↑ a b Insygnia korporacyjne, wprowadzenie. Korporacja Akademicka Arkonia, 8 października 2008. [dostęp 2011-10-08].
- ↑ a b c Słownik (hasło „dekiel”). Korporacja Akademicka Arkonia. [dostęp 2025-06-26].
- ↑ a b c Patryk Tomaszewski: Polskie korporacje akademickie w latach 1918–1939. Struktury, myśl polityczna, działalność. Toruń: 2011, s. 56–58. ISBN 978-83-928698-3-2. [dostęp 2025-06-26].
- ↑ Dekiel. Korporacja Akademicka Sarmatia. [dostęp 2025-06-26].
- ↑ Ryski burschenstaat. W: Michał Laszczkowski, Arkadiusz Janicki: Polskie korporacje bałtyckie przed 1918 rokiem. Warszawa: Towarzystwo Tradycji Akademickiej, 2011, s. 90–98. ISBN 978-83-927641-6-8.
- ↑ Michał Laszczkowski, Arkadiusz Janicki: Polskie korporacje bałtyckie przed 1918 rokiem. Warszawa: Towarzystwo Tradycji Akademickiej, 2011, s. 11–37. ISBN 978-83-927641-6-8.